Қазақша рефераттар

Әдепті бала - арлы бала, Әдепсіз бала сорлы бала

Сабақтың тақырыбы: Әдептілік – әдемілік (мақал-мәтел)

Бұл сабақта балаларға әдептіліктің мәнін түсіндіру, күнделікті өмірде қажет болатын білік-дағдыларын тереңдету және алған білімін іс жүзінде көрсетуге үйрету көзделеді. Сонымен бірге балалардың сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, ойын анық әрі терең жеткізе білуге баулу, тіл байлығын дамыту және мақал-мәтелдердің мағынасын түсінуін нығайту маңызды орын алады.

Мақсаты

  • Әдемілік ұғымын әдептілікпен байланыстыра түсіндіру.
  • Білімді іс-әрекет арқылы бекіту, сөйлеу дағдысын дамыту.
  • Адамгершілікке тәрбиелеу: сәлемдесу, кезек күту, өзара сыйластық, шыдамдылық.
  • Мақал-мәтелдердің мағынасын саналы түрде түсінуге дағдыландыру.

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Түсіндіру
  • Әңгімелесу
  • Көрсету, рөлдік ойын

Көрнекілік және дайындық

Көрнекілігі:

ойыншықтар дүкені (ойыншықтар, касса, ақша, плакаттар).

Алдын ала жұмыс:

әдептілік туралы мақал-мәтелдерді жаттату.

Сөздік қор:

дүкенші, касса.

Пәнаралық байланыс:

тіл дамыту, музыка, айналамен таныстыру, математика.

Ойын арқылы үйрету: «Ойыншықтар әлемі»

Балалар жарты шеңбер болып тұрады. Тәрбиеші алдымен мазмұнды кейіпкерлі ойын түрлерін еске түсіреді: емхана, шаштараз, жанұя, дүкен. Содан кейін балалардың сүйікті ойыншықтарын сұрап, бүгін «Ойыншықтар әлемі» ойынын ойнауды ұсынады.

Сюжет: ойыншықтар дүкені

Рөлдер

  • Сатушы: Назым
  • Кассир: Камила
  • Сатып алушылар: қалған балалар

Ереже

  • Ойыншық алу үшін кезекке тұру керек.
  • Сатушымен әдеппен сөйлесу, амандасу, өтініш айту.
  • Кассадан ойыншықтың бағасына сай ақша төлеу.

Жұмыс барысы

Тәрбиеші балаларға ойын ақшасын таратады. Балалар ойыншық алуға кезекке тұрады. Аружан мен Әділет өздеріне ұнаған ойыншықтарды таңдауға кіріседі. Осы сәтте ортаға тәртіп бұзған бала кіріп келеді.

Тәртіп бұзған сәт: әдептің қадірін түсіндіру

Диалог (қысқартылған, өңделген)

Тәртіпсіз бала: Апай, маған ойыншық беріңізші.

Балалар: Біз кезекте тұрмыз. Сіз де кезекке тұрыңыз.

Тәртіпсіз бала: Шаруаң болмасын, өзім білемін.

Тәрбиеші: Неліктен шулап кеттік? Бұл бала неге кезекке тұрмады?

Балалар: Ол кезекті бұзып кірді.

Тәрбиеші: Атың кім? Бала: Мені «Сотқарбек» деп атап кеткен, бірақ атым — Ақдәулет.

Тәрбиеші: Кезек бұзу — дұрыс емес. Бұл жерде әркімнің құқығы бар: бәрі де ойыншық алғысы келеді. Әдепсіз әрекет өзіңе де, өзгеге де ыңғайсыздық тудырады. Балалар, Ақдәулеттің әрекеті дұрыс па?

Балалар: Жоқ, дұрыс емес.

Негізгі ой: әдептілік — ішкі мәдениет

Тәрбиеші балаларға қазақтың мақал-мәтелдері арқылы әдептің мәнін түсіндіреді: әдеп — адамның көркі, ал тәртіп пен сыйластық — ортақ жайлылықтың кепілі.

1) Әдепті бала – арлы бала, Әдепсіз бала – сорлы бала.

Әдепті бала айтқанды тыңдап, өзгеге құрметпен қарайды. Ал әдепсіз бала жиі ескерту естіп, қателігін қайталай береді.

2) Әдептілік белгісі – иіліп сәлем бергенің.

Әдепті адам алдымен амандасады, содан соң өтінішін айтады. Ойыншық сұраған кезде де әуелі сәлемдесу қажет.

Кешірім мен түзелу

Ақдәулет өз қателігін түсінеді. Тәрбиеші оны балалардан кешірім сұрауға және ережені сақтап, кезекке тұруға бағыттайды.

Ақдәулет: Балалар, кешіріңдер. Менің істегенім дұрыс емес екен. Енді алдымен амандасып, кезекке тұратын боламын.

Нәтиже

Балалар тәртіпті сақтаудың маңызын түсінеді, ал Ақдәулет өз әрекетінің дұрыс еместігін ұғынады. Ойын тәрбиелік мақсатқа сай жалғасады.

Балалардың мақал-мәтел қоры: күнделікті дағдыға айналдыру

Тәрбиеші балаларға әдептілік туралы білетін мақал-мәтелдерін айтқызады. Бұл бөлімде балалар өз ойларын жеткізіп, сөздік қорын кеңейтеді әрі әдептілік қағидаларын есте сақтайды.

Балалар айтқан мақал-мәтелдер

  1. 1) Кішіге ізет – үлкенге құрмет.
  2. 2) Жақсы бала жол сілтейді, жаман бала қол сілтейді.
  3. 3) Әдептің не екенін, әдепсіз адамды көргенде білесің.
  4. 4) Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен.

Қорытынды: әдеп — күнделікті әрекеттен көрінеді

Сабақ соңында тәрбиеші балалардың ойын барысындағы іс-әрекетіне талдау жасап, олардың әдептілік қағидаларын сақтай алғанын атап өтеді. Балалар өздерінің тәрбиелі екенін іс жүзінде көрсетті, ал Ақдәулет қателігін түсініп, дұрыс мінез-құлыққа қадам жасады.

Келесі қадам ретінде ойын оқу іс-әрекетінен тыс уақытта да жалғасады. Соңында балалар сүйікті ойыншықтарына арнап «Ойыншықтар» әнін айтады.