Саптағы әскери қызметшінің сапқа тұрар алдындағы және саптағы міндеттері
Сабақ туралы мәлімет
Білім беру ұйымы
Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы, Бидайық жалпы орта білім беретін мектебі
Пән оқытушысы
АӘД пәнінің оқытушы-ұйымдастырушысы — Қайрат Орынбайұлы Жалмағанбетов
Сабақтың тақырыбы
Сап және оларды басқару
Сабақтың әдісі
Түсіндіру, көрсету
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларды сап және оның элементтерімен, сапқа тұру алдындағы және саптағы әскери қызметшінің міндеттерімен таныстыру.
- Әскери қызметшілердің сап алдындағы міндеттеріне қатысты бастапқы дағдыларды оқушылар бойында дамыту.
- Әскери сымбаттылыққа, әскери әдептілік пен тәртіпке тәрбиелеу.
Көрнекілігі
- Әскери шеруден көріністер
- Слайдтар
- Сөзжұмбақ
- Карточкалар
- Интерактивті тақта
Сабақтың барысы
Сабақ құрылымы кіріспе бөлімнен, өткенді қайталаудан және жаңа тақырыпты меңгертетін негізгі бөлімнен тұрады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Взвод командирі сапқа тұрғызып, әскери оқытушыға рапорт береді.
- Сәлемдесу жүргізіледі, сыныптың назары сабаққа шоғырландырылады.
II. Өткенді қайталау
- Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздікке қол жеткізу тарихын қысқаша баяндау.
- Егемен Қазақстанның даму бағыты туралы пікір алмасу.
III. Жаңа сабақ
Тақырып пен мақсат хабарланып, жоспар бойынша түсіндіру және көрсету әдістерімен жүргізіледі.
Негізгі бөлімнің жоспары
- Сап және оның элементтері
- Алдын ала берілетін және орындалатын пәрмендер
- Сапқа тұрар алдындағы және саптағы әскери қызметшінің міндеттері
- Сәлемдесуге орнында тұрып жауап беру
1) Сап және оның элементтері
Сап — әскери қызметшілердің, бөлімшелердің және бөлімдердің Жарғымен белгіленген өзара іс-қимылын қамтамасыз ету үшін жаяу тәртіптегі орналасуы.
Сап элементтері
- Қатар
- Бір сызық бойында әскери қызметшілердің біреуі екіншісінің қасында орналасқан сап.
- Машиналар желісі
- Машиналардың бір сызық бойында біреуі екіншісінің қасында орналасуы.
- Қаптал
- Саптың оң немесе сол жақ шеті. Бұрылыс жасаған кезде қаптал атауы өзгермейді.
- Маңдайшеп
- Саптағы әскери қызметшілер тіке қарап тұрған жақ.
- Саптың тыл жағы
- Маңдайшепке қарама-қарсы жақ.
- Аралық
- Маңдайшеп бойымен әскери қызметшілердің, бөлімшелердің және бөлімдердің арасындағы қашықтық.
- Сап ені
- Қапталдар арасындағы қашықтық.
- Саптың ұзындығы
- Бірінші қатардан соңғы қатарға дейінгі аралық.
- Лек
- Әскери қызметшілердің бір-бірінің ту сыртында Жарғымен немесе командир белгілеген арақашықтықта орналасуы.
- Бағыттаушы
- Көрсетілген бағытта бірінші болып жүріп келе жатқан әскери қызметші.
2) Алдын ала берілетін және орындалатын пәрмендер
Басқару тәсілдері
Сапты басқару командирдің дауысы, белгілері, пәрмендері және бұйрықтары арқылы жүзеге асырылады.
Пәрмендердің түрлері
- Алдын ала берілетін пәрмен — саптағыларға командирдің қандай әрекетті талап етіп тұрғанын түсіндіреді, шұғыл әрі нақты орындауға дайындайды.
- Орындалатын пәрмен — нық, қатты және созылыңқы дауыспен беріледі.
Пәрмен берілген кезде саптағы әскери қызметшілер саптық тұрысты қабылдайды. Ал саптан тыс тұрғандар бастық жаққа бұрылып, саптық тұрысты қабылдайды.
3) Сапқа тұрар алдындағы және саптағы әскери қызметшінің міндеттері
Әскери қызметші міндетті:
- Қаруының, жеке қорғаныс құралдарының, бекініс құрал-саймандарының, нысанды киімінің және жабдығының жарамдылығын тексеруге.
- Нысанды киімді ұқыпты реттеуге, жабдықты дұрыс киюге және жөндеуге, анықталған кемшіліктерді жоюда жолдасына көмектесуге.
- Саптағы өз орнын білуге, оған жылдам әрі әбігерсіз тұруға; қозғалыс кезінде түзелімді, белгіленген аралық пен арақашықтықты сақтауға; қауіпсіздік талаптарын орындауға; саптан рұқсатсыз шықпауға.
- Сапта рұқсатсыз сөйлеспеуге, темекі тартпауға; командирдің бұйрықтары мен пәрмендеріне мұқият назар аударып, оларды жылдам және нақты, өзгелерге кедергі келтірмей орындауға.
- Бұйрықтар мен пәрмендерді бұрмаламай, қатты әрі нақты жеткізуге.
4) Сәлемдесуге орнында тұрып жауап беру
Аға шендінің сөзі
«Сәлеметсіздер ме, оқушы мырзалар?»
«Қош болыңыздар, оқушы мырзалар!»
Саптағы жауап
«Сәлеметсіз бе, аға лейтенант мырза!»
«Қош болыңыз, аға лейтенант мырза!»
Ереже сапта тұрғандарға да, саптан тыс тұрғандарға да бірдей қолданылады.