Оқушыларға жалпақ құрттар жөнінде түсінік беру
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Атырау қаласы, Жамбыл атындағы орта мектеп. Биология пәні мұғалімі — Фазылова Жібек Үбенқызы. Пәні: Биология, сыныбы: 7.
Қысқа мерзімді сабақ жоспарының тақырыбы: Ақ сұлама (ақ планария) — жалпақ құрттардың өкілі: сыртқы құрылысы және тіршілігі.
Қажетті құралдар
- Электронды оқулық
- Интерактивті тақта
- Слайдтар, флипчарт
- Стикер, таратпа материал
Әдіс-тәсілдер
- Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер
- Сыни тұрғыдан ойлау (СТО)
- АКТ қолдану
- Формативті және суммативті бағалау
- Жеке, жұптық және топтық жұмыс
Жалпы мақсат
Оқушыларға жалпақ құрттар туралы жүйелі түсінік беру.
Кірпікшелі құрттарға жататын ақ планариямен таныстырып, оның ішекқуыстыларға ұқсастығы мен айырмашылығын салыстыру арқылы көрсету.
Дене мүшелерінің күрделене дамуын түсіндіру және оқушылардың логикалық ойлауын дамыту.
Жалпақ құрттардың табиғаттағы рөлін талдай отырып, адамгершілікке, ынтымақтастыққа және ұжымшылдыққа тәрбиелеу.
Оқыту нәтижесі
- Жалпақ құрттар туралы негізгі ұғымдарды меңгереді.
- Ақ планарияның құрылысы мен тіршілік әрекетін сипаттай алады.
- Ұқсастық пен айырмашылықты салыстыру арқылы дәлелдейді, сыни тұрғыда талдайды.
- Логикалық ойлауы дамиды және тақырып бойынша тұтас түсінік қалыптастырады.
Негізгі идея
Оқушылар жалпақ құрттарды мысалға ала отырып, ағзалардың құрылысы эволюция барысында қалай күрделенетінін түсінеді. Ақ планарияны ішекқуыстылармен салыстырып, негізгі белгілерін есте сақтайды, қорытынды жасап, шығармашылық әрекетке тартылады. Бұл пәнге қызығушылықты арттырып, білім-білік дағдыларын жетілдіруге жағдай жасайды.
Сабақ барысы
1) Психологиялық дайындық (2 минут)
«Күн шуағы» тренингі: оқушылар бір-біріне көтеріңкі көңіл-күймен, ізгі ниетпен тілектерін жеткізеді.
- Түсті геометриялық фигураларды таңдау арқылы топқа бөліну.
- Топ басшысын сайлау.
- Бағалау парақшаларын критерийлерімен бірге тарату.
2) Негізгі бөлім: сұрақ-жауап және диалог
Бір оқушы ортаға шығады, сынып оқушылары өткен тақырып бойынша сұрақтар қояды.
Өткен тақырыпты қайталау сұрақтары (ішекқуыстылар)
- Ішекқуыстылар типі қандай кластарға жіктеледі?
- Гидраның мекен ету ортасы қандай?
- Бұл типтің «ішекқуыстылар» деп аталуы неліктен?
- Гидраны алғаш рет туысқа жатқызған ғалым кім?
- Регенерация құбылысы деген не?
- Ч. Дарвин риф түзілу теориясын қай жылы жариялады?
- Атпа жасушалар қайда орналасады?
- Неліктен ішекқуыстылар көпжасушалы ағзаларға жатады?
- Көпаяқты маржандардың бұлай аталуының себебі неде?
- Неліктен медузалар қолшатыр немесе қоңырау тәрізді болады?
- Неге ішекқуыстыларда артқы тесік болмайды?
- Гидраның ішкі және сыртқы қабатындағы жасушалардың қызметі қандай?
- Гидраның жыныссыз көбеюі қалай жүреді?
- Гидраның ішкі және сыртқы қабаттарының арасын толтыратын желім тәрізді зат қалай аталады?
3) Жаңа сабақ: «Мағынаны тану»
Тақтадағы слайдтар арқылы жалпақ құрттардың құрылыстық ерекшеліктері түсіндіріледі. Негізгі мысал ретінде ақ сұлама (ақ планария) алынады.
Жалпақ құрттардың негізгі белгілері
- Екіжақты симметриялы болады.
- Үш қабатты: эктодерма, мезодерма, энтодерма.
- Денесі тері-бұлшықетті қапшықпен қапталған.
- Дене тұрқы шұбалаңқы, пішіні жапырақ немесе таспа тәрізді.
- Арқа-бауыр бағытында жалпайған, дене қуысы болмайды.
- Асқорыту жүйесінің бастапқы нышандары байқалады.
Ақ сұламаның бұлшықет қабаттары
Ақ сұламаның қозғалысы бірнеше бұлшықет қабатының үйлесімді жұмысына тәуелді:
- Сақиналы бұлшықеттер — сыртқы қимылды реттейді.
- Қиғаш бұлшықеттер — аралық қабаттың қимылын реттейді.
- Бірыңғай салалы бұлшықеттер — ішкі қабаттағы қимылды реттейді.
Ескерту
Қажет болған жағдайда сабақтың толық нұсқасын және слайдтарды оқу платформасы арқылы жүктеп алуға болады.