Қазақша рефераттар

Қасиетті тіл

Ұйымдастыру кезеңі

Сабақ басында мұғалім оқушылармен қысқа диалог жүргізіп, күннің датасын, аптаның күнін, ауа райын және көңіл күйді сұрайды. Бұл бөлім оқушыларды сөйлесімге тартуға, сабаққа психологиялық тұрғыда дайындауға бағытталады.

Үй тапсырмасы: «Бала Мұқағали қандай еді?»

Оқушылар ақынның балалық және жастық шағы туралы оқып, деректермен бөліседі.

  • Мұқағали өте зерек, алғыр болған; өлеңді тез жаттап, мәнерлеп оқуды ұнатқан (ақынның досы Әбдіке Асановтың естелігі).
  • Қиындықтарға қарамастан жақсы оқыған, әдебиет пәнін ерекше жақсы көрген.
  • Сабақтан тыс концерт ұйымдастырып, спектакль қойып, басты рөлдерді өзі ойнаған.
  • Мектептің қабырға газеті Мұқағалисыз шықпаған; кейде сабағы нашар оқушыларға сықақ өлең жазған.
  • Ұқыпты, таза жүрген; салақтықты жақтырмаған.
  • Әділетсіздікке жаны қас болған; үлкенді сыйлап, кішілерге қамқор болған.
  • Әжесі Тиынның қолында өсіп, әжесінің тәрбиесі ақынның қалыптасуына үлкен әсер еткен.

Жаңа сабақ: «Үш бақытым»

Өткен сабақта ақынның өмірбаянымен таныссақ, бүгін Мұқағали Мақатаевтың өлең әлеміне тереңірек үңілеміз. Мұқағали үшін өлең жазудан асқан бақыт жоқ еді. Ол: «Өлең — менің тынысым, адал досым, жұбанышым» — деп айтқан.

Бүгінгі сабақта ақынның «Үш бақытым» атты өлеңімен танысып, оның негізгі идеясын ашамыз.

Жұмыс түрлері

  1. 1 Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқиды, оқушылар тыңдайды.
  2. 2 Сөздікпен жұмыс жүргізіледі.
  3. 3 Әр шумақ бойынша тоқталып, мазмұны түсіндіріледі.
  4. 4 Өлең жеке және хормен оқылады.
  5. 5 Өлеңнің шумақ, тармақ саны анықталады.

Негізгі сұрақ: ақынның үш бақыты не?

1-бақыт

Халық

Ақын халқын алтыннан да қымбат қазынаға теңейді.

2-бақыт

Тіл

Тілді қасиетті ұғым ретінде көтереді.

3-бақыт

Отан

Отанды оттан да ыстық деп бейнелейді.

Синонимдер

  • Халық — ел, жұрт.
  • Отан — туған жер, атамекен.

Түсініктеме

  • Халық — Қазақстанда тұратын адамдар; елімізде миллиондаған тұрғын және көптеген ұлт өкілдері бар.
  • Тіл — адамдардың қарым-қатынас құралы; Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі — қазақ тілі.
  • Отан — адамның туып-өскен жері, отбасысы, рухани тірегі.

Әрі ойын, әрі оқу

Оқушылар өлеңді оқып, кітапты жабады да мына тапсырмаларды орындайды:

  • 1-шумақтан кей сөздерді аудару.
  • 2-шумақ бойынша ребусты шешу.
  • 3-шумақта сөздердің орны ауыстырылған тармақты тауып, дұрыс ретке келтіру.

Өлеңнен үзінді (аралас тапсырмалармен)

Ең бірінші бақытым — халқым менің,
Соған берем ойымның алтын кенін.
Ол бар болса, мен бармын, қор болмаймын,
Қымбаттырақ алтыннан нарқым менің.

Ал екінші бақытым — тілім менің,
Тас жүректі тіліммен тілімдедім.
Кей-кейде дүниеден түңілсем де,
Қасиетті тілімнен түңілмедім.

Бақытым бар үшінші — Отан деген,
Кім мықты? — десе біреу, Отан дер ем.
...Сөнген оты жалғанда барсың ба, жан?
Ойланбай-ақ кел-дағы, от ал менен.

Сергіту сәті

М. Мақатаевтың сөзіне жазылған «Сәби болғым келеді» әнін орындаймыз.

Ой қозғау

Отан, тіл, халық туралы мақал-мәтелдер мен өлең жолдарын еске түсіріп, ортаға саламыз.

Шығармашылық тапсырма

Ақын жастайынан өлең жазған. Бүгін біз де ақынға еліктеп, Отан, тіл, халық, бақыт тақырыптарына бес жолды өлең жазып көреміз.

Рефлексия: сатылай кешенді талдау

Негізгі мәлімет

Авторы
М. Мақатаев
Тақырыбы
«Үш бақытым»
Жанры
Өлең
Шумақ
3
Тармақ
12

Көркемдік және идея

  • 1-шумақ: «Алтыннан да қымбат», «алтын кен».
  • 2-шумақ: «Қасиетті тіл».
  • 3-шумақ: «Отан — оттан да ыстық».

Өлеңнің идеясы: ақынның туған жеріне, халқына, тіліне деген шексіз махаббаты мен азаматтық үнін таныту.

Қорытынды

Мұқағалидай ақыны бар халық — бақытты халық. Бүгінде Мұқағали Мақатаев — ең көп оқылатын ақындардың бірі. Оның жырлары адамға күш-қуат беріп, елді, жерді сүюге және табиғатқа жанашыр болуға тәрбиелейді.

Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысуы мен тапсырмаларды орындауы бойынша бағаланады.

Үй тапсырмасы

«Үш бақытым» өлеңін жаттау.