Қазақша рефераттар

Кескін картаға түсіру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сынып

9-сынып

Тақырып

Жеңіл түсті металдар металлургиясы, металлургия және қоршаған орта

Сабақ түрі

Аралас

Көрнекіліктер

  • Карта және атлас
  • Үлестірмелер
  • Кескін карта

Сабақ әдістері

  • СТО стратегиясының элементтері
  • Салыстырмалы кесте
  • Топтама (кластер)

Негізгі идея

Түсті металлургияны оқыту барысында өндіріс географиясын, шикізат пен өнім байланысын, сондай-ақ табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мен экологиялық жауапкершілікті қатар қарастыру.

Мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

  • Жеңіл, бағалы және сирек түсті металдардың өндірісі, кен орындары, шығарылымы және шаруашылықтағы қолданылуы туралы жан-жақты білім қалыптастыру.
  • Оқушыларды шығармашылық ізденіске бағыттап, атлас, тақырыптық карта және кескін картамен жұмыс жасау дағдыларын, сандық-пайыздық көрсеткіштерді дұрыс талдау қабілетін дамыту.
  • Табиғи байлықтарды тиімді пайдалануға үйрете отырып, экономикалық және экологиялық тәрбие беру.

Міндеттері

  • Түсті металдар туралы білімдерін жүйелеу арқылы қызығушылықтарын ояту.
  • Мәтінмен жұмыс арқылы салыстырмалы кестені толтыру.
  • Тест жұмысы арқылы білімді тереңдету.
  • Кескін картаға негізгі ірі орталықтарды түсіру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. 1.Амандасу.
  2. 2.Сынып журналымен жұмыс.
  3. 3.Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

  1. 1.Кескін картаны толтыру нәтижесін тексеру.
  2. 2.«Зымыран сұрақтар» арқылы қысқа жауаптар алу.
  3. 3.Картамен жұмыс.
  4. 4.Кестені тексеру.
  5. 5.Қарама-қайшылық кестесін тексеру.

III. Жаңа сабақ

Түсті металлургияның бағыттары: жеңіл металдар, бағалы металдар, сирек және шашыранды металдар.

Қызығушылықты ояту: түсті металлургия туралы не білеміз?

Бағалы және кең таралған металдар

Алтын Платина Күміс Алюминий Титан Магний

Сирек металдарға мысалдар

Ванадий Вольфрам Тантал Висмут т.б.

Мағынаны тану: негізгі мазмұн

Алюминий: шикізат, өндіріс және орналасуы

Шикізаты

  • Боксит
  • Нефелин
  • Алунит

Кен орындары мен көздері

  • Боксит кендері Қостанай облысында, Батыс және Шығыс боксит аудандарында кең таралған.
  • Нефелин Екібастұз көмірін өңдеу барысында бөлініп алынады.

Өндіріс орталығы

Алюминий зауыты Павлодар қаласында орналасқан. Негізгі өнімі — алюминий оксиді (глинозем), яғни тазартылған оксид.

1-тапсырма

Тірек сызба бойынша соңғы өнім мен байланыстарды көрсетіңіз:

Кен орындары

→ орналасу себебі

Алюминий

→ зауыты ← тұтынушы

Шикізаты

→ негізгі өнімдері

Тантал, алтын, күміс және вольфрам: кен орындары мен қолданылуы

Тантал

  • Кен орындары: Бәкен, Белогор, Юбилейное.
  • Бұрын Белогор КБК өндірген, қазіргі кезде Ертіс химия-металлургия комбинаты өндіреді.
  • Тұтынушы: Үлбі металлургия комбинаты.
  • Медицинада жүрек-қан тамырларын алмастыруға арналған материалдар, сондай-ақ прокат және тантал құймалары өндіріледі.

Күміс

  • Қазақстанда шамамен 100 кен орны бар.
  • Жезқазған кен орнында күміс алынады, өндірісті «Қазақмыс» корпорациясы жүзеге асырады.

Алтын

  • Қоры: шамамен 1700 т.
  • Сапасы жағынан әлемде 4-орында, қор көлемі бойынша алдыңғы қатарда.
  • Кен орындары: 224. Негізгілері — Ақбақай, Ақсу, Ақбейіт, Юбилейное.
  • Алтын құймалары/кесектері Өскемендегі қорғасын-мырыш комбинатында және бірқатар өңірлерде (Ақмола/Степногор, Ақтөбе, Шымкент) өндіріледі.

Вольфрам

  • Кен орындары: Қараоба, Ақшатау және т.б.
  • Балқаш көлінің солтүстігіндегі Қараоба кен орнын 2005 жылдан бері ЖШС өндіреді.

2-тапсырма

Кестені толтырыңыз (кен орны, өндіріс орталығы, негізгі қолданылуы):

Металл Кен орындары Өндіру/өңдеу орталығы Қолданылуы
Вольфрам Қараоба, Ақшатау, т.б. Қараоба (Балқаш көлінің солтүстігі) —
Молибден — — —
Алтын Ақбақай, Ақсу, Ақбейіт, Юбилейное, т.б. Өскемен; Ақмола/Степногор; Ақтөбе; Шымкент —
Күміс Жезқазған және өзге кен орындары «Қазақмыс» (Жезқазған) —
Тантал Бәкен, Белогор, Юбилейное Ертіс химия-металлургия комбинаты; тұтынушы — ҮМЗ Медицина, қорытпалар, прокат

Ескертпе: Кейбір жолдар мәтінде нақты берілмегендіктен бос қалдырылды.

Сирек және шашыранды металдар: неге бұлай аталады?

Сирек және шашыранды металдар табиғатта өте аз мөлшерде кездеседі: көбіне 0,001–0,1% шамасында. Мөлшері аз болғандықтан және оларды өндіру көп энергияны қажет ететіндіктен, «сирек» және «шашыранды» деп аталады.

Уран

Қазақстан уран қоры және өндіруі бойынша әлемде алдыңғы қатарда. Мәтінде: 2-орында деген дерек берілген, сондай-ақ Ақмола мен Оңтүстік Қазақстан өңірлері аталады. Өндірісте «Қазатомөнеркәсіп» компаниясының рөлі көрсетілген.

Галлий

«Қазақстан алюминий» АҚ таза галлий шығарады, өнім Жапонияға тасымалданады.

Висмут

Висмут өндірісі Шымкент қаласындағы «Оңтүстікполиметалл» кәсіпорнымен байланыстырылады.

3-тапсырма

  • Сирек және шашыранды металдардың «сирек» деп аталу себебін түсіндіріңіз.
  • Уранның кен орындары мен негізгі өндірістік иелерін/операторларын атаңыз.

Ой толғаныс: жинақтау және қолдану

Қарама-қайшылық кестесі

Металдарды үш топқа бөліп, айырмашылықтарын белгілеңіз: бағалы, сирек, шашыранды.

Бағалы Сирек Шашыранды
— — —

Картамен жұмыс

  • Кескін картаға негізгі ірі-ірі кен орындарын және өндіріс орталықтарын түсіріңіз.
  • Картадан ірі орталықтарды тауып, олардың қалыптасу себептерін қысқаша түсіндіріңіз (шикізат, энергия, көлік, тұтынушы факторлары).

Рефлексия және үй тапсырмасы

Рефлексия

  • Бүгін қандай жаңа ұғымдар мен деректерді білдіңіз?
  • Қай металл түрі сізге маңызды көрінді және неге?
  • Металлургияның экологияға әсерін азайту үшін қандай шешімдер ұсынар едіңіз?

Үй тапсырмасы

  • Тақырыпты қайталау және негізгі ұғымдарды конспектілеу.
  • Салыстырмалы кестелерді (металдар бойынша және қарама-қайшылық кестесін) толықтыру.
  • Кескін картаны аяқтап, негізгі орталықтарды белгілеу.