Жидек дақылдары
Сабақтың тақырыбы
Жидек дақылдары (6-сынып).
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға жидек дақылдары туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Жұмыс барысында шеберлігін, есте сақтау және байқағыштық қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік
Жауапкершілікке және өз бетінше жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Сабақтың сипаттамасы
Түрі
Аралас сабақ.
Әдісі
Түсіндірмелі, сұрақ-жауап.
Көрнекілігі
Буклет, 6-сыныпқа арналған технология оқулығы, слайд.
Пәнаралық байланыс
Биология.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлеметсіздер ме, қыздар! Отырыңыздар.
- Оқушыларды түгендеу және сабаққа қажетті материалдарды тексеру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Көкөніс шаруашылығында күзгі жұмыстар туралы айтып беріңдер.
- Топырақтың негізгі өңделуі дегеніміз не?
- Көкөністік тұқым шаруашылығы дегеніміз не?
III. Жаңа сабақ
Жеміс шаруашылығы — халықты жеміс-жидек өнімдерімен қамтамасыз ететін өсімдік шаруашылығының ең көне салаларының бірі. Жемістердің дәмдік сапасы жоғары әрі адамның күнделікті қорегіне қажетті көмірсуларға, ақуыздарға, майларға, дәрумендер мен минералды заттарға бай.
Жеміс шаруашылығында жеміс өсіруші-шеберлер еңбек етеді. Олар көшет өсіреді, бақ отырғызады, өсімдікті күтіп-баптайды, өнім жинайды. Бұл мамандық жеміс-жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктерін, олардың өсуі, дамуы және жеміс беру заңдылықтарын білуді талап етеді.
Жеміс өсіруші-шебер агротехникалық әдіс-тәсілдерді меңгеріп, зиянкестер мен аурулардан қорғау жолдарын білуі, сондай-ақ өнімді дұрыс жинап, сақтай алуы тиіс.
Жеміс-жидек өсімдіктерінің топтары
Биологиялық ерекшеліктері, шаруашылықта қолданылуы және жеміс түріне қарай жеміс-жидек өсімдіктері бірнеше топқа бөлінеді.
| Топ | Мысалдар |
|---|---|
| Дәнекті | Алма, алмұрт, айва, ирга, мушмула, шетен және т.б. |
| Сүйекті | Шие, қара өрік, қызыл шие, алша, өрік, шабдалы, қызылтал және т.б. |
| Жидекті | Қойбүлдірген, таңқурай, қарақат, қарлыған және т.б. |
| Жаңғақ жемісті | Фундук, грек жаңғағы, пісте және т.б. |
| Субтропикалық | Зәйтүн, құрма, фейхоа, інжір, анар, цитрустар (мандарин, лимон, апельсин) |
| Тропикалық | Банан, нан ағашы және басқалар |
Алма ағашы туралы қысқаша мәлімет
Алма ағашы — жеміс ағаштарының ішінде ең кең таралған дақылдардың бірі. Сорты мен түріне қарай 20–100 жыл өмір сүре алады және отырғызылғаннан кейін 3–6 жылдан соң жеміс бере бастайды.
Әдетте 1 бақ алаңынан 15–20 тонна өнім алынады, қолайлы жағдайда өнімділік 100 тоннаға дейін жетуі мүмкін.
Ағаштың жер бетіндегі бөлігі діңгек пен бұтақтардан тұрады.
Алманы жинау ережелері
- Өнімді мыжып, соғып, тырнап немесе шаншып алмай, жемісті ақырын үзіп алу керек.
- Жемісті алақанға толтыра ұстап, жоғары көтеріп, саусақпен жеміс сабақшасын іліп, бұтақтан бөліп алу ұсынылады.
- Жемісті күштеп тартуға немесе бұрауға болмайды: бұл жеміс бұтақшасын зақымдап, келесі жылғы өнімге кері әсер етеді.
- Жемістерді себетке немесе басқа ыдысқа жайлап, абайлап салу қажет.
IV. Жаңа сабақты бекіту
- Жеміс шаруашылығы дегеніміз не?
- Жеміс-жидек өсімдіктерін атаңдар.
- Жеміс-жидек өсімдіктері неше топқа бөлінеді?
- Сүйекті жемістерге нелер жатады?
- Тропикалық жемістерге нелер жатады?
V. Сабақты қорытындылау
Бүгінгі сабақта жеміс-жидек дақылдарының түрлерін және олардың неше топқа бөлінетінін қайталап, жүйеледіңдер.
VI. Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы мұғалімнің нұсқауы бойынша беріледі.
VII. Жұмыс орнын ретке келтіру
Құрал-жабдықтарды жинап, жұмыс орнын таза әрі ұқыпты қалыпқа келтіру.