БАЙСЕЙІТОВ Қанабек
Өнерге бастау алған жол
Қанабек Байсейітов — қазақ музыка театрының негізін қалаушылардың бірі, әнші-актер, режиссер, драматург әрі киноактер. Ол ауыл молдасынан сауат ашып, мұсылманша хат таныды.
1925–1929 жылдары Алматы педагогикалық техникумында білім алды. Осы кезеңде студент өнерпаздар үйірмесіне қатысып, Ж.Т.Шаниннің «Арқалық батыр» пьесасында Арқалықтың рөлін ойнады. Бұл тәжірибе оның сахна өнеріне бет бұруын айқындады.
Театрдағы қалыптасуы және шығармашылық ізденіс
1929 жылы ол Қазақ драма театрына актер ретінде қабылданды. Актерлік қызметімен қатар пьесалар жазып, орыс тілінен бірнеше шығарманы аударды. Бұл ізденістер оның режиссерлік және драматургиялық ой-өрісін кеңейтті.
1934 жылы Қазақ музыкалық театрында (қазіргі Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры) М.О.Әуезов пен И.В.Коцыктың «Айман – Шолпан» спектаклінде Арыстан бейнесін жасады.
Опера сахнасындағы жарқын бейнелер
Қанабек Байсейітов опера өнерінде әртүрлі сипаттағы образдарды сомдады. Оның репертуарындағы рөлдер ұлттық опера тарихындағы маңызды белестермен байланысты.
Е.Г.Брусиловский
- «Қыз Жібек» — Төлеген
- «Ер Тарғын» — Тарғын
А.Қ.Жұбанов, Л.А.Хамиди
- «Абай» — Абай
А.А.Зильбер
- «Бекет» — Арыстан хан
1936 және 1958 жылдары Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігін ұйымдастыру жұмыстарына белсене қатысып, ұлттық өнердің кең аудиторияға танылуына үлес қосты.
Режиссерлік қолтаңбасы
Қанабек Байсейітов Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының алғашқы режиссерлерінің бірі ретінде де танылды. Ол ұлттық репертуармен қатар әлемдік классиканы да сахналап, театрдың көркемдік деңгейін көтеруге еңбек сіңірді.
Қойылымдары
- «Абай» (ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығы, 1967)
- «Қыз Жібек»
- «Қамарсұлу»
- «Дударай»
- «Даиси»
- «Евгений Онегин»
- «Князь Игорь»
Кино және драматургия
Кино рөлдері
- Жағыпар — «Амангелді» (1938)
- Жұрқа Жұрынбаев — «Қыз бен жігіт» (1954)
- Итбай болыс — «Ботагөз» (1956)
Драматургиялық еңбектері
- «Беу, қыздар-ай» (комедия)
- «Ой, жігіттер-ай» (комедия)
Сонымен бірге Қ.Шаңғытбаевпен бірлесіп «Айсұлу», «Алтынтаулар», «Достық жолымен» атты опера-балет сценарийлерін жазды.
Кітап
«Құштар көңіл» кітабы қазақ және орыс тілдерінде жарық көрді.
Марапаттары
Өнердегі еңбегі үшін Қанабек Байсейітов Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен және «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталды.