Профориентациялық жаттығу топ бойынша жұмыс
Астана қаласы • «НұрОрда» қазақ-түрік лицей кешені
Психолог: Р. Аскарова
Ең маңызды таңдау
Мамандық таңдау — адамның өмір жолына, әлеуетіне және қоғамдағы орнына тікелей әсер ететін ең жауапты шешімдердің бірі.
Мамандық таңдаудың мәні
Ж. Аймауытов жастарға мамандық таңдаудың маңызын ерекше атап өтеді: мамандықтың жаманы жоқ, бірақ әрқайсысына икемділік қажет. Бұл тек күнкөріс көзі емес — үлкен өнер мен зор шеберлікті талап ететін іс. Адам өз табиғи бейімділігіне сай еңбек етсе, өзіне де, қоғамға да пайда әкеледі. Өз орнында істеген адамның жұмысы өнімді, берекелі болады, ал әр өнер мен әр қызмет қоғамға қажет.
Негізгі ой
- Дұрыс таңдау — қабілет пен қызығушылыққа сай келетін бағыт.
- Мамандық — жауапкершілік пен шеберлікке негізделген ұзақ жол.
- Қоғамға пайдалы болу — өз орныңды табудан басталады.
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Оқушыларға мамандықтар туралы мәлімет беру және әр мамандықтың қоятын талаптарын түсіндіру.
Міндеттері
- Таңдау еркіндігін дұрыс пайдалануға бағыттау, өз мүмкіндігін толық ашуға жағдай жасау.
- Әр оқушының психологиялық және тұлғалық ерекшеліктерін ескеріп, қабілеті мен бейімділігіне сай даралау.
- Танымдық, әлеуметтік және шығармашылық белсенділікті жауапкершілікпен жүзеге асыруға бағыттау.
- Тұлғалық және кәсіби өзін-өзі табу үдерісін жетілдіру.
- Белгілі бір мамандыққа бағдар беруде қажетті дағдыларды қалыптастыру.
Тренинг жоспары
Кіріспе бөлім
- Қысқаша баяндама: мамандық таңдауда нені ескеру керек?
- Амандасу рәсімі
Жаттығулар
- «Мамандықтарға шолу»
- «Ең-ең деген мамандық»
- Профориентациялық жаттығу: «Ұйқыдағы қала»
Қорытынды
- Рефлексия
- Тілектер
Нәтиже
Оқушылар мамандықтардың талаптарын нақтырақ түсініп, өз таңдауының жауапкершілігін сезінеді.
Тренинг барысы
Белсендіру: есім және мамандық
Жүргізуші оқушыларды шеңберге отырғызады. Әр оқушы өз есімін айтып, есімінің бас әрпінен басталатын мамандықты атайды. Келесі оқушы көршісінің есімі мен мамандығын қайталап, содан кейін өз есімі мен мамандығын қосады. Жаттығу осы ретпен соңына дейін жалғасады.
Мысал
«Мен Аружан — архитектор». Келесі оқушы: «Аружан — архитектор, Марат — механик». Одан кейін: «Аружан — архитектор, Марат — механик, Қайрат — қаржыгер» және т.б.
1-жаттығу: «Ең-ең деген мамандық»
Мақсаты: оқушыларды мамандықтар әлемімен таныстыру және әр мамандыққа қысқаша сипаттама беру.
Нұсқау: қатысушылар шеңберге тұрады. Жүргізуші белгілі бір сипаттама айтады, ал оқушылар соған ең жақын мамандықты тез атайды. Жаттығу 5–7 сипаттамаға дейін жалғасады.
Мысал сұрақ
«Ең көп қаржы әкелетін мамандық қайсы?»
- Экономист
- Қаржыгер
- Депутат
- Мұнай саласының маманы
Қосымша сипаттамалар
- Ең «жасыл» мамандық
- Ең қызық мамандық
- Ең талапшыл мамандық
- Ең көп сөйлейтін мамандық
- Ең әдемі мамандық
- Ең «тәтті» мамандық
2-жаттығу: «Ұйқыдағы қала» (топтық жұмыс)
Мақсаты: оқушылардың таңдаған мамандықтары қандай талап қоятынын ұғындыру және әр кәсіпке жауапкершілікпен қарауға үйрету.
Сынып 5 топқа бөлінеді. Топқа бөліну еркін түрде жүргізілуі мүмкін.
Оқиға желісі
Бір қалаға белгісіз тылсым күш әсер етіп, тұрғындарды әлсіретіп, жартылай ұйқы күйіне түсіріп кетеді. Олар не істеп, не қойғанын білмей, «ұйықтап жүргендей» өмір сүреді. Біздің міндет — оларды оятып, өмір сапасын жақсартуға көмектесетін шынайы, түсінікті бағдарлама құрастыру.
Топтардың бағыттары
- 1-топ: қылмыстың алдын алу, қалада тыныштық пен тәртіп орнату (заңгерлер).
- 2-топ: қаланы басқару, атқарушы қызметті ұйымдастыру (әкімдік, мемлекеттік қызметкерлер).
- 3-топ: экономиканы жандандыру, жұмыссыздықты азайту, тұрмысты жақсарту (экономистер).
- 4-топ: адамдардың бақытын арттыру, ішкі жан дүниелік мәселелерді шешуге көмектесу (психологтар).
- 5-топ: денсаулық және экология: профилактика, инфекциялардың алдын алу (дәрігерлер, медқызметкерлер, экологтар).
Жобаларға ұсынылатын идеялар
- Тұрғындарды компьютермен қамту және бағдарламалау негіздеріне үйрету.
- Сауда жолдарын кеңейту, нарыққа шығу, айырбас пен қызмет көрсетуді жандандыру.
- Білім мен ғылымды қолдау, қоғамдағы нақты мәселелерге бағытталған бастамалар ұсыну.
Топтардың жобасы шынайы өмірдегі нақты мәселелерге сүйенуі тиіс. Егер жоба жүзеге аспаса, «қаланы ояту» қиындайды — тұрғындар тыңдаудан қалуы мүмкін.
Ұйымдастыру тәртібі
1
Экономика
2
Денсаулық
3
Басқару
4
Адамдардың бақыты
5
Тәртіп
Жобаны дайындауға 10–15 минут беріледі. Әр топ өз парағына кемінде 5 нақты мәселені шешуге бағытталған ұсыныстың тұжырымдамасын жазады. Әр топтан бір баяндаушы шығып, жобасын таныстырады. Соңында ортақ талдау жүргізіледі (қажет болса, талқылауды видеоға түсіріп, кейін қарауға болады).
3-бөлім: Рефлексия
Талқылау сұрақтары
- Ойын барысында сізге не ұнады?
- Көңіліңізден шықпаған әрекеттер болды ма?
- Қандай жағдай әсер етті?
- Шешілмеген мәселелер қалды ма?
- Қазіргі көңіл-күйіңіз қандай?
Жүргізуші қорытындылай отырып, болашақ мамандықтар алдында осындай күрделі мәселелердің жиі туындайтынын еске салады. Тренингті қазақтың қанатты сөзімен аяқтауға болады: «Алынбайтын асу жоқ».
Тілектер
Оқушылар өз тілектерін шарларға жазып, аспанға ұшыру арқылы символдық түрде болашаққа ниет білдіре алады.