Қазақша рефераттар

Есірткіге құмарлық - ұзақ емдеуді қажет ететін ауру

«Жат қылықтан аулақ бол, жас дос!» — психологиялық көмек

Бұл материалдың мақсаты — есірткі, темекі және ішімдіктің адам ағзасына тигізетін зиянын түсіндіру, сондай-ақ қиын жағдайға тап болған оқушыларға пайдалы кеңес ұсыну.

1

Есірткілер: тәуелділікке апаратын қауіп

Есірткі — адамның орталық жүйке жүйесіне әсер ететін, тәуелділік (нашақорлық) тудыратын табиғи немесе синтетикалық зат. Есірткі заттарын тек медициналық қажеттілік бойынша (мысалы, операция кезіндегі наркоз, қатерлі ісік ауруларында және т.б.) қатаң дәрігерлік бақылаумен, белгіленген мөлшерде ғана қолдануға рұқсат етіледі. Мөлшерден асып кету адам өміріне тікелей қауіп төндіреді.

Тәуелділік қалай қалыптасады?

Есірткіні жиі қолданған сайын ағза оған үйренеді. Уақыт өте келе адам есірткісіз өмір сүре алмайтындай күйге түсіп, тәуелділікке ұшырайды. Есірткіге құмарлық — ұзақ емдеуді қажет ететін ауру.

Ерте жүгіну маңызды

Тәуелділіктен арылу үшін дәрігерге неғұрлым ертерек қаралса, соғұрлым нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігі жоғары болады.

Денсаулыққа төнетін негізгі қауіптер

  • Есірткі психиканы және жалпы денсаулықты бұзып, адамды әлсіз, қуатсыз, жігерсіз етеді.
  • СПИД, сифилис және гепатит жұқтыру қаупі күрт артады; нашақорлардың көпшілігі осы ауруларға шалдығады.
  • Гепатит және улану бауыр дистрофиясына әкеліп, мүгедектікке соқтыруы мүмкін.
  • Жүрек, ми және өкпе де қатты зардап шегеді.

Құқықтық жауапкершілік

Есірткімен заңсыз әрекет жасағандар (медициналық қажеттен тыс қолдану, заңсыз дайындау, сатып алу немесе сату, сақтау, тасымалдау және т.б.) Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес қылмыстық жауапкершілікке тартылады.

2

Темекі түтінінің адам ағзасына әсері

Темекі түтінін жұтқанда, ол ауыз бен тамақ арқылы өкпеге өтеді. Түтіннің құрамында обыр (қатерлі ісік) тудыратын уытты заттарды қоса алғанда, 4 000-нан астам химиялық қосылыс бар: формальдегид, бензол, мышьяк және басқалары. Бұл заттар ағзаға енгенде тіндермен өзара әрекеттесіп, зиян келтіреді. Түтін өкпеге жеткенде шайыр түрінде тұнып қалады.

Никотин деген не?

Никотин — темекіде және кейбір өсімдіктерде болатын алкалоид (шамамен 2%-ға дейін). Темекі шеккен кезде ағзаға тез сіңеді. Аз мөлшерде жүйке жүйесін қоздырса, көп мөлшерде салдануға әкелуі мүмкін (тыныстың тоқтауы, жүректің тоқтауы). Бұл — күшті у.

Өкпеге тікелей әсері

Темекі түтіні өкпемен тікелей байланысып, обыр, пневмония, эмфизема, созылмалы бронхит және басқа да өкпе ауруларына шалдығу қаупін арттырады. Жақсы жаңалық: көптеген өзгерістерді уақытында тоқтатса, ағза белгілі бір деңгейде қалпына келе алады.

Есіңізде болсын:

Темекі шегу тек сіздің денсаулығыңызға ғана емес, айналаңыздағы адамдарға да зиян. Түтін жақындарыңыздың өкпесіне еніп, жоғарыда аталған асқынулардың қаупін арттырады.

3

Ішімдіктің ағзаға тигізетін әсері

Ішімдікке салыну әртүрлі мүшелер мен жүйелердегі аурулардың даму қаупін арттырады және өмір сапасын төмендетеді.

  • Ми

    Есте сақтау қабілетінің төмендеуі, алкогольдік жарыместік, психикалық бұзылыстар.

  • Жүрек-қантамыр жүйесі

    Артериялық гипертензия, жүректің ишемиялық ауруы, жүрек ырғағының бұзылуы.

  • Асқорыту жүйесі

    Гастрит, асқазан және ұлтабардың ойықжарасы, панкреатит, обыр.

  • Бауыр

    Гепатоз, алкогольдік гепатит, бауыр циррозы.

  • Орталық жүйке жүйесі

    Жүйке жасушаларының бұзылуы, ми инсульті.

  • Репродуктивтік денсаулық

    Ұрықтың жатырішілік алкогольдік улануы, алкогольдік синдром, перинаталдық кезеңдегі аурулар, дене және ақыл-ой дамуының тежелуі.

Маңызды

Ішімдік мезгілсіз өлімнің себебі болуы мүмкін: жарақаттар мен уланулар, адам өлтіру, өрт, суға кету, жол-көлік оқиғалары және басқа да қайғылы жағдайлар.

4

Қиын жағдайға тап болсаң: оқушыға кеңес

Құрметті оқушы! Өмір жолы кейде күрделі болады. Дегенмен адамның ниеті, талпынысы және ерік-жігері болса, қиындықты жеңіп, өз арман-мақсатына жете алады.

Қиындықтар күнделікті ортада — ата-анаңмен, достарыңмен, мұғалімдермен және басқа ересектермен қарым-қатынастағы келіспеушілік, дау-жанжал сияқты жағдайлардан туындауы мүмкін. Төмендегі кеңестерге назар аудар:

  • Ең бірінші ақылшың — ата-анаң. Мектептегі түрлі жағдайларда өзіңді қалай ұстау керегін ата-анаңмен ақылдас.
  • Мұғалімнің ескертулерін және тәртіптік шараларын түсіністікпен қабылдап, кемшіліктеріңді түзетуге тырыс.
  • Оқушылармен және мұғалімдермен сыйластыққа негізделген қарым-қатынас орнат.
  • Өзіңді негізсіз айыптаудан қорғау үшін шыншыл бол, ойыңды еркін жеткіз және өз құқығыңды қорғай біл.
  • Мектепте саған қолдау көрсететін адамдар бар екенін ұмытпа: мұғалімдер, сынып жетекші, мектеп психологы.
  • Қиындықты жалғыз көтерме: қажет деп тапқан адамдарыңмен (ата-ана, мұғалім, мектеп психологы) бөлісіп, ақыл-кеңес пен көмек сұра.

Автор туралы

Тауова Нұрсұлу Раулқызы

Атырау облысы, Махамбет ауданы, Сарайшық ауылы, Қ. Қарашаұлы атындағы Сарайшық орта мектебінің педагог-психологы