Бөлімдері бірдей аралас сандарды қосу
Сабақтың тақырыбы
Жай бөлшектерді көбейту
Білімділік
Жай бөлшек кездесетін жағдайлармен таныса отырып, тақырыпты меңгереді және алған теориялық білімін есептеулерде қолдана алады.
Дамытушылық
Пәнге қызығушылықты арттыру арқылы логикалық ойлауды және есептеу дағдыларын жетілдіреді, өз бетінше жұмыс істеу арқылы белсенділігін күшейтеді.
Тәрбиелік
Оқушыларды өз ойын толық әрі дұрыс жеткізуге, ұқыптылыққа және жылдамдыққа тәрбиелейді.
Сабақ түрі
Аралас сабақ
Көрнекілігі
- Презентация
- Тапсырмалар жазылған карточкалар
- Тест тапсырмалары
- Сызбалары бар кестелер
Оқыту әдістері
Сұрақ-жауап, түсіндіру, есептер шығару.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу
- Оқушыларды түгендеу
- Назарын сабаққа аудару
- Сабақ мақсатымен таныстыру
II. Үй тапсырмасын тексеру және өткенді қайталау
Сұрақтар мен қысқа тапсырмалар арқылы негізгі ұғымдарды еске түсіру.
Қайталау сұрақтары
- 1.Бұрыс бөлшек дегеніміз не?
- 2.Дұрыс бөлшек пен бұрыс бөлшекке мысал келтіріңдер.
- 3.Бөлімдері бірдей аралас сандарды қалай қосамыз?
- 4.Бөлімдері әртүрлі аралас сандарды қалай азайтамыз?
- 5.Натурал санды аралас сан түрінде жазуға бола ма? Егер болса, қалай жазамыз?
Есептеу тапсырмасы
Кестені толтыру (берілген өрнектердің мәнін есептеу).
III. Жаңа тақырыпты түсіндіру
Оқушылармен бірге көбейту тәсілдерін талқылап, әр жағдайға сәйкес шығару жолдарын көрсетеміз.
I жағдай: бөлшекті бөлшекке көбейту
Алымдарды өзара, бөлімдерді өзара көбейтеміз. Қажет болса қысқартамыз.
Мысал
1/5 · 7/14 = ?
М-2: Оқушы өз мысалын келтіреді.
II жағдай: бөлшекті натурал санға көбейту
Натурал санды бөлімінде 1 тұрған бөлшек ретінде қарастырамыз немесе алымды сол санға көбейтеміз.
Мысал
31/24 · 14 = ?
М-2: Оқушы өз мысалын келтіреді.
III жағдай: аралас сандарды көбейту
Аралас сандарды бұрыс бөлшекке айналдырып, бөлшектерді көбейту ережесімен есептейміз.
Мысал
1 5/7 · 5 9/22 = ?
М-2: Оқушы өз мысалын келтіреді.
IV. Оқулықпен жұмыс
Есептерді жұппен және жеке орындап, нәтижесін талқылау ұсынылады.
№741 (тақ нөмірлер)
- 1/4 · 2/3
- 3/5 · 5/6
- 5/12 · 8/9
- 15/16 · 8/25
- 5/7 · 1/3
- 7/15 · 5/7
№743 (тақ нөмірлер)
- 3 1/4 · 8
- 4 · 1 1/2
- 5 3/8 · 6
- 3 · 2 1/9
№752 (толық)
-
1 кг кәмпиттің бағасы 350 тг.
1 3/5 кг кәмпит неше теңге тұрады?
-
1 см² алтынның массасы 19 3/10 кг.
20 см² алтын неше грамм болады?
-
Автомат-станок 12 минутта 5 сақина жасайды.
Автомат-станок 3 сақинаны неше минутта жасайды?
№759
Су қоймасына шайылып барған 1 грамм мұнай ұзындығы 4 1/5 м, ені 2 1/7 м ауданға жұқа қабат болып жайылады.
287 грамм мұнай қандай ауданға жайылады?
Тарихи мәліметтерге шолу
Алғашында математикада бөлшектерді «сынық сандар» деп атаған. Бөлшек туралы түсініктің қалыптасуында үш негізгі түр айқындалды.
Бірлік бөлшектер
Аликвоттық бөлшектер: алымы 1 болатын бөлшектер.
Жүйеленген бөлшектер
Бөлімі тек 10 санының немесе 60 санының дәрежелері болатын бөлшектер жүйесі.
Жалпы түрдегі бөлшек
Алымы да, бөлімі де кез келген натурал сан бола алатын бөлшек.
Қай елдерде кең тарады?
Бөлшек ұғымының дамуы ғылым мен сауда-саттық өркендеген елдерде қалыптасты: Мысырда, Вавилонда, Үндістанда және Римде.
Бөлшек сызығының қолданылуы
Бөлшек сызығын әл-Хассар (XII ғ.) және итальяндық Леонардо Пизанский (XIII ғ.) өздерінің жазба есептеулерінде қолданған. Леонардо Пизанский «бөлшек» сөзін енгізген. Ал бөлшек сызығының белгіленуі XVI ғасырда ғана толық орнықты.