Қыз баланы
Мақсат пен мағына
Бала құқығы туралы әңгіме — тек ережелер жинағы емес, күнделікті өмірде бір-бірімізге көрсететін құрметтің өлшемі. Әр оқушы өз құқығын білуі, оны дұрыс қолдануы және басқа адамның құқығына қол сұқпауға дағдылануы керек. Бұл — құқықтық тәрбиенің өзегі.
Психологиялық дайындық
Мақсатымыз — білім алу.
Міндетіміз — еңбектену.
Әр оқушы өз құқығын білу, оны өмірде пайдалану.
Заң — қоғам тірегі
Заң — қоғамның негізгі тірегі. Қоғам дегеніміз — өзіміз: мектеп, отбасы, көше, қала. Қазақстан Республикасының Конституциясы — мемлекеттің басты құжаты, ел өмірін реттейтін негізгі қағидалар жинағы. Сондықтан Ата Заңды мемлекеттік рәміздер секілді қадірлеу — әр азаматтың парызы.
Конституция нені білдіреді?
Ол — елдің барлық ережелері мен негізгі ұстанымдары бекітілген құқықтық негіз.
Бала құқығы туралы заң
Қазақстанда «Бала құқығы туралы» заң 2002 жылы қабылданды. Ол 9 тараудан, 53 баптан тұрады.
2002 жылы 2 қыркүйекте Қазақстан Бала құқықтары туралы конвенцияға қол қойып, бала құқығын қорғаудың халықаралық қағидаларын ұлттық заңнамада орнықтырды.
Сыныптағы жағдай: дауды қалай шешеміз?
Тәжірибелік көріністе Бекзат пен Нұрбол партаға таласады. Мұндай сәтте басты сұрақ — кім «жеңді» емес, қалай әділ әрі мәдениетті келісімге келеміз?
Талқылауға сұрақ
Бекзат пен Нұрболдың арасындағы дауды сендер қалай шешер едіңдер? Екі жақтың да құқығы сақталуы үшін қандай жол ұсынар едіңдер?
Балаларға таныс құқықтар
Оқушылар бала құқығын көбіне кітаптан емес, өмірден байқайды: не істеуге болатынын, неге рұқсат етілетінін күн сайын тәжірибеден көреді. Төмендегі мысалдар — балалардың өз сөзінен ықшамдалып берілген ойлар.
Білім және даму
- •Мектепке баруға және оқуға құқылымын.
- •Сурет салуға, жақсы оқуға, жетістікке ұмтылуға құқылымын.
- •Өз ойымды ашық айтуға, ана тілімде сөйлеуге құқылымын.
Демалыс және қызығушылық
- •Ойнауға, серуендеуге, демалуға құқылымын.
- •Өзіме ұнайтын спорт түрімен шұғылдануға құқылымын.
- •Мәдени орындарға баруға (мысалы, хайуанаттар бағына) құқылымын.
Денсаулық
- •Ауырып қалсам, дәрігер шақыруға және ем алуға құқылымын.
- •Қажет болса, емханада жатып емделуге де құқылымын.
Еркіндік пен тұрмыс
- •Өз елімнің еркін азаматы болуға құқылымын.
- •Дүкенге баруға, өзіме ұнайтын заттарды таңдауға құқылымын.
- •Туыстарыма барып, араласуға құқылымын.
«Менің құқығым бар» деген не?
«Менің құқығым бар» деу — өз қалауыңды заңды шеңберде жүзеге асыра алу, өзіңе тиесілі мүмкіндік пен қорғаныстың барын білу. Бірақ бұл еркіндік ешқашан өзгенің құқығына зиян келтірмеуі керек.
Оқушы ойларынан
- •Өз кітабымды алып, оқуға құқылымын. Маған ешкім тыйым сала алмайды — бірақ мен де өзгелерге кедергі келтірмеуім керек.
- •Ең алдымен өмір сүруге, оқуға, демалуға және қыдыруға құқылымын.
- •Құқық — «қалаймын, соны істеймін» деген сөз емес; ол — жауапкершілікпен ұштасқан еркіндік.
- •Жақсы істерді жасауға құқылымын, ал жаман әрекет — құқық емес, тәртіп бұзу.
Мінез-құлық мәдениеті: болмайтын және болатын әрекеттер
Не істеуге болмайды?
- —Үлкендердің алдынан кесіп өту.
- —Кішкентай баланы ренжіту.
- —Қыз баланы қорлау немесе мазақ ету.
- —Сабақтан себепсіз қалу.
- —Сыныпта шулау, тәртіп бұзу.
- —Дөрекі, былапыт сөз айту.
Не істеу керек?
- +Үлкен кісіні сыйлау.
- +Үлкеннің тілін алу.
- +Үлкендерге сәлем беру.
- +Кішілерге қамқорлық жасау.
- +Аналарды, апаларды сыйлау.
- +Оқу құралдарын күтіп ұстау.
Қорытынды ой
Құқықты білу — қорған. Құқықты сыйлау — мәдениет. Ал құқықты бұзбау — азаматтық жауапкершіліктің белгісі. Бала құқығы — болашаққа салынған ең құнды инвестиция.
Дереккөз/авторлық мәлімет
Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Төретам кенті, №269 орта мектеп. География пәні мұғалімі: Қаржауова Алтынкүл.