Сыни тұрғыдан ойлау модулі бір сабақта
Сыни тұрғыдан ойлау: бір сабақ аясындағы тәжірибе
Сыни тұрғыдан ойлау — «ойлау туралы ойлану» ұғымын нақтылайтын маңызды бағыт. Бұл модуль маңызды мәселелерді талқылауға мүмкіндік береді және білім беру үдерісін тиімді ұйымдастыруға көмектеседі. Оның түпкі мақсаты — оқушылар мен мұғалімдердің сыни ойлауды дамытуға саналы түрде, жүйелі көзқараспен келуіне жағдай жасау.
Сыни тұрғыдан ойлау — бақылау, тәжірибе, ойлау және талқылау нәтижесінде алынған ақпаратты ой елегінен өткізуге, бағалауға, талдауға және синтездеуге бағытталған пәндік шешім қабылдау мәдениеті.
Модульдің мазмұны және күтілетін өзгеріс
Сыни ойлау көбіне қарсы пікір айтуға ғана тірелмейді. Ол баламалы шешімдерді қарастыруды, ойлау мен іс-әрекетке жаңа немесе түрлендірілген тәсілдерді енгізуге дайын болуды, ұйымдастырылған қоғамдық әрекеттерге қатысуды және өзгелерді де сыни ойлауға баулуды қамтиды.
Ең қолжетімді тәсіл
Балаларды өз тәжірибесіне сүйенген дәлелдерге мән беруге ынталандыру.
Практикалық ресурс
Әлемнің әр бөлігіндегі, әр дәуірдегі балаларға түсінікті болатын мысалдарды тиімді пайдалану.
Мұғалім ұстанымы және Выготский идеясы
Сыни тұрғыдан ойлау модулін таңдауда мұғалімнің білімділігімен қатар, оқушыларға деген сенімі де маңызды. Себебі оқыту барысында қалыптасқан көзқарас мұғалімнің сыныптағы барлық іс-әрекетіне әсер етеді. Менің сабақтар топтамамда сыни ойлау идеялары Выготскийдің сындарлы оқытуды түсіндіруімен және оқытудағы жаңа тәсілдермен ұштасып отырды.
Выготский бойынша
Оқушылардың ойлау және сөйлеу дағдылары нақты мақсаттарды көздейтін, көбірек білетін тұлғалармен әлеуметтік қарым-қатынас нәтижесінде дамиды.
Жаңа әдістерді енгізу: дайындық және қолдау
Тәжірибе кезеңінде жаңа әдістерді жүйелі қолдануды мақсат еттім. Сабақ бастамас бұрын әріптестермен кеңесіп, ата-аналармен байланыс орнатып, жаңа тәсілдердің тиімді әрі құнды жақтарын түсіндірдім. Мектеп ұжымы мен әріптестердің қолдауы сенімділігімді күшейтіп, әр сабақты сапалы ұйымдастыруға жігер берді.
Сабақтың өту барысы: стратегиялар мен нақты көріністер
Топқа бөлу және психологиялық дайындық
Оқушыларды үлестірмелі дидактикалық материалдар арқылы топқа бөлдім. Кіріспе бөлім «Сәтті болсын күніміз» атты психологиялық дайындықтан басталды: балалар бір-біріне жылы тілектер айтып, жағымды атмосфера қалыптастырды. Мәселен, бір оқушы «Анаңнан үнемі жылы сөз естіп жүр» десе, Бекзат «Күнің де, түнің де сәтті болсын» деп тілек білдірді. Мұндай сөздер оқушының көңіл-күйіне оң ықпал етеді.
Өткенді пысықтау: «Он сұрақ»
Өткен материалды бекіту үшін «Он сұрақ» дайындадым. Мақсатым — оқушылардың тақырыпты қаншалықты меңгергенін бақылап, жылдам әрі дәл жауап беру дағдысын дамыту. Оқушылар белсенді жауап берді, тіпті үлгерімі төмен екі-үш оқушының да жақсы қатысуы мені қуантты. Осылайша, өткен және жаңа сабақтың арасын табиғи түрде байланыстырып, жаңа тақырыпты ашуға мүмкіндік туды.
Топтастыру стратегиясы: «Туған жер» ұғымы
Топтастыру стратегиясы бойынша «Туған жер» сөзін қалай түсінеміз?» деген сұрақ қойдым. Оқушылар «атамекен», «туған топырақ», «қоршаған орта» сияқты ұғымдарды атады. Осы сәтте дарынды оқушылардың бірі «Туған жер — елорда, Астана» деген ой ұсынды. Мен бұл жауапты сабаққа тірек етіп, «Ендеше, Астанаға саяхат жасаймыз: ой-санамызды және білімімізді толықтырамыз» деп жаңа тақырыпқа өттім.
Интерактив және өмірлік тәжірибе
Оқушылардың қызығушылығы артқан кезде, интерактивті тақта арқылы елордамыздың көрікті жерлерін көрсетіп, қысқаша әңгімеледім. Араларынан Астанаға барған оқушы да табылды: Данияр Бәйтерекке барып, арман тілегін айтқанын бөлісті. Осындай өмірлік тәжірибені сабақ мазмұнымен ұштастыру балалардың белсенділігін күшейтті.
Сонымен қатар Қазақстан картасы арқылы Астананың орналасуын көрсеттіп, еліміздің бес мемлекетпен шектесетінін атап өттім.
Нәтиже және қорытынды ой
Сыни тұрғыдан ойлаудың маңызды тұсы — оқушылардың жан-жақты іздену қабілеті дамиды. Үлгерімі төмен оқушылардың өзінде қимыл, ұмтылыс, еңбектену дағдысы байқалады. Кейбір сабақтарда кедергілер болғанымен, оларды жеңудің жолын іздеу — осы тәсілдің табиғи жалғасы.
Модульді мүмкіндігінше әр сабақта орынды қолдану тиімді. Мысалы, дүниетану пәніндегі «Астана — Қазақстан Республикасының елордасы» тақырыбында оқушыларға топтық жұмыс ұйымдастыру арқылы түсіну, талдау және пікір алмасу үдерісі айқын көрінді.