Мұрын - иіс сезу мүшесі
Сезім мүшелері: көз, құлақ, мұрын, тіл, тері
Сезім мүшелері — адамды қоршаған әлеммен байланыстыратын негізгі «көпір». Көру, есту, иіс сезу, дәм сезу және сипап сезу арқылы біз ақпарат қабылдаймыз, қауіптен сақтанамыз, қарым-қатынас жасаймыз және күнделікті әрекеттерді саналы орындаймыз.
Өзекті сұрақ
Сезім мүшелерінің адам өмірі үшін маңызы бар ма?
Негізгі идея
Сезім мүшелерін күтіп ұстау — денсаулықты сақтау мен сапалы өмір сүрудің маңызды шарты.
Сабақтың мақсаттары
1) Білімдік
Сезім мүшелерін еске түсіре отырып, олардың қызметімен таныстыру және адам өміріндегі маңызы туралы түсінікті кеңейту.
2) Дамытушылық
Жаңа материалды бұрынғы біліммен байланыстыра отырып, оқушылардың өз бетімен білімін толықтыру, салыстыру, қорытындылау және ойлау дағдыларын дамыту.
3) Тәрбиелік
Ізденімпаздыққа, еңбексүйгіштікке, адамгершілікке тәрбиелей отырып, сезім мүшелерін таза ұстау мәдениетін қалыптастыру; өз ойын жеткізу және өзгені тыңдай білу, алған білімді өмірде қолдана білуге баулу.
Күтілетін нәтижелер
Пәндік
- Көз, құлақ, мұрын, тіл, терінің маңызы мен қызметін білу.
- Денсаулыққа пайдалы әдеттерді түсіну және зиянды әдеттерден сақтану жолдарын білу.
Тұлғалық
- Салауатты өмір салтын ұстануға ұмтылу.
- Өзіне-өзі қызмет ету және өз ағзасын күту дағдыларын дамыту.
Жүйелі-әрекеттік
- Танымдық және зерттеушілік тұрғыдан жұмыс істей білу.
- Жобалау және шығармашылық әрекетке қатысу дағдыларын көрсету.
Сабақтың құрылымы
I. Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық дайындық
Музыка тыңдату арқылы сұрақ қою: «Әдемі музыканы қай сезім мүшесімен тыңдадық?» (Жауап: құлақ.)
Хош иісті (мысалы, кофе) иіскету: «Бұл иісті қай сезім мүшесімен сездіңдер?» (Жауап: мұрын.)
Гүлдер туралы бейнеролик: «Гүлдерді қай сезім мүшесімен көрдік?» (Жауап: көз.)
Сабақ тақырыбын оқушылармен бірге болжау және сезім мүшелері туралы бейнематериал арқылы бекіту.
II. Білімді белсендіру: топқа бөлу және практикалық тапсырмалар
Топқа бөлу
Көз, құлақ, ауыз тақырыптары бойынша 3 топ.
1-топ: сезу, дәм, иіс
- Алма мен мандаринді ұстап көріп, тегіс/бұдыр екенін анықтау (тері).
- Дәмін татып, қышқыл мен тәттіні ажырату (тіл).
- Көзді жұмып, иісінен ажырату (мұрын).
2-топ: көру
- Атыңды баспа әріптермен жазу.
- Ұнаған түспен бояу.
- «Қай түсті таңдадың? Оны қай мүшемен көрдің?» (көз).
3-топ: есту
- Сүйікті түсіңді дауыстап айту.
- «Дауысыңды естуге қай мүше көмектесті?» (құлақ).
III. Сабақтың мақсаты мен міндетін қою
Бүгінгі сабақта иіс сезу, дәм сезу және сипап сезу мүшелері туралы тереңірек оқып, оларды күтіп ұстаудың маңызын талқылаймыз.
Өзіңді тексер (жұптық тексеру)
- Тіл — дәм сезу мүшесі.
- Құлақ — есту мүшесі.
- Мұрын — иіс сезу мүшесі.
- Тері — сипап сезу мүшесі.
- Көз — көру мүшесі.
Шығармашылық тапсырма
«Иә / жоқ / білмеймін» форматы арқылы өз біліміңді бағала және дәлелдеуге тырыс.
IV. Жаңа материалды меңгеру
Оқулық мәтінін оқып, дәптерге негізгі ойларды түртіп, жұпта/топта талқылау.
Талқылау сұрақтары
- Неліктен оларды «сезім мүшелері» деп атайды?
- Бүгін мен қандай жаңа нәрсе үйрендім?
Ой-толғаныс
«Егер сезім мүшелері болмаса...» тақырыбында шағын эссе жазу және өзекті сұрақты қайта талқылау.
V. Бекіту: ойындар мен стратегиялар
1-топ: «Сезім мүшелеріңді күтіп ұста»
Жұппен жұмыс: бір оқушы сезім мүшесін атайды, екіншісі оны таза ұстау және сақтау ережелерін айтады. Үшінші оқушы қысқаша бағалайды.
2-топ: топтастыру стратегиясы
Суреттерді екі үлкен топқа бөлу: дене мүшелері (қол-аяқ, кеуде, бас) және сезім мүшелері (көз, құлақ, тері, тіл, мұрын).
3-топ: жұптастыру стратегиясы
Хатқалтадағы сөздердің дұрыс жұбын табу.
- Сипап сезу мүшесі — тері
- Көру мүшесі — көз
- Иіс сезу мүшесі — мұрын
- Дәм сезу мүшесі — тіл
- Есту мүшесі — құлақ
VI. Қорытынды сұрақтар
- Тамақты ауызға салысымен адам неше негізгі дәмді сезеді? (Тәтті, ащы, қышқыл, тұзды.)
- Қабақ пен кірпіктің қызметі қандай?
- Тепе-теңдікке жауап беретін мүшені ата.
VII. Рефлексия
Мен не үйрендім?
Сезім мүшелерінің қызметін және оларды қорғаудың маңызын.
Мені не таңғалдырды?
Сезім мүшелерінің бірі әлсіресе, басқа әрекеттерге де әсер ететіні.
Менің сұрағым бар...
Сезім мүшелерін қорғаудың ең тиімді күнделікті әдеттері қандай?
VIII. Үй тапсырмасы
- Оқулықтағы тақырыпты қайталау, негізгі ұғымдарды қысқаша жазып келу.
- «Сезім мүшелерін қалай қорғаймын?» тақырыбында 5–7 сөйлемнен тұратын шағын мәтін құрастыру.