Күз күні

Асыл – тастан, өнер – жастан
Шығады деп дарынды,
Халық айтса, халық сөзі
Әрқашан да нанымды.
Сол өнердің жолын қуған
Біздің сынып атынан
Қабылдаңыз шын жүректен
Сәлем сізге жалынды!

(басын иеді) Қайырлы күн, құрметті ұстаздар, ата-аналар! Құрбы-құрдастарым, аға-апайлар және іні-қарындастар! Мектебіміздің білім ордасына қош келдіңіздер!

Қош көрдік, Дәулетбек! «Сәлем – сөздің анасы» демекші, бүгінгі сәлемің ерекше ұнады.

Осындай көпшіліктің алдында сөз бастауға біздің сыныптың сегіз қырлы, бір сырлы серісі — әнші, футболист, дарынды әрі сөзі жалынды Дәулетбек және оның көмекшісі — Мақсатқызы Айжан дайын.

Көп рақмет, мақтауымды асырдың. Сыныптағы сен де бір асылдың.

Иә, Айжан. Биылғы жылдың әрбір таңы мен әрбір күні барлық қазақстандықтар үшін сәлемі сәнді, істері мәнді болып тұр. Атқан таңмен бірге шыққан күннің шапағы Шығыстан басталып, содан кейін бүкіл Қазақстанға шуағын тарататынын ойлап қуанып тұрмын. Демек, бұл өңірдің жұрты — біздер — таңды ең алдымен қарсы аламыз, солай ма?

Әрине, солай, Дәулетбек. Көк түріктердің кіндік жұрты — Күн тауы, қазіргі атауы Алтай тауының шыңдары күн шапағына ең алдымен маңдайын тосады.

Ақындар жырлаған өр Алтайдың бүгінгі өрендері — біздер — табиғатпен мәңгі біргеміз. Оны жүрегімізбен қорғауға, сақтауға және мақтан етуге әрқашан дайын болуымыз керек.

Дәл таптың, Айжан. Күннің шапағы елден бұрын біздің жерімізге түскендей, табиғат сыйлаған төрт мезгіл де осы өңірде өз байлығымен, ерекшелігімен анық көрінеді.

Күз айының жаңа оқу жылымен қатар басталуы біз үшін ерекше. Мектебіміздегі бастауыш сынып бүлдіршіндері биылғы күз мерекесін бастап та кетіпті: табиғаттың сырларын жырлап, ауа райын зерттеп, күн мен түнге байланысты жұмбақтар шешіп, аспан әлемінің құпияларымен танысып, айға ұшқалы жатқандай әсер қалдырды.

Олай болса, біз де қарап қалмайық! Тәуелсіздіктің 20 жылдық мерекесі қарсаңында, күздің осы бір көңілді күнінде жиналған көпшілікке өз сыйымызды ұсыналық. Тек соны неден бастарымды білмей тұрмын.

Мен ойландым да былай деп шештім: Астанада өткізіліп жатқан әр облыстың 20 жылдыққа арналған мерекелі күндері сияқты, біз де «Шырайлы да шұрайлы, Шығыстың күзгі байлығы» тақырыбында тәуелсіздіктің 20 жылдығына арналған кең көлемді әдеби-музыкалық кеш өткізелік.

Жарайды, келісемін. Тақырыбың өте тамаша екен — ендеше бастайық!

Айжан, біз сөзімізді күннің шығуынан бастадық. Сондықтан алдымен ортамызға кешіміздің күнін, яғни бүгінгі күзгі күнді шақырайық.

Қымбатты Күз күні, ортамызға қош келдің! Әдемі биіңе қарағанда, биылғы қыс жайырақ келетін сияқты. Өйткені жадыраған Жаз күні есіктің артында тұрғандай: «Күзге сәлем беремін, бәріңе жылу төгемін», — дейді.

Мүмкін емес, жаңағы аптап ыстықтан кейін бе? Бірақ біз өмір сүріп отырған үшінші мыңжылдықта ештеңеге таңғалуға болмайды. Қазір табиғатта сан түрлі құбылыстар болып жатыр ғой.

Жаңа ғана жаздың аптап ыстығы, келе жатқан қаһарлы қыстың суығы, көктемгі су тасқыны — бәрі-бәрі тез өзгеріп, ойламаған жерде орын алып жатыр.

Дегенмен, жер бетіндегі тіршілік иелерінің ішінде адамның жеңбейтін ісі жоқ. Қандай табиғи құбылыс болса да, адам соның бәрінен нәр алады деп ойлаймын.

Өте жақсы ғылыми дерек айттың, Дәулетбек. Ендеше біздің 35 миллиард жасушадан тұратын миымыз мұғалім айтқандай 0,1% ғана емес, кемі 10% жұмыс істейтін болғаны ғой.

Сынып жетекшіміздің «35 миллиард жасушаңды қозға!» деп жиі айтуы бекер емес екен. Табиғаттың адамға берер сыйы сан алуан екенін, ал қазіргі заман адамы құбылмалы құбылыстарды дұрыс қабылдап, төзе білуі керектігін бүгінгі кеш тыңдаушылары да түсініп отырған шығар.