Адамгершілік - асыл қазына
Адамгершілік — асыл қазына
Бұл тәрбие сағатының мақсаты — оқушыларды адамгершілігі мол, жақсы қасиеттерді бойына сіңірген, әдепті әрі кішіпейіл болуға тәрбиелеу. Сонымен бірге ой-өрісін, сана-сезімін, тілін және шығармашылық қабілетін дамыту; адамгершілік пен биік мәдениеттілікке негізделген жан-жақты, рухани дамыған тұлға қалыптастыру.
Дамытушылық
Ой-өрісті, сана-сезімді, тілді, шығармашылықты дамыту.
Тәрбиелік міндет
Адамгершілік пен мәдениеттілікті бойға сіңірген, рухани кемел тұлға тәрбиелеу.
Негізгі сұрақ: асыл қасиет неден басталады?
«Дүниедегі ең асыл, ең бағалы — адам» десек, сол асылдың бойындағы ең басты, шешуші қасиеттер нені құрайды? Осы сұраққа бүгін жауап іздейміз.
Қай заманда болсын өмірден түйгені мол адамдар ұрпағына үлкенді сыйлау, ілтипат көрсету, қамқорлық жасау жөнінде өсиет қалдырып отырған. Сондықтан мына ойға назар аударайық:
«Үлкенге — сый-құрмет, кішіге — жол көрсету».
Бұл сөздің мәнін қалай түсінеміз? Адамшылық деген не?
Рухани байлық: рух пен нәпсінің тартысы
Адамшылықты терең ұғыну үшін «рухани бай адам қандай?» және «рух деген не?» деген сұрақтарға тоқталамыз. Рух — адам бойындағы қуат; барлық жақсы қасиеттің және игі істің қайнар көзі.
Қарама-қарсылық заңы
Жаратылыс екі қарама-қарсы ұғымнан тұрады: ақ—қара, күн—түн, ыстық—суық, жақсы—жаман.
Ішкі күрес
Адам бойында рух пен нәпсі әрдайым билікке таласып, ішкі арпалыс тудырады.
Адамның ішінде болмайды аласы,
Оларды бұзатын нәпсінің таласы.
Рухтың мекені — адамның жүрегі. Жүрек жылуы, махаббат, ар-ұят, қайрат, мейірімділік, жақсылық — бәрі де адамгершіліктің бастауын жүректен алады.
Рухани бай адамның белгілері
Рухани бай адам, ең алдымен, әділ, шыншыл, мейірімді, кешірімді, қанағатшыл әрі ақылды болады. Осындай қасиеттер адам бойындағы адамшылықты арттырады.
Адамгершілік ұғымына кіретін қасиеттер
- Әділдік пен шыншылдық
- Мейірімділік пен кешірім
- Сүйіспеншілік пен аяушылық
- Еңбекқорлық пен жауапкершілік
Абай тағылымы: адамды қор қылатын үш нәрсе
Абайдың 38-сөзінде «күллі адам баласын қор қылатын үш нәрсе» аталады. Ол — надандық, еріншектік және залымдық. Абай бұл үшеуімен аяусыз күресуге шақырып, олардың емі ретінде ғылымды, адал еңбекті және адамгершілікті дәріптейді.
Надандық
Білмеу ғана емес, білуге ұмтылмау.
Еріншектік
Еңбектен қашу — мүмкіндікті жоғалту.
Залымдық
Қиянатқа бейім мінез — адамды төмендетеді.
Бес асыл іс
Абай ұсынған этикалық-әдеп нормалары адамгершілікті күнделікті әрекетке айналдыруға бағыттайды.
Адамгершілік — тұлға қалыптастыратын құндылық
Адамзат тарихында жеке адамның ақылы мен мінезі, адамгершілігі жетіліп, «толық адам» болып қалыптасуы — күрделі мәселе. Адамгершілік тұлғаның сана-сезімін, іс-әрекетін қалыптастырып, құндылық бағдарын айқындайды; ар-ожданын, танымдық қызығуларын кешенді дамытады.
Ол адамды сүюге, адамның бостандығын, құқықтық қадір-қасиетін құрметтеуге үйретіп, рақымшылдық пен шыншылдықты бекітеді. Тәрбие қоғамдық құбылыс болғандықтан, оның мазмұны уақыт талабына сай жаңарып отырады.
Ең жоғарғы түрлері
Ұлт пен ар-ожданды сақтау, Отанды сүю
Ұлтқа қызмет ету — өзіңе талап қоюдан басталады.
Бауырмалдық пен көпшілдік
Барша адам баласын бауыр, дос тұту — адамдықтың биігі.
Азаматтық тәрбие сана-сезім мен дүниетанымды қалыптастырудан басталып, саяси-идеялық тәрбие арқылы отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа жетелеуі қажет.
Қорытынды: адамгершілік — өмірлік міндет
Адамгершіліктің алтын қайнары — үлкенге сый-құрмет, кішіге ізет екенін ұғындық. Адамның әр күнгі іс-қимылы таңертеңгі сәлемнен, жақсы лебізден, жылы қошеметтен басталса — бұл адамгершіліктің нақты көрінісі.
Адамгершілік — өткінші міндет емес, өмірлік міндет. Сондықтан одан жаңылуға да, жалығуға да болмайды.