Қазақша рефераттар

Қаныққан көмірсутектер

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға қаныққан көмірсутектер туралы түсінік қалыптастыру; олардың алғашқы өкілі — метанның табиғатта кездесуі, физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы туралы білім беру.

Дамытушылық

Қаныққан көмірсутектер жөніндегі білімді тереңдете отырып, оқушылардың өздігінен ізденуін, ой-өрісін, шығармашылық мүмкіндігін дамыту және ғылыми көзқарасын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Жеке және топпен жұмыс істей отырып, өз білімін тексеруге, бағалауға үйрету; жауапкершілікті сезінетін саналы, өнегелі ұрпақ тәрбиелеу.

Үй тапсырмасын тексеру: тест

Жауап кілті төменде берілген

Әр сұраққа дұрыс жауапты таңдаңыз (а, б немесе в).

1) Көмірсутектер дегеніміз не?

  • а)Құрамында тек қана көміртек атомдары болатын заттар
  • б)Құрамында екі элемент — көміртек пен сутек болатын заттар
  • в)Органикалық қосылыстар

2) Барлық органикалық қосылыстарға тән химиялық қасиет:

  • а)Жануы
  • б)Сумен әрекеттесуі
  • в)Қышқылдармен әрекеттесуі

3) Изомерлену дегеніміз не?

  • а)Молекулада атомдардың байланысу ретін білдіреді
  • б)Валенттілігіне сай атомдардың белгілі бір ретпен байланысуы
  • в)Құрамы бірдей, бірақ химиялық құрылысы әр түрлі заттар

4) Органикалық қосылыстар құрамындағы көміртек атомдарының валенттілігі:

  • а)IV
  • б)I
  • в)II

5) Көмірсутектер нешеге жіктеледі? Атауларын көрсетіңіз.

  • а)2-ге: этилен, ацетилен
  • б)3-ке: қаныққан, қанықпаған, ароматты
  • в)2-ге: қаныққан, қанықпаған

Тест жауаптары

1 — б, 2 — а, 3 — в, 4 — а, 5 — б.

Сөзжұмбақ

Сөзжұмбақты шешу арқылы жаңа тақырыпқа шығамыз. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

  1. 1) Заттың құрамы мен қасиетін сақтайтын ең кіші бөлшек?
  2. 2) Организмнен алынатын заттарды «органикалық заттар» деп, ал оларды зерттейтін химия саласын «органикалық химия» деп ұсынған ғалым кім?
  3. 3) Органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясының негізін қалаған ғалым?
  4. 4) Медицинада қолданылатын спирттің атауы?
  5. 5) Көміртек қосылыстарын химияның қай саласы зерттейді?

Жауаптар

  • 1) Молекула негізгі ұғым
  • 2) Берцелиус ғалым
  • 3) Бутлеров теория
  • 4) Этанол спирт
  • 5) Органика сала

Осы жауаптар жаңа сабақтың кілтін береді: қаныққан көмірсутектер және олардың алғашқы өкілі — метан.

Жаңа сабақ: қаныққан көмірсутектер. Метан

Жоспар

  1. 1 Метанның табиғатта кездесуі
  2. 2 Физикалық қасиеттері
  3. 3 Химиялық қасиеттері
  4. 4 Метан және оның туындыларының қолданылуы

Молекула құрылысы

Метан молекуласының кеңістік моделі тетраэдр пішінді болады.

Тетраэдрлік құрылым — көміртек атомының төрт байланысы кеңістікте бір-бірінен барынша алшақ орналасатын тұрақты орналасу.

Физикалық қасиеттері

  • Метан — түссіз, иіссіз, жанғыш газ.
  • Суда өте нашар ериді.
  • Ауадан шамамен екі есе жеңіл.
  • Ауа бойынша салыстырмалы тығыздығы: 0,53.

Метанды алу (лабораториялық тәсіл)

Метанды натрий ацетаты мен натрий гидроксидін араластырып, балқыту арқылы алады:

CH3COONa + NaOH → CH4 + Na2CO3

(сода-әкті қоспамен қыздырғанда жүретін декарбоксилдену реакциясы)