Терезелердің құрылымы мен элементтері
Сабақтың мақсаты
1) Таныстыру
Windows терезелерімен, терезелерді көрсету нұсқаларымен, терезелерді басқару тәсілдерімен, терезелердің менюімен және Windows анықтамалығымен (оқулығымен) жұмыс істеу мүмкіндіктерімен таныстыру.
2) Дамыту
Оқушылардың Windows терезесі ұғымын, менюдің қасиеттері мен анықтамасын, терезенің негізгі элементтерін және құрал-саймандар тақтасының арналуын түсіну қабілеттерін дамыту.
3) Тәрбиелік
Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру.
Күтілетін нәтижелер
Оқушылар білуі тиіс
- Windows терезесі ұғымын
- Терезелерді көрсету нұсқаларын
- Активті терезе ұғымын
- Менюдің қасиеттері мен анықтамасын
- Қолданбалармен жұмыс істеудің негіздерін
- Терезенің негізгі элементтерін
- Құрал-саймандар тақтасының арналуын
- Активті терезе белгілерін
- Команданың активтілігі белгілерін
Оқушылар үйренуі тиіс
- Терезелерді экранда үш түрде көрсетуді
- Активті терезені анықтауды және терезені активтеуді
- Көлбеу (Бас) менюді қолдануды
- Windows анықтамалығымен жұмыс жасауды
- Маус көмегімен қолданбаларды іске қосуды
- Айналу жолағын (scroll bar) қолдануды
Жаңа тақырып: Терезелер
Терезе — Windows ортасының негізгі ұғымы. Ол — жақтаулармен шектелген экранның төртбұрышты аумағы; оның ішінде объектілер орналастырылатын жұмыс аймағы және басқару элементтері болады.
Есте сақтаңыз: «Терезе» — жұмыс істеуге арналған негізгі орта, ал оның элементтері жұмысты басқаруды жеңілдетеді.
Тапсырма: Терезелер қандай болады?
Тақырыпты түсіндіру барысында Windows жүйесіндегі терезелердің түрлерін кестеге жазыңыз. Әр түрін компьютерде көрсетіп, айырмашылығын салыстырыңыз.
Терезелерді көрсету нұсқалары
Терезелерді экранда көрсетудің үш тәсілі бар:
Толық экранды
Терезе жайылып, экранның бүкіл бетін алады (мысалы, жұмыс үстелі немесе толық ашылған қолданба).
Қалыпты
Терезе экранның белгілі бір бөлігінде орналасады.
Белгіше (жинаулы)
Терезе белгіше түрінде жиналып, есептер тақтасында (Taskbar) көрінеді.
Көрсетілуін қалай өзгертуге болады?
Терезенің тақырып жолағының оң жағындағы батырмалар қолданылады:
- — Терезені жималау (есептер тақтасына жіберу)
- ▢ Терезені толық экранға жаймалау / қалпына келтіру
- × Терезені жабу (қолданбаның жұмысын аяқтау)
Жүйелік меню
Тақырып жолағының сол жағында терезені толық басқаруға арналған жүйелік меню батырмасы орналасады. Бұл менюде тақырып жолағындағы батырмалардың функцияларын қайталайтын командалар болады.
Қалыпты нұсқада өлшемін өзгерту
Қалыпты режимде терезенің өлшемін мауспен жақтауларынан тартып өзгертуге болады (ені, биіктігі, бұрышы). Сондай-ақ терезелер мен белгішелерді экран бойынша жылжытуға болады.
Активті терезе
Бір уақытта тек бір тереземен жұмыс істеуге болады — ол активті терезе деп аталады. Активті терезе әрқашан басқа терезелердің үстінде орналасады және оның тақырып жолағы түспен ерекшеленеді.
Егер экранда активті емес терезенің кемінде бір бөлігі көрініп тұрса, оны мауспен шерту арқылы активті етуге болады.
Меню
Меню — қажеттісін таңдауға болатын объектілер (командалар) тізімі.
Менюдің деңгейлері
Меню бірнеше деңгейден тұруы мүмкін: Бас меню және оған бағынатын бағыныңқы менюлер.
Таңдау мүмкіндігі
Меню пайдаланушыға таңдау еркіндігін ұсынады. Кейбір пункттер белгілі бір жағдайда қолжетімсіз болып, уақытша белсенді болмайды.
Меню пункттерінің түрлері
- Нақты бір операцияны (әрекетті) орындайтын команда
- Ауыстырып-қосқыш (опцияны қосу/өшіру)
- Таңдау өрісі (бірнеше мәннің бірін таңдау)
Қолданбалармен жұмыс істеу
Кез келген қолданба жеке терезеде орындалады: ол экранның жартысын да, толық экранды да алуы мүмкін. Қолданбалы бағдарламаны іске қосу — қолданба терезесін ашу, ал терезені жабу — бағдарламаның жұмысын аяқтау.
Бір уақытта бірнеше қолданбаны қатар орындауға болады (әрқайсысы өз терезесінде). Пайдаланушы маус арқылы бір терезеден екіншісіне оңай ауыса алады.
Іске қосу тәсілдері
- Белгішені екі рет шерту
- Командалық жолға қолданба атауын теру
Бас меню және контекстік меню
Windows қолданбаларының көпшілігінде терезенің жоғарғы бөлігінде орналасатын Бас меню болады. Меню пунктін таңдағанда ашылмалы (созылған) меню көрінеді. Сонымен қатар, жиі қолданылатын мүмкіндік — контекстік (қалқып шығатын) меню.
Қысқаша қорытынды
Терезе — Windows-тағы негізгі жұмыс кеңістігі. Терезені толық экранға жайып, қалыпты режимге келтіріп немесе белгіше түріне жималап басқаруға болады. Активті терезе әрдайым алдыңғы қатарда тұрады, ал менюлер командаларды жылдам таңдауға мүмкіндік береді.