Олар өз бойларынан бізге оттегі шығарып қана қоймай, адам айналасындағы қоршаған ортаның биоаумағын тазартады
Ақтөбе қаласы, «№13 орта мектеп»
7 «В» сынып оқушысы: Күзембаева Аяжан
Жетекшісі: биология пәнінің мұғалімі Шурина Жансая
Қазіргі заманғы бөлме өсімдіктері: жағымды және жағымсыз жақтары
Өсімдіктері көп жерде тыныс алудың жеңілдейтінін байқаған шығарсыз. Олар оттегі бөліп қана қоймай, үй ішіндегі ауаның сапасын жақсартып, шаң-тозаң мен кейбір зиянды қоспалардың азаюына ықпал етеді. Үйде әдемі жасыл желек көбейсе, көңіл күй де сергіп, орта жайлырақ сезіледі.
Кейбір адамдар гүлге су құйғанда онымен сөйлеседі. Мұны әркім әртүрлі қабылдауы мүмкін, бірақ бір нәрсе анық: өсімдік күтім мен тұрақтылықты «жақсы көреді». Үйде ұрыс-керіс, ауыр көңіл күй, күтімсіздік жиілесе, гүлдің солып, сарғайып, әлсіреп қалуы да мүмкін.
Күтім туралы қысқа ереже
- Жапырағы сарғайса немесе ауру белгісі байқалса — орнын ауыстырып көріңіз.
- Оңалмаса — өсімдікті ауыстырған дұрыс (басқа гүл таңдаңыз).
- Уақытыңыз аз болса — күтімі жеңіл өсімдіктерді ғана өсіріңіз немесе мүлде өсірмеңіз.
Жатын бөлме туралы да ойланған жөн. Кейбір адамдар тыныш ұйқы үшін жатын бөлмеде тым көп өсімдік болмағаны дұрыс деп санайды. Ал мерекеде сыйға берілген кесілген гүлдерді қысқа уақытқа қоюға болады: таза су құйып, суын жиі ауыстырып, жағымсыз иіс шықпай тұрып алып тастаған дұрыс. Солып қалған гүлді ұзақ ұстамауға тырысыңыз.
Қай өсімдік қандай әсер береді?
Зерттеулер мен тұрмыстық тәжірибелерге сүйенген пікірлерге сәйкес, бөлме өсімдіктері адамға әртүрлі қырынан ықпал етуі мүмкін: ауаны тазарту, көңіл күйге әсер ету, кеңістікті «жұмсарту» сияқты. Төменде жиі айтылатын мысалдар берілген.
Лалагүл (лилия), қазтабан
Кей деректерде ауаны ластанудың бірнеше түрінен, соның ішінде формальдегидтен тазартуға көмектесетіні айтылады.
Бегония, фикус
Үйге келген адамдардың жағымсыз ниетін «өз бойына сіңіріп», кеңістікке оң энергия береді деген түсінік бар.
Раушан, орхидея, лиана
Теледидар, компьютер, тұрмыстық техника сәулелерінен «сақтайды» деген пікірлер кездеседі.
Шегіргүл (фиалка)
Балалар бөлмесіне қойылса, көңіл күйді жұмсартып, тұрақтандырады деп айтылады.
Қазтамақ (герань)
Эфир майларын бөліп шығарып, қысқа уақыт жанында отырғанның өзінде сергітеді деген түсінік бар.
Хризантема, ұсақ жапырақты өсімдіктер
Отбасында және ұжымда қарым-қатынастың жақсаруына әсер етеді деген пікірлер бар.
Піл құлағы (Alocasia)
Бұл өсімдіктің басты ерекшелігі — жалпақ әрі көлемді жапырағы. Жаңбыр алдында жапырағынан тамшы таматыны үшін «жылауық», «ауа райын болжағыш» деп те атайды.
Халық арасындағы қолданылуы
Кей деректерде өсімдіктің биологиялық белсенді заттарға бай екені, жөтел, ревматизм, түрлі жара, қабыну сияқты жағдайларда қолданылғаны айтылады. Дегенмен кез келген емдік қолдану дәрігер кеңесін талап етеді.
Жасаңшөп (ақша ағашы, толстянка)
Фэн-шуйге қызығатындар жасаңшөпті қаржылық сәттілік әкелетін өсімдік деп санайды. Жапырағы ірі әрі қалың болса — «мол қаржының белгісі», ал жапырағы ұсақ әрі көп болса — «табыстың әр жақтан келуі» деп жоритындар бар.
Күтімге қатысты ұсыныстар
- Топырағы толық құрғағанда ғана суарыңыз.
- Көктемде ұшын қырқу өсімдіктің бұтақтануына көмектеседі.
- Өте қараңғы жерде ұзақ ұстаудан сақтаныңыз; ыдысы тар болғанда ғана ауыстырыңыз.
Өсімдіктер туралы қызықты нанымдар
Фикус — «қызғаншақ» өсімдік
Кей әңгімелерде фикус иесін «қызғанады» деген наным айтылады. Мұндай оқиғалар көбіне аңыз-әңгіме сипатында таралады, алайда өсімдіктің иіс, тозаң, аллергия тұрғысынан әсері әр адамда әртүрлі болуы мүмкін.
Қазтамақ — жағымды гүл
Қазтамақ бар үйде керіс азаяды, ал керіс туған жағдайда ол адамның жүйкесіне әсер ететін зат бөледі деген түсінік бар. Сол себепті бұрындары бұл гүлді көп үй өсірген.
Эхмея жылтыр
Бұл өсімдік жүйкені тыныштандырады деген пікір бар. Сонымен бірге жатын бөлмеге қоюға кеңес бермейтіндер де кездеседі: ұйқыны қашыруы мүмкін делінеді.
Сүттіген («жалтыр»)
Кей нанымдарда бұл өсімдік әйел адамдарға жайлы әсер етеді, ал үйге жағымсыз хабар әкелген қонақтың «ауыр энергиясын» өзіне тартады деп айтылады.
Үнді және жапон азалиясы
Азалияның гүлдері мен жылтыр жапырағы үйде сергектік атмосферасын қалыптастырады деген пікір бар.
Карлик анар
Кей түсініктерде анар таңертең сергітіп, күндіз зейінді шоғырландыруға көмектеседі, кешке күн қорытындысын «жинақтауға» ықпал етеді деп айтылады.
Блосфельда каланхоэ
Етті жапырақты, мол гүлдейтін бұл өсімдік шаршауды басуға, болмашыға ренжіп қалмауға көмектеседі деген пікірлер бар.
Фуксия
Фуксия үйге сергектік пен көтеріңкі көңіл сыйлайды, жағымсыз әсерді «жұмсартады» делінеді. Кей мамандар оны сыйлыққа беруді ұсынатын жағдайлар туралы да айтылады.
Агава
Агава үй ішіндегі атмосфераны жұмсартып, адамға ашу мен күйзелісті азайтуға көмектеседі деген көзқарас бар. Сонымен қатар, күтімі жеңіл суккулент ретінде де бағаланады.
Тікенекті өсімдіктер, кактус және «көңіл күй»
Кей пікірлерге сай, тікенекті әрі үшкір жапырақты өсімдіктер (кактус, алоэ) үйге жайсыздық әкелуі, әсіресе отбасында ұрыс-керіске түрткі болуы мүмкін. Егер алоэ дәрілік мақсатта ғана қажет болса, оны қажет кезде дәріханадан алу да қарастырылады.
Өсімдікке қатынас — күтім мәдениеті
Қоршаған ортаның адамға әсері үлкен. Өсімдікке қандай ықыласпен қарасаңыз, күтім де соншалықты нәтижелі болады. Кей әңгімелерде өсімдік ұзақ уақыт суарылмаса «ренжіп», жайсыз әсер туғызуы мүмкін делінеді. Кактусқа қатты жағымсыз сөз айту туралы да аңыз сипатындағы пікірлер кездеседі.
Практикалық тұрғыдан: өсімдіктің жағдайы нашарласа, алдымен жарық, суару режимі, топырақ және зиянкестерді тексеріңіз.
Шырмауық туралы пікір
Халық арасында шырмауыққа қатысты да түрлі сөз бар: «үйден ұрыс-керіс кетпейді» немесе «ерлі-зайыптылар ажырасып кетуі мүмкін» деген сияқты нанымдар айтылады. Бұл — дәстүрлі түсініктердің бір бөлігі. Өсімдікті таңдарда ең әуелі үй жағдайын (жарық, ылғал, орын), өзіңізге ұнайтынын және денсаулық қауіпсіздігін ескерген дұрыс.
Қорытынды
Сіз тіршілік иесі болғаннан кейін, үйіңізде де тірі гүлдердің болғаны жақсы. Жасанды гүлдерді тек ерекше жағдайда — мысалы, үй ішінде аллергиясы бар адамдар болса немесе бөлмеге күн сәулесі өте нашар түссе — қолдануға болады.
Гүл құмыраларын таңдағанда көгілдір, жасыл, ақ, ақсары сияқты ашық түстер үйлесімді көрінеді. Егер гүл өсіруге қызықсаңыз, жоғарыдағы кеңестерді пайдаланып көріңіз. Бірақ ең басты кеңесші — өзіңіздің ішкі сезіміңіз, үйіңіздің жайлылығы және нақты күтім мүмкіндігіңіз екенін ұмытпаңыз.
Жеке көзқарас
Менің түсінігімде, әйел бар үйде терезе алды бос тұрмауы керек сияқты. Қазақтың төрінде қара домбыра ілінбесе, бір жұтаңдық байқалатыны секілді, гүлдері жайқалмаса да ондай үйден жылылықты толық сезіне алмаймын. Ал қонаққа барғанда бұрыш-бұрыштағы жасыл желек көзге шалынса, көңіл бірден жадырап кетеді. Өйткені гүл өсіру — өсімдікті топыраққа отырғызып, су құя салу ғана емес; ол — жан-дүниенің байлығының, мейірім мен ізгіліктің, табиғатпен терең байланысымыздың айғағы.