Сабақтың әдісі. Сабақтың түрі
1837–1847 жылдардағы Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс
Бұл ашық сабақ жоспары Кенесары Қасымұлы бастаған, қазақ шаруалары кеңінен қатысқан ұлт-азаттық қозғалыстың себептерін, мақсаттарын, жеңілу факторларын және тарихи маңызын жүйелі түрде түсіндіруге бағытталған.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілістің мақсаты, жеңілу себептері және тарихи маңызы туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Қазақ халқының тарихын тереңірек оқып-үйренуге ынталандырып, саналы түсінуге баули отырып, оқушы қабілетін жан-жақты дамыту.
Тәрбиелік
Білімге құштарлыққа, батырлық пен өжеттікке, отансүйгіштікке тәрбиелеу.
Ұйымдастыру және оқу үдерісі
- Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап, тест, баяндау
- Сабақтың түрі
- Жаңа білім меңгерту
- Пәнаралық байланыс
- Әдебиет
- Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта, карточкалар, буклет
I кезең
Ұйымдастыру
Сабаққа назар аударту, мақсат-міндеттерді қысқаша айқындау.
II кезең
Үй тапсырмасын тексеру
Карточкалық сұрақтар арқылы өткен тақырыпты бекіту.
III кезең
Жаңа сабақ
XIX ғасырдағы саяси жағдай және көтерілістің алғышарттарын талдау.
Үй тапсырмасын сұрау: карточкалық сұрақтар
-
1
1812 жылғы соғыстың басталғаны туралы хабарды қазақтар қалай қабылдады?
-
2
Қазақ жауынгерлерінің негізгі шайқастарға қатысуы туралы айтып беріңдер.
-
3
Қазақтардың 1812 жылғы соғысқа қатысуы екі халықтың әскери ынтымақтастығына қалай әсер етті?
Жаңа сабақ: тарихи ахуал және көтерілістің алғышарттары
XIX ғасырдың 20-жылдарына қарай Ұлы жүздің бір бөлігі мен Кіші жүздің оңтүстік өңірінің бірқатар аумағы Қоқан бектерінің билігінде болды. Қоқан билеушілері тіпті Орта жүздің бір бөлігін өзіне қаратуды көздеп, қазақтардан алым-салық жинап, елдің берекесін кетірді.
Қоқан ықпалы
Алым-салықтың күшеюі және саяси тәуелділікті кеңейтуге ұмтылыс халық наразылығын арттырды.
Хиуа қысымы
XIX ғасырдың 20–30-жылдары Хиуа хандығы шекті, табын, төртқара, байұлы руларына қысым жасап, Сырдарияның төменгі ағысында бірнеше бекініс салды.
Сауда керуендерін тонау және шапқыншылық жорықтар қазақтардың тыныштығын бұзып, өңірдің әлеуметтік-экономикалық жағдайына ауыр салдар әкелді.
1822 жылғы “Жарғы” бойынша жаңа округтерді ұйымдастыру мал шаруашылығымен айналысқан қазақтардың шаруашылық жағдайын әлсіретіп, дәстүрлі басқару жүйесіне соққы болды. Отаршылдық қанауға қарсы күресте ел ішінде беделі жоғары тұлғалар алға шықты.
Қазақтардың отаршылдық қанауға қарсы күресін Абылай ханның немерелерінің бірі, сұлтан Саржан Қасымұлы (Кенесарының ағасы) басқарды. Кенесары 1824 жылдан бастап ағасының көтерілісіне қатыса бастады.
- 1836 жылы Саржан Қоқан ханының қолынан қаза тапты.
- 1840 жылы Кенесарының әкесі мен бауырлары қаза болды.
- Патша үкіметінің Жаңа Елек бойына әскери шеп сала бастауы және Кіші жүздегі Жоламан Тіленшіұлы көтерілісінің басталуы жағдайды шиеленістірді.
XIX ғасырдың 30–40-жылдарын қамтыған, халықтық сипаты айқын ең ірі қозғалыстардың бірі — Абылай ханның немересі, Қасым төренің баласы, сұлтан Кенесары Қасымұлы (1802–1847) бастаған көтеріліс.