Абзал халқым
Бұл тәрбие сағаты Қазақстанның өткені мен бүгініне ой жүгіртіп, тәуелсіздіктің қадірін түсінуге, ұлттық сананы нығайтуға және туған жерге деген сүйіспеншілікті тереңдетуге бағытталған.
Білімділік мақсаты
Қазақстанның өткені мен бүгінін салыстыра отырып, ел дамуы туралы танымды қалыптастыру.
Дамытушылық мақсаты
Ұлттық сана-сезімді және саяси сауаттылықты дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Отанды сүюге, қорғауға, құрметтеуге және сақтауға тәрбиелеу.
Ескерту: Сценарийде әнұранның орындалуы, көріністер, өлең оқу және интерактивті ойындар қарастырылған.
Кіріспе: Тәуелсіздікке бастар жол
Мұғалімнің кіріспе сөзі тарихи шындықты мойындаудан басталады: қазақ халқы өз тарихында талай зұлматты бастан өткерді. Жоңғар шапқыншылығы, ашаршылық, саяси қуғын-сүргін, Ұлы Отан соғысы (1941–1945), 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы — мұның бәрі бір ауыз сөзбен түсіндірілмейтін күрделі кезеңдер.
Осындай ауыр сындардан кейін Қазақстан тәуелсіздігіне қол жеткізді. Тәрбие сағаты тәуелсіздіктің қадірін ұғындыруға және бүгінгі ұрпақтың жауапкершілігін айқындауға арналған.
Рәсімдік сәт
Іс-шара Қазақстан Республикасының Әнұранын орындаумен басталады.
Негізгі бөлім
Құрылым үш өзекке біріктірілген: Қазақстан – кеше, Қазақстан – бүгін, Қазақстан – ертең. Әр бөлік өлеңмен, тарихи баяндаумен, көрініспен және деректермен толықтырылады.
І. Қазақстан – кеше
Халықтың азаттыққа ұмтылысы, ұлы билердің әділ сөзі, елдік үшін күрес — бүгінгі тәуелсіздіктің тарихи тамыры.
- Жоңғар шапқыншылығы, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама»
- Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би — бірлік пен берекені сақтаған тұлғалар
ІІ. Қазақстан – бүгін
Тәуелсіздік жылдарындағы жаңғыру, халықаралық мойындау, мемлекеттік институттардың қалыптасуы және ел дамуы.
- Егемендікке бастайтын құқықтық құжаттар мен мемлекеттік рәміздер
- Білім, мәдениет, қорғаныс, халықаралық ұйымдармен байланыс
ІІІ. Қазақстан – ертең
Ертеңгі күн — бүгінгі оқушының жауапкершілігі. Мақсат — бейбітшілік, бірлік, білім және елге қызмет ету.
«Елімізді дамытатын — біз, бүгінгі оқушылар. Ертеңгі Қазақстанның болашағы — өз қолымызда».
Өлең жолдары: Отанға тағзым
Пай-пай, пай! Киелі неткен жер!
Батырлар дүбірлеп өткен жер!
Тұлпарлар дүрілдеп төккен жер...
Бас иіп, иіскеп топырағын,
Тағзым жасамай өтпеңдер!
Кең байтақ, көз жетпейтін жерім менің,
Таулы орман, жасыл жайлау, көлім менің.
Бүгінде бар әлемге даңқың жетті,
Тәуелсіз Қазақстан — елім менің.
М. Шаханов: «Төрт ана» (үзінді)
Өлеңде адамды тамырсыздықтан сақтайтын, ұлтты ұйыстыратын төрт құндылық айқындалады:
-
Туған жер
Түп қазығы, айбыны.
-
Туған тіл
Сатылмайтын байлығы.
-
Туған дәстүр, салт-санасы
Тірегі, қадамыңа шуақ шашар күш.
-
Туған тарих
Қанша ауыр болса да, жады мен тағылымның өзегі.
Қасиетті бұл төрт ана — тағдырыңның тынысы,
Төрт ана үшін болған күрес — күрестердің ұлысы.
Көрініс: Жоңғар хан ордасындағы сөз сайысы
Көріністе Тайкелтір бидің сабырлы уәжі мен Қазыбек бидің өр мінезді, дәлелді сөзі арқылы ел намысы, мәміле мен батылдықтың салмағы көрсетіледі.
Тайкелтір бидің сөзі
Өлеңді өзгеге бердік,
Өрлікті төменге бердік.
Алдияр тақсыр, алдыңа келдік.
Берсең — алдық, бермесең — қалдық.
Сөзді өзіңе салдық!
Қазыбек бидің айбыны
Біз қазақ деген елміз, ешкімге соқтықпай жай жатқан елміз.
Досымызды сақтай білген елміз, дәм-тұзды ақтай білген елміз.
Берсең — жөндеп бітіміңді айт, бермесең — тұрысатын жеріңді айт!
Көрініс түйіні: хан Қазыбек бидің сөз құдіретін мойындап, тұтқындарды босатуға пәрмен береді.
Зұлмат жылдар және Желтоқсан шындығы
Сценарийде Ұлы Отан соғысы жылдарындағы халықтың жанқиярлығы да аталады: «Бәрі де майдан үшін, бәрі де жеңіс үшін» — тұтас ұлттың жүрекжарды ұраны болғаны еске салынады.
Сондай-ақ 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасына арналған көрініс арқылы ар-намысқа тиетін жала, жас ұрпақтың әділет іздеген күресі және Қайрат Рысқұлбековтің тағдыры сахналық тілмен беріледі.
Қайраттың монологінен (үзінді)
Күнәдан таза басым бар,
Жиырма бірде жасым бар.
Бозторғайдай жаным бар,
Алам десең — алыңдар,
Қайрат деген атым бар,
Қазақ деген затым бар.
Еркек тоқты — құрбандық,
Атам десең — атыңдар!
Тәуелсіздік шежіресі: негізгі белестер
Төмендегі тізім — тәуелсіз Қазақстанның қалыптасуы мен дамуы жолындағы маңызды оқиғалардың жинақы, өңделген нұсқасы.
Мемлекеттік негіздер
- 1989, 22 қыркүйек: Тіл туралы заң қабылданды.
- 1990, 25 қазан: Мемлекеттік егемендік туралы декларация қабылданды.
- 1991, 1 желтоқсан: Н. Ә. Назарбаев ҚР Президенті болып сайланды.
- 1991, 16 желтоқсан: ҚР мемлекеттік тәуелсіздігі туралы Конституциялық заң қабылданды.
- 1992, 4 маусым: Ту мен Елтаңба қабылданды.
- 1993, 28 қаңтар: Алғашқы Конституция қабылданды.
- 1995, 30 тамыз: Жаңа Конституция қабылданды.
Даму мен жаңғыру
- 1991, 29 тамыз: Семей ядролық полигоны жабылды.
- 1992, 2 наурыз: Қазақстан БҰҰ-ға мүше болды.
- 1993, 15 қараша: Ұлттық валюта — теңге енгізілді.
- 1997, 10 желтоқсан: Астана Ақмолаға көшірілді.
- 1998: Ақмолаға «Астана» атауы беріліп, тұсаукесер өтті.
- 2006: Қазақстан Республикасының жаңа Әнұраны қабылданды.
- 2011: Азиада ойындары өтті.
Ел тарихы мен жер тарихы — ортақ тағдыр. Бейбітшілік пен тұрақтылық сақталса, көпұлтты Қазақстанның болашағы жарқын болмақ. Бұл болашаққа үлес қосу — бүгінгі ұрпақтың парызы.
Қорытынды: интерактив және ортақ тілек
Тәрбие сағаты «Суреттер сөйлейді» ойынымен қорытындыланады: экранда жасырылған ұяшықтардағы сұрақтарды оқушылар таңдап, жауап береді. Бұл бөлім өткен мазмұнды бекітіп, белсенді қатысуды арттыруға бағытталған.
Түйін сөз: елімізде әрдайым береке мен бірлік орнап, тәуелсіздігіміз баянды болсын.
Ән
«Көк тудың желбірегені»
Мекеме және автор
Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Ыбырай Алтынсарин атындағы №219 орта мектеп
Математика пәні мұғалімі: Жәнібекова Г. А.