Созақ көтерілісі
9-сынып
Сабақ тақырыбы: 1931–1933 жылдардағы ашаршылық және шаруалар көтерілістері.
Оқу мақсаты: 1931–1933 жылдарындағы ашаршылық пен шаруалар көтерілістері туралы білім қалыптастыру, ашаршылық жылдарындағы ащы ақиқаттың мәнін ұғындыру.
Басталуы
Топқа бөлу
Оқушылар түрлі геометриялық фигуралар арқылы топтарға бөлінеді. Мұғалімнің үстелінде сандар жазылған қима қағаздар болады. Әр топтың көшбасшысы келіп, бір қағаздан таңдайды. Сол сандар бүгінгі жұмыс жоспарының тақырыптарын анықтайды.
Сөзжұмбақ
Тақырыпқа шығаратын кілт сөз: А Ш А Р Ш Ы Л Ы Қ
Нұсқаулық
Сұрақтарға жауап беріп, кілт сөзді құрастырыңыз.
- 1. 1911 жылдан бастап редакторы Сағынгерей Бөкеев болған қай газет шыға бастады?
- 2. Жергілікті халықты отаршыл әкімшілікке қарсы қарулы күреске шақырған партия немесе ағын?
- 3. 1911–1915 жылдары Троицк қаласында әуелде айына бір рет, кейін екі рет шыққан қоғамдық-саяси, әдеби журнал?
- 4. Сарбаздардың басшысы, қолбасшы?
- 5. 1917–1920 жылдары Қазақстандағы тұңғыш ұлттық-демократиялық партия?
- 6. 1917 жылы шілдеде бірінші жалпы қазақ съезі қай қалада шақырылды?
- 7. 1926 жылы С. Сәдуақасов пен С. Қожановқа қандай айып тағылды?
- 8. «Маса» атты өлеңнің авторы кім?
Ортасы
Топ тапсырмалары
Әр топ берілген бөлімді зерттеп, негізгі себеп-салдарын, деректерді және тарихи маңызын қысқаша қорытындылайды.
- 1. 1931–1933 жылдардағы ашаршылық
- 2. Жаппай ұжымдастыру саясатына шаруалардың қарсылығы
- 3. Созақ көтерілісі
- 4. Жетісудағы көтерілістер
- 5. Ақтөбе, Қостанай және Қызылорда округтеріндегі көтерілістер
- 6. Маңғыстаудағы көтерілістер
1931–1933 жылдардағы ашаршылық
1929–1930 жылдардың қысында жұт болды. Бұл кезеңде қазақ қоғамындағы ауыр ахуалға қатысты ұлт зиялылары Ғ. Мүсірепов, Қ. Қуанышев, М. Ғатаулин және басқа да қайраткерлер өз наразылықтарын ашық білдіріп, И. Сталин мен Ф. Голощекинге айыптау хаттар жазғаны белгілі.
ОГПУ деректеріне сәйкес, қазақтардың бір бөлігі Батыс Сібірге, Орта Поволжьеге, Қалмақстанға, Тәжікстанға, Солтүстік өлкеге және өзге аймақтарға қоныс аударған. Сонымен қатар бірнеше жүз мың қазақ Қытайға, Моңғолияға, Иранға және Ауғанстанға көшіп кетті.
Негізгі дерек
1931–1933 жылдары аштықтан, суықтан және түрлі аурулардан шамамен 2,1 млн қазақ және 200–250 мың басқа ұлт өкілдері қаза тапты.
Материалды қорытындылау үшін деректер кесте арқылы жүйеленеді: себептері, көші-қон, адам шығыны және шаруалар наразылығының көріністері.
Шаруалар көтерілістері
Тақырыпты талқылау барысында оқушылар көтерілістердің географиясын, себептерін және ұжымдастыру саясатына қарсы әрекеттердің сипатын салыстырады. Негізгі оқиғалар Созақ, Жетісу, Маңғыстау және бірқатар округтердегі (Ақтөбе, Қостанай, Қызылорда) қозғалыстар арқылы қарастырылады.