Немене ауылы
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Мұғалім
Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласы, №32 мектеп-гимназиясының бастауыш сынып мұғалімі — Елшібекова Сәуле Орынбасарқызы.
Сабақ тақырыбы
Туынды зат есім жасайтын жұрнақтар
Білімдік мақсат
- Зат есім туралы алған білімді саяхат арқылы пысықтау.
- Халықтық педагогикаға сүйене отырып, оқушылардың білімін тексеру.
Тәрбиелік мақсат
Ұмыт бола бастаған салт-дәстүрді жалғастыруға, үйренуге және құрметтеуге тәрбиелеу.
Дамытушылық мақсат
- Сөздік қорын байыту, тіл байлығын арттыру.
- Байланыстыра сөйлеуге дағдыландыру.
- Сауатты сөйлеуге және көркем жазуға үйрету.
Көрнекіліктер
Сабақ түрі
Саяхат сабақ — тапсырмалар тізбегі арқылы оқушыны белсенді қатыстыруға негізделген, ойын элементтері бар құрылым.
Сабақтың жүру барысы: «Жеті ата ауылына» саяхат
Бұл сабақта оқушылар «Жеті ата ауылы» бағытымен саяхат жасайды. Әр ауылда тілдік тапсырмалар орындалып, зат есім және туынды зат есім тақырыбы бекітіледі.
1) Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім оқушыларды ерекше сабаққа шақырады: бүгін біз «Жеті ата ауылына» саяхат жасаймыз. Саяхатқа шығу үшін көлік таңдалады. Техника дамымаған кезде ата-бабамыз көлік ретінде атты, түйені, өгізді пайдаланған. Оқушылардың таңдауы — ат.
Талқылау сұрақтары
- Атты шанаға жегу үшін қандай жабдықтар керек?
- Қамыт, доға, делбе, шана, ершік т.б.
Дұрыс жауаптар арқылы оқушылар алғашқы ауылға жақындайды. Алда — білімді тексеруге арналған «сынақ дорбасы».
Сынақ сұрақтары
- Зат есім дегеніміз не? Зат есімге қандай сұрақтар қойылады?
- Зат есімнің неше түрі бар?
- Көптік жалғауларын ата.
- Негізгі зат есім дегеніміз не?
- Туынды зат есім қалай жасалады?
Дидактикалық ойын
Бір оқушы жекеше түрдегі зат есімді айтады, қалғандары көпше түрін табады.
2) Әке ауылы: көркем жазу
Жол тайғақ болғандықтан, мұғалім қауіпсіздікке назар аудартып, оқушыларды шанаға «орналастырады». Келесі аялдама — Әке ауылы.
Көркем жазуға арналған сөздер
Нақыл сөз
Жеті атасын білген ер,
Жеті жұрттың қамын жер.
3) Бала ауылы: «Поэзия минуты»
Бұл ауылда оқушылар өлеңнен туынды зат есімдерді теріп жазады және олардың түбірін табады.
Өлең мәтіні
Тау мен тасты қопарар,
Кенші болғым келеді.
Достық сәлем апарар,
Елші болғым келеді.
Бармағынан бал тамған,
Аспаз болғым келеді.
Алар озып бәйгені,
Малшы болғым келеді.
4) Немере ауылы: сергіту сәті
Бірнеше ауылды аралағаннан кейін, оқушылар сергіту жаттығуын орындайды.
Бас бармағым — алғашқы,
Балаң үйрек — жалғасы,
Ортан терек — ағасы,
Шылдыр шүмек — нағашы,
Кішкентай бөбек — балақан,
Бәріне ортақ — алақан.
5) Шөбере ауылы: «Сиқырлы сандық»
Уақыт таяп келеді. Оқушылар шанаға қайта жайғасып, келесі аялдамаға жетеді. Бұл ауылда «Сиқырлы сандық» тапсырмасы ұсынылады.
Сандықтағы сөздер
6) Шөпшек ауылы: жұрнақ жалғап, туынды зат есім жасау
Шөбере ауылынан шығып, оқушылар Шөпшек ауылына бет алады. Мұнда мақсат — берілген етістіктерге тиісті жұрнақтарды жалғап, туынды зат есім жасау және сол сөздерді қатыстырып сөйлем құрау.
Дайын үлгілер
- ұшқыш
- сызғыш
- ілгіш
- білгіш
Сөйлем құрау
Әр оқушы таңдалған туынды зат есімді қатыстырып, бір толық сөйлем жазады.
7) Немене ауылы: 7 саны және қорытынды тапсырма
Соңғы аялдама — Немене ауылы. Мұнда оқушыларға 7 саны бейнеленген торкөзді толтыру тапсырмасы беріледі. Қазақ халқы 7 санын қасиетті деп таныған: нәрестенің шілдеханасы жетінші күні жасалған, қайтыс болған адамның жетісі берілген, «жеті қазына», «жеті ата» ұғымдары да бекер айтылмаған.
Тапсырма
Туынды зат есімнен негізгі зат есімді ажыратып жаз.
- 1 Достық — дос
- 2 Сөздік — сөз
- 3 Балалық — бала
- 4 Сыйлық — сый
- 5 Әділдік — әділ
Нәтиже
Оқушылар Немене ауылының тапсырмасын сәтті орындап, саяхатты аяқтайды да, сыныпқа қайта оралады.
Сабақты қорытындылау
Қорыту және бекіту
Зат есім, негізгі және туынды зат есім туралы білім тапсырмалар арқылы бекітіледі.
Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен тапсырма орындау белсенділігі бойынша бағаланады.
Үй тапсырмасы
Тақырып бойынша қосымша жаттығу орындау және туынды зат есімдерге мысалдар келтіру.