Еріншек өлеңін жатқа сұрау
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Ш. Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығымен таныстыру. «Жаз келер» өлеңін оқыту арқылы жаз мезгілі туралы білімді кеңейту, өлеңнің негізгі ойын ашу.
Дамытушылық
Оқушылардың сөйлеу тілін дамыту, сөздік қорын молайту; ойлау, көру, қабылдау қабілеттерін жетілдіру.
Тәрбиелік
Тірі табиғатқа қамқор болуға, байқампаздыққа, табиғатты сүйе білуге, әсемдікті сезінуге, ұлы адамдарды құрметтеуге тәрбиелеу.
І. Ұйымдастыру
Психологиялық дайындық
- Сұрақ: «Бүгін аптаның қай күні?»
- Жауап: «Сәрсенбі»
- Бір-бірімізге сәттілік тілейміз.
- Сәттілік тілеу арқылы әріптерден сөз құрастыру: І С Ә Е К С Т
Топқа бөлу
Сабақты бастамас бұрын оқушылар екі топқа бөлінеді.
1-топ
- Талап
- Еңбек
- Қанағат
- Терең ой
- Рақым
2-топ
- Еріншек
- Надан
- Салақ
- Жалқау
- Талапсыз
Ескерту: Бұл бөлімде құндылықтар мен жағымсыз мінездер салыстырылып, оқушылардың өзіндік ұстанымын қалыптастыруға жағдай жасалады.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
- 1 «Еріншек» өлеңін жатқа айту.
- 2 Өлеңді мәнерлеп оқу.
- 3 «Еріншектік — жаман әдет» тақырыбындағы әңгімені оқу.
- 4 Еріншектік туралы мақал-мәтелдер айту.
- 5 Ой қорыту.
Талқылау сұрақтары
- Өлеңде қандай жағымсыз қасиеттер айтылады?
- Адам бойындағы мұндай жағымсыз қылықтар неге әкеліп соқтырады?
Ойды нақтылау
Оқушылардың жауаптары арқылы «еңбек», «талап», «қанағат» секілді ұғымдардың өмірдегі маңызы айқындалып, еріншектіктің салдары салыстырылады.
ІІІ. Жаңа сабақ
«Пікірлер ағашы»
Оқушылар алдын ала білетін мәліметтерін жинақтайды:
- Абай туралы не білесің?
- Шәкәрім туралы не білесің?
Ой қозғау
- Жылдың неше мезгілі бар?
- Қай жыл мезгілін көбірек жақсы көресің? Неліктен?
Мағынаны тану
1) Ассоциация құру
Негізгі ұғым: Жаз
Оқушылар жазға қатысты сөздер мен бейнелерді (күн, гүл, жайлау, құстар, өзен, демалыс) атап, ортақ «ассоциация картасын» құрастырады.
2) Өлеңмен танысу
Ш. Құдайбердіұлының «Жаз келер» өлеңі оқылады. Мақсат — жаз мезгілінің белгілерін аңғарып, автордың негізгі ойын түсіну.
Шәкәрім Құдайбердіұлы туралы қысқаша мәлімет
Шәкәрім Құдайбердіұлы — XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ әдебиетіндегі Абайдан кейінгі ірі ақын, ғұлама ойшыл. Ол 1858 жылы қазіргі Семей облысы, Абай ауданы, Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келген.
Абай мектебінен тағылым алып, ақындық жолын жалғастырған. 1931 жылы «халық жауы» деген жалған айып тағылып, қасіретті қазаға ұшырады.
Оқушылармен жұмыс барысында ақынның өмірі мен еңбегін құрметтеу, тарихи әділет туралы ұғымдарды нәзік түрде түсіндіру ұсынылады.
ІV. Оқулықпен жұмыс
Өлеңді мәнерлеп оқу
Дұрыс дыбыстау, кідіріс, екпін және эмоциялық реңкке назар аударылады.
Сөздікпен жұмыс
Өлеңде кездесетін жаңа сөздер мен тіркестер түсіндіріліп, сөйлем ішінде қолдану тапсырмалары беріледі.
V. Сұрақ-жауап
- Ақын жаз мезгілін қалай суреттеген?
- Өлең шумақтарын оқығанда көз алдыңа қандай көріністер елестейді?
VІ. Шығармашылық жұмыс
1-топ тапсырмасы
«Жаз көрінісі» тақырыбында шағын әңгіме құрастыру.
Бағдар
- табиғат белгілері
- адамның жаздағы іс-әрекеті
- өз сезімі мен әсері
2-топ тапсырмасы
«Жаз» тақырыбына өлең құрастыру.
Кеңес
Ұйқасқа, бейнелі сөздерге және табиғат көрінісін нақты суреттеуге мән беріңдер.
VІІ. Білімді бекіту
Сөзжұмбақ
Тақырыптық сөзжұмбақ арқылы негізгі ұғымдарды қайталау: «Шәкәрім».
Қорытындылау
Сабақ соңында оқушылар жаз мезгілі туралы түсінігін, өлеңнің идеясын және Ш. Құдайбердіұлының шығармашылық тұлғасын жинақтап айтады.
Негізгі түйін
Тақырып
«Жаз келер»
Жаздың келбетін өлең арқылы тану.
Дағды
Оқу және ой айту
Мәнерлеп оқу, сұраққа дәлелді жауап беру.
Құндылық
Табиғатты сүю
Байқампаздық, қамқорлық, әсемдікті сезіну.