Қазақша рефераттар

Шәкәрім Құдайбердіұлының Қалқаман - Мамыр дастаны

Қысқа мерзімді сабақ жоспары: Шәкәрім Құдайбердіұлының «Қалқаман – Мамыр» дастаны

Бұл сабақта Шәкәрім Құдайбердіұлының «Қалқаман – Мамыр» дастанының мазмұны, дастанға өзек болған тарихи шындық, кейіпкерлер бейнесі, жырдағы халықтық әдет-ғұрып және поэманың тілдік ерекшеліктері талданады.

Пән / сынып

Қазақ әдебиеті, 8-сынып

Мектеп

Қосағаш ЖОМ

Мұғалім

Турдалиева Айжан

Алдыңғы тақырып

Абай шығармашылығы, өлеңдері

Сабаққа негізделген оқу мақсаттары

  • Шәкәрім Құдайбердіұлының поэмасының мазмұны бойынша талдау жасайды.
  • Поэма оқиғасы мен кейіпкерлеріне мінездеме береді.
  • Поэманы оқып, мазмұнын толық меңгереді.
  • Поэмада көрінген әдет-ғұрып туралы мәлімет береді.

Сабақ мақсаттары (деңгейлеу)

Барлық оқушылар

  • Шәкәрім шығармаларымен танысады.
  • Поэманың мазмұнын және негізгі кейіпкерлерін біледі.
Негізгі

Оқушылардың басым бөлігі

  • Поэма мазмұны бойынша сұрақтар дайындайды.
  • Кейіпкерлердің іс-әрекеті арқылы бағалау жасайды.
  • Бір-бірімен диалог жүргізеді.
Жетілдіру

Кейбір оқушылар

  • Шәкәрім шығармашылығының Абай шығармашылығымен байланысы мен үндестігін талдай алады.
  • Поэма оқиғасы бойынша дәлелді пікір айтады.
Тереңдету

Тілдік мақсат

Негізгі сөздер мен тіркестер

ағартушылық-демократтық бағыт реалистік бағыт жазба әдебиет

Сыныптағы диалог пен жазылымға пайдалы тілдік бірліктер

  • Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?
  • Шәкәрім поэмасында айтылған әдет-ғұрыптардың маңызын түсіндіріп бере аласыз ба?

Неліктен маңызды?

Поэмада көрінетін бастаңғы және жеті атаға дейін қыз алыспау салты қазақ қоғамында жастар тәрбиесіне, ұрпақ саулығына айрықша мән берілгенін аңғартады.

Жазылым бойынша ұсыныс

Ақынның шығармашылығы бойынша тірек-сызба (кластер) құрастыру.

Сабақ барысы

Басталуы: Ұйымдастыру кезеңі

3–5 минут
  • Оқушылармен амандасу.
  • Оқушыларды топқа бөлу.

Ортасы: Үй тапсырмасы және жаңа сабаққа байланыс

8–10 минут
  • Үй тапсырмасы бойынша қосымша сұрақтарға жауап беру.
  • Жаңа тақырыппен байланыстырып, мазмұнын өз сөздерімен қысқаша баяндау.

Ортасы: Оқулықпен жұмыс (топтық оқу)

15–20 минут

«Қалқаман – Мамыр» поэмасының мазмұнымен танысу (шумақтарды бөліп оқу):

1-топ

1–31 шумақ

2-топ

32–62 шумақ

3-топ

63–93 шумақ

Мәтіннен үзінді

Өткен іс ойға күңгірт, көзге танық,

Көрмесе де білгенге бәрі қанық.

Мың жеті жүз жиырма екінші жыл,

Қазақтың Сыр бойында жүргені анық.

Әнет бабаң – арғынның ел ағасы,

Әрі би, әрі молда, ғұламасы.

Орта жүзге үлгі айтқан әділ екен,

Сол кезде тоқсан беске келген жасы.

Күтілетін нәтиже

  • Мәтінді оқып, мазмұнын меңгереді және көркем баяндайды.
  • Кейіпкерлерге мінездеме береді.
  • Оқиға бойынша түйген ойын жүйелі жеткізеді.

Әдіс

Сұрақ қою әдісі: оқушылар бір-біріне мазмұн бойынша сұрақ қойып, жауап береді.

Талқылау сұрақтары (диалог және сыни ойлау)

10–12 минут

Негізгі сұрақтар

  • Поэмадағы оқиға қай жылдары болған? Бұл уақыт нені аңғартады?
  • Мамыр неге «еркекшора» болып өсті?
  • Қалқаман мен Мамырдың ісі дұрыс па? Неліктен?

Тереңдетілген талдау

  • Көкенай қандай адам? Оның әрекетіне баға беріңдер.
  • Әнет бабаның шешіміне қандай баға бересіңдер?
  • Бұл поэмадан нені түсіндіңдер? Өз ойларыңды дәлелмен жеткізіңдер.

Талқылауға арналған бағыттар

Қорытынды бөлім
  • Шәкәрім шығармашылығының қазақ әдебиетіндегі орны.
  • Поэма оқиғалары мен кейіпкерлеріне талдау.
  • Поэмадағы халықтық әдет-ғұрыптардың әлеуметтік мәні.

Қысқа түйін

Сабақ мазмұны оқушылардың мәтінді түсініп оқуына, поэмадағы тарихи шындық пен адам тағдырының байланысын тануына, кейіпкерлер әрекетін бағалап, дәлелді пікір айтуына бағытталған. Сонымен бірге дастанда көрінетін салт-дәстүрлердің тәрбиелік және қоғамдық маңызы айқындалады.