Аспан жерге, жер аспанға шыққандай қиямет

Биыл Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 67 жыл толады. Араға жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де, бұл Жеңістің құндылығы өзгермейді: ол тарихи жадымызда мәңгі сақталады. Қазақстан тарихында Ұлы Отан соғысына қатысқан қазақ халқының ерлігі, Әлия мен Мәншүк секілді батыр қыздарымыздың есімімен қатар, сан мыңдаған жауынгердің жанқиярлық еңбегімен бекіді.

Фашистік езгіден халықтарды азат ету мәселесі — әлі де терең зерттеуді қажет ететін тақырып. Қазақстандық жауынгерлердің Еуропаны азат етуге қатысуы да осы қатарға жатады. Сол ерліктің жарқын мысалының бірі — Сыр өңірінің азаматы, Кеңес Одағының Батыры Әнуар Әбутәліпов.

Орман ішіндегі батпақ үстімен ағаш төсеп, зеңбірек пен танктерді алға жылжытып келе жатқан сәтте аспаннан бомба жауды. Неміс истребителі қапталдан пулеметпен оқ жаудырып өтті. Көп адам қаза тапты. Сол аласапыранда жарылыстан құлаған ағаш Әнуардың оң жақ белінен соғып, оны анадай жерге ұшырып жіберді. Есін жинай сала орнынан тұрып, серіктеріне ілесті — соғыстың жеке адамның айқасы емес, қып-қызыл қырғын екенін сол сәтте ұқты.

Кейінгі ұрыстарда майдан шебі бірде алға жылжып, бірде қайта қатайып отырды. Коростень азат етілгеннен соң, дұшпан қайта топталып, тың резервтерін іске қосып, Киев бағытына қарсы соққы жасады. Кировоград, Кривой Рог, Запорожье маңындағы шайқастар ерекше ауыр өтті.

Кривой Рог тұсында жау зеңбірегі үздіксіз оқ жаудырды. Командир: «Фонар жақпау, темекі шекпеу!» деп қатаң ескертті — бір сәттік бейқамдық өлімге байлаулы еді. Бірақ қанша сақтанса да, жау бағдарды лезде анықтап отыратын. Сол сәттердің бірінде Әнуар байқампаздық танытып, жау тыңшысын қолға түсірді: қалтасынан шағын рация табылды, тіпті етігінің өкшесіндегі шеге арқылы «жерлендіру» тәсілін пайдаланғаны анықталды. Осы қырағылығы үшін командир алғыс жариялады.

Сәлден соң ефрейтор Әнуар Әбутәліпов командирге шақырылды. Генерал оған ерекше тапсырма жүктеді. Әнуар бірден: «Тисса өзенін жүзіп өтіп, бұйрықты орындауға рұқсат етіңіз, жолдас генерал!» — деп жауап берді. Генерал қысқа ғана: «Жолың болсын!» — деді.

Әнуар бір гранатаны көйлегіне орап, басына байлады. Оң қолына пистолет ұстап, суға түсті. Қаракөлеңкеде жүзіп отырып, жағаға жақындағанда судан шықпай біраз тың тыңдады: немістердің жүрісі, сөйлеуі анық естілетін. Жүрек атқақтап, қорқыныш билегенімен, тапсырманы орындамай қайту — өлімнен де ауыр еді.

Қайық су жаңа екен: екі ескегі орнында, ішінде бір винтовка мен каска жатыр. Жібін шешіп, өз жағалауына қарай есе жөнелді. Жағадағылар бұл әрекетті бақылап отырған. Полк командирі полковник Искаков: «Батырсың, Әнуар, нағыз батырсың!» — деп құшақтайды.

Осыдан кейін Әнуар қайықпен қайта-қайта қатынап, алдыңғы шептегі ротаның 85 солдатын қарсы бетке өткізді, соңынан командирлерді де жеткізді. Төртінші рет қайтып келе жатқанда шіркеу үстіне орналасқан минометшілер байқап қалып, қайықты оқ астына алды. Әупірімдеп өз жағалауына әрең жетті. Артынша зеңбірекшілер әлгі нүктені жойып, жол қайта ашылды.

Қарсы бетке өткен соң Әнуар қиян-кескі ұрысқа кірісті. Оқ борады. Жау әскері қалың. Бір сәтте оң қапталдан немістің «Тигрі» көрінеді. Әнуардың гранатасы дәл тиіп, танк отқа оранды. Артынша жақындаған бронетранспортер де жойылды. Ұрыс барысында жау румын мен венгрлерді алғы шепке қалқан етіп шығаратыны белгілі болды; тұтқындардың көбі солар еді, ал 47 тұтқынның неміс екені анықталды.

Соғыстан кейінгі бейбіт өмірде де Әнуар Әбутәліпов ерен еңбек иесі екенін дәлелдеді. Ол Түгіскен кеңшарында 1984 жылға дейін күрішші болып жұмыс істеп, зейнеткерлікке шықты. Жұбайы Үмсәләммен бірге тоғыз баланы өсіріп, тәрбиеледі. Бүгінде ұрпақтары әр салада қызмет етіп, елге үлес қосып жүр. Әнуар ақсақал 39 немере, 3 шөбере сүйген. Кенже ұлы Есенқожа мен келіні Күләш қолында. Күләш — айтыс ақыны Манап Көкеновтың қызы.