Жылулық сәулелену
Жылулық сәулелену және кванттық көзқарасқа кіріспе
Бұл тақырыпта жылулық сәулелену құбылысы, абсолют қара дене ұғымы, Стефан–Больцман заңы, жарық кванттары жөніндегі Планк гипотезасы және Планк формуласының мәні қарастырылады.
Жылулық сәулелену
Денелердің температурасына байланысты электромагниттік сәуле шығаруы.
Абсолют қара дене
Түскен сәуленің барлығын дерлік жұтатын идеалдандырылған дене.
Стефан–Больцман заңы
Сәулелену қуаты температураның төртінші дәрежесіне пропорционал екенін сипаттайды.
Планк гипотезасы
Энергия үздіксіз емес, кванттар түрінде жұтылып/шығарылады деген идея.
Планк формуласы
Абсолют қара дененің сәулелену спектрін температураға тәуелді түрде сипаттайды.
Негізгі идея
Классикалық түсінік шегінен шығатын құбылыстарды түсіндіру үшін кванттық болжам қажет болды.
Өткен сабақты қайталау
Төмендегі сұрақтар алдыңғы тақырыптар бойынша негізгі ұғымдарды еске түсіруге көмектеседі.
- 1) Механикалық толқын дегеніміз не?
- Тербелістердің серпімді ортада бір бөлшектен екінші бөлшекке таралу процесі.
- 2) 20 000 Гц-тен жоғары дыбыстар қалай аталады?
- Ультрадыбыстар.
- 3) Дыбыс қаттылығы немен өлшенеді?
- Децибелмен (дБ).
- 4) Электромагниттік толқындардың вакуумде таралу жылдамдығы нешеге тең?
- Жауап мәтінде толық көрсетілмеген. Дұрыс мәні: вакуумдегі жарық жылдамдығы c ≈ 3,0 × 108 м/с.
Қорытынды
Жылулық сәулеленуді зерттеу абсолют қара дене моделін енгізуге алып келді, ал сәуле шығару спектрін дәл түсіндіру Планктың кванттық гипотезасын талап етті. Осы ұғымдар Стефан–Больцман заңы және Планк формуласы арқылы біртұтас физикалық көрініске бірігеді.