Қазақша рефераттар

Арқан түю

Дидактикалық ойындар жинағы

Төмендегі ойындар балалардың зейінін, қимыл-қозғалысын, тапқырлығын және топпен әрекеттесу дағдыларын дамытуға бағытталған. Ережелер ықшамдалып, тілдік тұрғыдан түзетіліп берілді.

Әуе таяқ

Балалар екі топқа бөлінеді. Әр топта 5–10 ойыншы болады. Екі топқа екі жұмсақ таяқша беріледі, жерге түзу сызық сызылады.

Қозғалыс ойыны

Ептілік • Нысана

Дайындық

  • Ортаға бір ойыншы шығады.
  • Ол бір алақанына зат жасырып, екі қолының жұдырығын бірдей түйеді.
  • Екінші ойыншы зат жасырылған қолды табуға тырысады.

Ойын барысы

  1. Затты дұрыс тапқан ойыншы келесі бастаушы болады.
  2. Бастаушы өз таяғын жоғары лақтырады.
  3. Сол сәтте жанындағы ойыншы да таяғын лақтырып, қарсыласының таяғын қағып түсіруге тиіс.
  4. Қағып түсірген ойыншы өз тобына ұпай әкеледі.

Ескерту: Қауіпсіздік үшін таяқшалар жұмсақ болуы және арақашықтық сақталуы керек.

Қарақұлақ

Ойынға 5–10 бала қатысады. Балалар оңаша жерде жиналып, өз араларынан бір баланы «қазық» етіп белгілейді.

Қуаласпақ

Жылдамдық • Байқағыштық

Ереже

  1. «Қазық» тұрған жерінде қозғалмай тұрады, қалғандары алысырақ кетеді.
  2. Ойыншылар «қазықты» алыстан қоршап, бірте-бірте жақындай береді.
  3. Жақындап келіп, бір-бірінен: «Мынау кім?» — деп сұрайды.
  4. Бір ойыншы: «Ойбай, бұл қарақұлақ қой!» — деп қаша жөнеледі.
  5. Қалғандары да: «Қарақұлақ, қарақұлақ!» — деп бытырай қашады.
  6. «Қарақұлақ» біреуін ұстауға тырысады.
  7. Ұсталған бала келесі «қарақұлақ» болып, ойын жалғасады.

Нәтиже

Ойын балалардың шапшаң шешім қабылдауын және топ ішінде бағдар ұстай білуін дамытады.

Кеңес: Ойын алаңы кедергісіз, тайғақ емес жерде болғаны дұрыс.

Алақан соқпақ

Балалар үйде немесе оңаша жерде жиналып, дөңгелене отырады. Орталарынан бастаушы таңдалады. Бастаушыға сүлгі (орамал) беріледі.

Сөз және ырғақ

Есте сақтау • Өнер

Ойын барысы

  1. Бастаушы шеңберді айнала жүріп бір балаға: «Алақаныңды тос!» — дейді.
  2. Бала алақанын тосқанда, бастаушы алақанына сүлгіні тигізіп: «Сүлгі қайда?» — деп сұрайды.
  3. Бала: «Анада» — деп бір ойыншының атын атайды.
  4. Аты аталған ойыншы орнынан тұрып алақанын тосады.
  5. Ойын осы ретпен жалғаса береді.

Ұпай жинау

Жақсы өлең айтып, ән салған ойыншылар ұпай жинайды. Қажет болса, алдын ала ұпай ережесін (мысалы, өлеңге 1 ұпай, әнге 2 ұпай) келісіп алуға болады.

Маңызды: Кезек сақтау және бір-бірін бөлмей тыңдау — ойынның негізгі мәдениеті.

Атқаума

Ойын 6 баламен ойналады: балалар 3-тен екі топқа бөлінеді.

Топтық үйлесім

Теңгерім • Сенім

Құрылымы

  1. Бірінші бала сол қолымен оң қолының білезігін ұстайды.
  2. Қалғандары да солай жасап, бір-бірімен қолдарын айқастыра ұстасады.
  3. Үшінші бала көзі таңулы күйде екінші баланың айқасқан қолына отырады.
  4. Қолдасып тұрған балалар «Атқаума, атқаума» деп қаумалай көтеріп, белгіленген жерге дейін апарады.

Өлең жолдары

Бірінші бала: «Ақ сандық, көк сандық»
Көзі таңулы бала: «Көк сандық, көк сандық»

Балалар:
«Бақа, бақа, балпақ бас,
Басың неге жалпақ?
Бұтың неге талтақ?
Көзің неге тостақ?»

Көзі таңулы бала:
«Темір терсек көп киіп,
Басым содан жалпақ.
Теуіп, теуіп қашырды,
Бұтым содан тостақ!»

Қауіпсіздік: Баланы көтергенде қолды берік айқастырып, жүріс қарқынын баяу ұстаңыз.

Айып шарты

Егер балалар қолдарын жіберген кезде ойыншы құлап қалса, айып тартады. Ал құламай тік түссе, қалған балалар оны көтеріп, ойынды жалғастыра береді.

Сақина жасыру

Ойынды өткізуші және сақина жасыратын бала белгіленеді. Қалған ойыншылар жерге отырып, тізелерінің үстіне алақандарын жаяды.

Зейін ойыны

Болжау • Байқау

Қалай ойналады?

  1. Бастаушы жұмулы қолын әр ойыншының алақанына кезекпен тигізіп шығады.
  2. Әр бала қол тиген сайын алақанын жаба қояды.
  3. Бастаушы бір ойыншының алақанына сақинаны тастап кетеді.
  4. Содан кейін бір ойыншыдан: «Сақина кімде?» — деп сұрайды.

Жауап және өнер

Егер сұралған ойыншы сақинаның кімде екенін дұрыс айтса, сол баламен орнын ауыстырады. Ал таба алмаса, өз өнерін көрсетеді (тақпақ айтады, өлең оқиды, билейді).

Белбеу соқ

Ойыншылар екі-екіден жұптасып, шеңбер жасап тұрады. Бір ойыншы белбеуді алып, екіншісін қуып жетуге тырысады.

Жылдам ойын

Реакция • Қозғалыс

Ереже

  1. Қашып жүрген бала шеңбердегі жұптасып тұрған екі баланың алдына барып тұрады.
  2. Сонда жұпта тұрғандардың артында қалған «артық» үшінші бала қаша жөнеледі.
  3. Қуып келе жатқан ойыншы оны қуып жетіп, белбеумен жеңіл ғана соғады да, өзі де бір жұптың алдына тұра қалады.
  4. Оның орнына келесі ойыншы шығып, ойын жалғасады.

Жеңілу шарты

Белбеу ең соңында кімде қалса, сол ойыншы жеңіледі де өз өнерін көрсетеді.

Кеңес: Белбеумен қатты ұруға болмайды; ойынның мақсаты — шапшаңдық.

Арқан түю

Балалар шеңбер жасап тұрады. Қолында арқаны бар жүргізуші топтың ортасына шығып: «Ойын басталады!» — деп хабарлайды.

Секіру ойыны

Ырғақ • Икем

Ойын барысы

  1. Жүргізуші арқанның түйілмеген ұшын ұстап, шеңбер бойымен айналады.
  2. Арқанды балалардың аяқтарының астынан жүргізеді.
  3. Балалар арқан үстінен секіріп тұрады.

Тоқтату шарты

Кімнің аяғына арқан ілініп, секіре алмай қалса, сол бала ойынды тоқтатып, өнер көрсетеді: тақпақ айтады, өлең оқиды немесе билеп береді. Ойын осы тәртіппен жалғаса береді.

Қысқаша қорытынды

Бұл ойындар балалардың қозғалыс мәдениетін, тыңдау мен жауап беру дағдыларын, сондай-ақ батылдық пен бірлік сезімін қалыптастыруға көмектеседі. Қажет болса, әр ойынға уақыт лимитін және ұпай жүйесін алдын ала келісіп алған дұрыс.