Қазақша рефераттар

Қазақ хандығының іргесін қалаған хандар

7–8 сынып оқушылары арасында өткізілген зияткерлік ойын

Мектептегі сыныптан тыс жұмыстар — оқушыны тәрбиелеу мен оқытудың маңызды формаларының бірі. Мұндай іс-шаралар балаларды біріктіріп қана қоймай, олардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға, өзіне деген сенімін арттыруға ықпал етеді. Сонымен бірге оқушы мен мұғалім арасында берік қарым-қатынас орнап, мұғалімге оқушыны тереңірек танып-білуге мүмкіндік туады.

Мақсаты

  • Қазақ хандығының құрылу тарихын тапсырмалар мен сұрақтар арқылы меңгерту (Қазақ хандығының 550 жылдығына орай).
  • Қазақ халқының ғасырлар бойы аңсаған тәуелсіздікке ұмтылысын түсіндіру.
  • Қазақ тарихындағы ұлы тұлғалар мен мәдениет тақырыптарын жүйелеу.
  • Оқушының ойлау қабілетін дамытып, тарих пәніне қызығушылығын арттыру.

Көрнекіліктер

Сынып бөлмесін пәнге сай безендіру, тарих бойынша әртүрлі тапсырмалар, қазақ хандарының суреттері, музыкалық көркемдеу.

Ойын құрылымы: 4 кезең

Ойын бірнеше бөлімнен тұрады: алғашқы кезеңдерде негізгі білімді «қыздыру», кейін ел тәуелсіздігі, тарихи тұлғалар, батырлар мен мәдени мұра тақырыптарын тереңдету, соңында капитандар сайысы арқылы қорытындылау.

I кезең: «Миға арналған жаттығу»

Командаларға 7 сұрақ қойылады. Ең көп ұпай жинаған команда ойынды бірінші бастау құқығына ие болады. Бұл кезеңде төменгі сыныптарда өткен материалдар қамтылады.

  1. Қожа Ахмет Ясауидің «Даналық кітабы» қай тілде жазылған?

    Жауабы: араб тілінде.

  2. Грек тарихшысы Геродот сақтарды қалай атаған?

    Жауабы: массагеттер.

  3. Қаңлы тайпаларының астанасы болған қала?

    Жауабы: Битянь.

  4. Сақ қоғамы неше топтан тұрады?

    Жауабы: 3 топ — абыздар, жауынгерлер, малшылар мен егіншілер.

  5. «Теле» сөзінің мағынасы нені білдіреді?

    Жауабы: түрік.

  6. Ұлы Жібек жолы қайдан басталады?

    Жауабы: Қытайдағы Хуанхэ өзенінің аңғарындағы аймақтан.

  7. Аристотельден кейін «Екінші ұстаз» атанған ұлы ойшыл, ғалым кім?

    Жауабы: Әбу Насыр әл-Фараби.

II кезең: «Ел тарихының білгірлері»

Бұл кезеңде әр топқа Қазақстан тәуелсіздігіне байланысты 3 сұрақтан қойылады.

I топ

  1. Қазақстан қашан тәуелсіздігін жариялады? 1991 жыл, 16 желтоқсан.
  2. Қазақстан Республикасының рәміздері қай жылы қабылданды? 1992 жыл.
  3. Астананың тұсаукесері қай жылы өтті? 1998 жыл, 10 маусым.

II топ

  1. Тәуелсіздік монументінің ұшар басында қандай бейнелер бар? Алтын адам және жолбарыс.
  2. Бүкілхалықтық Президент сайлауы қай жылы өтті? 1991 жыл, 1 желтоқсан.
  3. Қазақ елінің тұңғыш астанасы болған қала? Орынбор.

III топ

  1. Қазақ даласынан тұңғыш ғарышқа аттанған кім, қай жылы? Тоқтар Әубәкіров, 1991 жыл, 2 қазан.
  2. Тәуелсіздік алғаннан кейін түсірілген, қазақ тарихы туралы фильм? «Көшпенділер».
  3. Қазақстан Республикасының Ата Заңы неше бөлімнен, неше баптан тұрады? 9 бөлім, 98 бап.

III кезең: «Дархан даламның батыр бабалары»

Бұл кезеңде әр топ қазақ даласының әр дәуірінде өмір сүрген батырлар туралы білімін ортаға салады. Әр топқа 2 сұрақтан қойылады.

I топ

  1. Жаугершілік заманда 50 жылдан астам уақыт қазақ қолын басқарған батыр? Бөгенбай батыр.
  2. Абылай хан тапқырлығы мен алғырлығы үшін ерекше бағалаған батыр? Баян батыр.

II топ

  1. Тәуке ханның «Жеті жарғысын» жасауға қатысқан қазақ батыры? Бөгенбай батыр.
  2. 7 жасынан жетім қалған қазақтың дарабоз батыры? Қабанбай батыр.

III топ

  1. Ұлы жүздің шапырашты руынан шыққан батыр? Наурызбай батыр.
  2. Қазақ халқының азаттығы туралы жырлаған батыр? Махамбет Өтемісұлы.

IV кезең: «Капитандар сайысы»

Бұл кезеңде әр топтың капитанына бір мезетте 20 сұрақ қойылады. Ең көп ұпай жинаған капитан жеңімпаз атанады.

  1. 1) Қазақстан Республикасы жер көлемі бойынша нешінші орында?

    Жауабы: 9-орын.

  2. 2) Қазақстандағы облыстар саны қанша?

    Жауабы: 14.

  3. 3) Тәуелсіз мемлекеттің негізгі белгілері қандай?

    Жауабы: шекара, ақша, әскер.

  4. 4) Атырау қаласының бұрынғы атауы?

    Жауабы: Гурьев.

  5. 5) Алғашқы адамдардың тіршілік етуіне қолайлы болған Қазақстанның қай аймағы?

    Жауабы: Оңтүстік Қазақстан.

  6. 6) «Жерұйықты» іздеген адам кім?

    Жауабы: Асан Қайғы.

  7. 7) «Сарыарқа», «Кішкентай» күйлерінің авторы кім?

    Жауабы: Құрманғазы.

  8. 8) Хан тұқымынан шыққан атақты күйші кім?

    Жауабы: Дәулеткерей.

  9. 9) Қазақ хандығы құрылған жылдар?

    Жауабы: 1465–1466 жылдар.

  10. 10) Қазақ хандығының іргесін қалаған хандар?

    Жауабы: Жәнібек пен Керей.

  11. 11) Қазақ хандығының аумағын кеңейтіп, үш жүздің басын біріктірген ұлы мемлекет қайраткері кім?

    Жауабы: Абылай хан.

  12. 12) Қазақтың төбе биі кім?

    Жауабы: Төле би.

  13. 13) Елші ретінде Жоңғар хандығына барып, Абылайды босатып әкелген қазақ биі?

    Жауабы: Қазыбек би.

  14. 14) Кіші жүздің атақты биі кім?

    Жауабы: Әйтеке би.

  15. 15) 1680–1715 жылдары ел билігін қолына алған қазақ ханы кім?

    Жауабы: Тәуке хан.

  16. 16) «Қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман» қай ханның тұсында болды?

    Жауабы: Тәуке хан.

  17. 17) Абылай ханның ішкі және сыртқы саясатына ерекше әсер еткен атақты жырау кім?

    Жауабы: Бұқар жырау.

  18. 18) Түркі халықтарының ортақ ұлы ойшылы, жырау, қобызшы кім?

    Жауабы: Қорқыт ата.

  19. 19) Қазақ танымында отбасы мен балалардың қорғаушысы кім?

    Жауабы: Ұмай ана.

  20. 20) Қазақ халқы жорыққа шыққанда алып шығатын аспап түрі?

    Жауабы: дауылпаз.

Төртінші кезеңнің қорытындысы бойынша жалпы нәтижелер шығарылып, жеңімпаздар анықталады және марапатталады.