Мұрын қызметіне тәжірибе жасау
Сабақтың құрылымы
Бұл сабақта оқушылар иіс сезу, дәм сезу және сипап-сезу арқылы заттардың қасиеттерін анықтауды үйренеді. Сабақ тәжірибеге негізделген, сондықтан қауіпсіздік пен тазалық ережелері ерекше назарда болады.
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды сабаққа ұйымдастыру.
- Психологиялық сәт: көктем туралы әңгіме, табиғаттағы өзгерістерді атау.
- Үй тапсырмасын ойын арқылы тексеру.
2) Кіріспе (жаңа тақырып)
Мұрын — иіс сезу мүшесі, сонымен бірге мұрын арқылы тыныс аламыз. Тіл — дәм сезу және сөйлеу мүшесі. Тері — суықты, ыстықты, жұмсақ пен қаттыны сездіретін сезім мүшесі.
Қауіпсіздік және гигиена
- Мұрынды күтіңіз: таза орамал қолданыңыз.
- Бейтаныс немесе лас заттарды ауызға салуға болмайды.
- Отпен байланысты жұмыстарды тек мұғалімнің бақылауымен орындау; оқушыларға өз бетімен от жағуға және шырпымен ойнауға қатаң тыйым салынады.
- Әр тәжірибеден кейін қолды сүртіп, жұмыс орнын таза ұстау; жеке ыдыс пен қасық пайдалану.
Үй тапсырмасын тексеру: «Гүл теру» ойыны
Көктемнің алғашқы белгісі — бәйшешек. Оқушылар «гүл теру» ойыны арқылы өткен тақырыптарды еске түсіреді: әр «гүлдің» ішінде сұрақ немесе тапсырма бар.
Ойын тапсырмалары
- 1 Көру мүшесін ата.
- 2 Көру мүшесінің қызметін айт.
- 3 Көзді қалай күту керек?
- 4 Есту мүшесін ата.
- 5 Құлақтың (есту мүшесінің) қызметін айт.
- 6 Құлақты күту ережелерін түсіндір.
- 7 Қандай жануарлардың дауысын сала аласың?
- 8 Адамның дауысынан оның көңіл күйін байқауға бола ма?
Негізгі бөлім: сарамандық жұмыстар
Тәжірибелер алдында оқушыларға ақ қағаз таратылады: әр тапсырмадан кейін байқағанын қысқаша жазып отырады. Тазалық үшін салфетка мен целлофан беріледі, партаның үстіне газет төселеді. Әр оқушы жеке ыдыс пен қасық қолданады.
1-тәжірибе: Мұрынның қызметі (иісті анықтау)
Мұғалім нейтрон жіпті жағып, шыққан иісті байқатады. Оқушылар көргенін сипаттайды: түрі мен түсін айтады, иісін ажыратып, қорытынды жасайды.
Ескерту
Отпен жұмыс тек мұғалімнің бақылауымен орындалады. Оқушыларға өз бетімен от жағуға, шырпымен ойнауға, от тұтандырғыштарды ұстауға болмайды.
2-тәжірибе: Мұрынның қызметі (иісті ажырату)
Мұғалім ауаға аздап әтір (немесе одеколон) себеді. Оқушылар иісті байқап, сипаттайды және басқа иістерден ажыратып көреді.
3-тәжірибе: Тілдің қызметі (дәмді ажырату)
Әр оқушыға алма, лимон және пияздан бір-бір тілім беріледі. Оқушылар дәмін татып, оның тәтті, қышқыл немесе ащы екенін анықтап, нәтижесін қағазға жазады.
4-тәжірибе: Оқушылардың өз бетінше жұмысы (тәтті мен тұзды салыстыру)
Әр оқушыға бір қасық сүзбе беріледі. Алдымен үстіне аздап қант себіліп, дәмі байқалады. Кейін дәл осы әрекет қанттың орнына тұз себу арқылы қайталанады. Оқушылар айырмашылықты айтып, қорытынды жасайды.
Қосымша сұрақ: Сүзбе туралы не білесің? (пайдасы, құрамы, қалай жасалатыны).
5-тәжірибе: Терінің қызметі (беткі құрылымды сезу)
Оқушыларға екі түрлі қағаз беріледі: біреуі тегіс, екіншісі бұдырлы. Олар қолмен сипап көріп, айырмашылығын сипаттайды және нәтижесін жазып қояды.
6-тәжірибе: Терінің қызметі (температураны сезу)
Оқушылар қолдарына қар ұстап көріп (немесе суық зат), оның температурасын байқайды. Әр тәжірибеден кейін қысқа қорытынды жасалады.
Қорытынды бөлім
Бекіту
Мұрын, тіл және терінің қызметі бойынша сұрақтар қойылып, тәжірибе нәтижелері салыстырылады.
Үй тапсырмасы
108–109-беттерді оқу.
Бағалау
Қатысу белсенділігі, қауіпсіздік ережесін сақтау және қорытындыны нақты жазу бойынша бағаланады.