Қазақша рефераттар

Кім тапқыр

Сынып және пән туралы мәлімет

Сынып

8

Пән

Биология

Тақырып

Организмнің ішкі ортасы

Мақсаты

  • «Организмнің ішкі ортасы» тарауы бойынша білім мен дағдыны тексеру және жүйелеу.
  • Ойды жинақтап жеткізу, өз бетімен жұмыс істеу іскерліктерін дамыту.
  • Пәнге қызығушылықты арттыру және салауатты өмір салтына тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Түрі

Жарыс сабақ

Типі

Қайталау

Әдіс-тәсілдері

Сұрақ-жауап, ойын, жұмбақ

Көрнекілігі

Суреттер, кестелер, интерактивті тақта және т.б.

Сабақтың жоспары

  1. «Орамал тастау» ойыны
  2. «Тапқыр болсаң, тауып көр» тесті
  3. «Бәйге» ойыны
  4. Биологиялық диктант (сәйкестендіру)
  5. Жұмбақ шешу
  6. «Кім тапқыр?» ойыны
  7. «Кім шапшаң?» ойыны
  8. Мақал-мәтелдер жарысы

Сабақтың барысы

Топтарға бөліну

Жарыс сабақ болғандықтан, сынып оқушылары екі топқа бөлінеді. Әр топ өз ұранын және мақсатын таныстырады.

I топ

Лейкоциттер

Ұраны: «Білгенің бір тоғыз, білмегенің тоқсан тоғыз».

Мақсаты: «Білген сайын келеді біле бергім, біле беру — ел тілегі».

II топ

Эритроциттер

Ұраны: «Күш — білімде».

Мақсаты: «Туған жерді сүю — парыз, сүю үшін білу — парыз».

Бағалау және қорытынды

Қазылар алқасы екі топтың жинаған ұпайларын есептеп, жеңімпаз топты анықтайды. Белсенді қатысқан оқушылар аталып, марапатталады.

Нәтиже

Ұпай саны бойынша жеңімпаз анықталады, белсенді оқушылар марапатталады.

1) «Орамал тастау» ойыны

Екі топтың мүшелері бір-біріне сұрақ қояды. Дұрыс жауап ұпай әкеледі, ал жауап беруде жылдамдық маңызды.

Ереже

  • Сұрақтар қарсы топқа бағытталады.
  • Жауап қысқа әрі нақты болуы керек.
  • Әр дұрыс жауап үшін ұпай беріледі.

Назарға

Сұрақтар «Организмнің ішкі ортасы» тақырыбының негізгі ұғымдарын қамтиды: қан, лимфа, ұлпа сұйықтығы, иммунитет.

2) «Тапқыр болсаң, тауып көр» (Тест)

Тест екі нұсқада беріледі. Әр сұраққа бір дұрыс жауап таңдалады.

I нұсқа

  1. Қанның сұйық бөлігі — бұл…

    • A) Су
    • Ә) Плазма
    • Б) Нысанды элементтер

  2. Лимфа болатын ұлпалар — бұл…

    • A) Эритроциттер
    • Ә) Лимфоциттер
    • Б) Лейкоциттер

  3. Қан ұлпаларының түзілетін жері — бұл…

    • A) Сүйек кеміршегі
    • Ә) Көкбауыр
    • Б) Бауыр

  4. Қанның ұюы … иондарының қатысуымен жүзеге асады.

    • A) Калий
    • Ә) Натрий
    • Б) Кальций

  5. Лимфа айналымы … аяқталады.

    • A) Оң жақ жүрекшеде
    • Ә) Сол жақ жүрекшеде
    • Б) Оң жақ қарында

II нұсқа

  1. Қанның ұюын қамтамасыз ететін:

    • A) Эритроциттер
    • Ә) Лейкоциттер
    • Б) Лимфоциттер

  2. Ақ қан түйіршіктері — бұл…

    • A) Эритроциттер
    • Ә) Тромбоциттер
    • Б) Лейкоциттер

  3. Қанның ерімейтін нәруызы — бұл…

    • A) Фибрин
    • Ә) Фибриноген
    • Б) Гемоглобин

  4. Бір тәулікте адамда түзілетін лимфаның мөлшері:

    • A) 2 л
    • Ә) 20 л
    • Б) 8 л

  5. Лимфа … түзіледі.

    • A) Ұлпа сұйықтығынан
    • Ә) Қаннан
    • Б) Судан

3) «Бәйге» ойыны (Кім бірінші жауап береді?)

Бұл бөлімде жылдамдық пен анықтама беру дағдысы тексеріледі: сұраққа бірінші жауап берген қатысушы ұпай алады.

Сұрақтар

  1. Плазма дегеніміз не?
  2. Гемоглобин дегеніміз не?
  3. Тромбоциттер дегеніміз не?
  4. Лимфоциттер дегеніміз не?
  5. Фагоциттер дегеніміз не?
  6. Лимфа дегеніміз не?
  7. Ұлпа дегеніміз не?
  8. Иммунитет дегеніміз не?
  9. Донор дегеніміз не?
  10. Реципиент дегеніміз не?

Күтілетін дағды

  • Негізгі ұғымдарға нақты анықтама беру.
  • Жауапты қысқа, бірақ мазмұнды айту.
  • Тақырып байланысын көрсету: қан — лимфа — ұлпа сұйықтығы.

4) Биологиялық диктант (Сәйкестендіру)

Иммунитет түрлерін анықтамаларымен сәйкестендіріңіз.

Тапсырма

  1. Туа пайда болған иммунитет.
  2. Жүре пайда болған иммунитет.
  3. Белсенді жасанды иммунитет.
  4. Енжар жасанды иммунитет.

Анықтамалар

  • A) Организмге емдік сарысу енгізілгеннен кейін пайда болады.
  • Ә) Организмде антиденелер жұқпалы аурумен ауырғаннан кейін түзіледі.
  • Б) Организмге вакцина енгізілгеннен кейін түзіледі.
  • В) Организмге ата-анадан тұқым қуалап беріледі.

Кілті

1 — В, 2 — Ә, 3 — Б, 4 — А

5) Жұмбақ

«Қызыл теңізде әрбір секунд сайын миллиондаған кеме апатқа ұшырап, су түбіне шөгеді. Ал миллиондаған кеме тас айлақтардан шығып, жүзіп аттанады. Кемелер мен тас айлақтар деген не?»

Жауапты түсіндіру кезінде қан жасушаларының түзілуі мен жойылуына байланысты ұғымдарды атауға назар аударылады.

6) «Кім тапқыр?» ойыны

Берілген сөздердегі әріптердің орнын ауыстырсаңыз, организмнің ішкі ортасына қатысты құрылым атаулары шығады.

Берілген сөз Дұрыс жауап
Шаралауасж Жасушалар
Аенв Вена
Лалипкрыя Капиллярлар
Яртирае Артерия
Филма атымыры Лимфа тамыры
Сажуарақылша қйыұтысқ Жасушааралық сұйықтық

7) «Кім шапшаң?» ойыны

Қан тамырларының дұрыс үйлесімділігін анықтаңыз (берілген нұсқалардың ішінен сәйкес комбинацияны таңдаңыз).

Нұсқа 1

I, II, III

Нұсқа 2

II, IV

Нұсқа 3

II, III, IV

Нұсқа 4

I, III

Ескерту

Бұл тапсырмада I–IV қандай тамырларға сәйкес келетіні алдын ала берілетін кесте/сызба арқылы нақтыланады.

8) Мақал-мәтелдер жарысы

Денсаулық туралы мақал-мәтелдерді айтып, мағынасын қысқаша түсіндіріңіз. Бұл бөлім оқушылардың тіл байлығын және салауатты өмір салты туралы көзқарасын дамытады.

Бағалау критерийлері

  • Мақал-мәтелдің дәл әрі орынды айтылуы.
  • Мағынасын түсіндірудің нақтылығы.
  • Команда мүшелерінің белсенділігі.

Қорытынды акцент

Денсаулық — басты құндылық. Тақырыпты қайталау арқылы оқушылар қан, лимфа және иммунитет туралы білімін бекітіп, оны өмірмен байланыстырады.