Жалғыздың ісі бітпес
Жалғыздық туралы
Қазақтың мақал-мәтелдерінде жалғыздықтың салмағы, тіршіліктегі сүйеніш пен ортақтың қадірі айқын айтылады. Төмендегі жолдар — жалғыздың әлсіздігін ғана емес, кей тұстағы ептілігі мен қайратын да қатар көрсететін ойлар жиынтығы.
Жалғыздың үні мен тірегі
Жалғыздың үні шықпас, жаяудың шаңы шықпас.
Жалғыз жігіт би болмас, жалғыз ағаш үй болмас.
Қанша жуан болса да, жалғыз ағаш үй болмас; қанша жақсы болса да, жалғыз жігіт би болмас.
Қиындықтағы күй: жалғыздың дағдарысы
Жалғыз жігіттің басына іс түссе, ақылынан адасып, сасқанынан қырық құмалақ алып бал ашады.
Жалғыз кісі жауынгер емес.
Жалғыздың ісі бітпес.
Жалғыз жаңқа жанбайды, жалғыздың ісі оңбайды.
Мұндағы ой — ауыр сәтте адамға кеңес, демеу, күш беретін орта керек; жалғыздық торықтыруы мүмкін.
Жалғыздың ебі: айла мен жүріс-тұрыс
Жалғыз аттың пайдасы көп, жалғыз жігіттің айласы көп.
Салт атты, сабау қамшылы.
Отау үй — оңаша бас.
Жалғыз ат жарыстан қалмас.
Береке, дау, тұрмыс: жалғыздың кемтігі
Жалғыз ағаш пана болмас, жалғыз бие саба болмас.
Бір басқа — бір көз.
Жалғыз үйдің қарғасы боққа тоймас.
Жалғыз үйдің тамағы жетсе де, табағы жетпес.
Жалғыз мая қайымас, жалғыз жігіт байымас.
Жалғыз батып жауға жоқ, жалғыз жігіт дауға жоқ.
Тұрмыстық ишара
Ыдыс-аяқ, ас, пана секілді мысалдар арқылы ортақтың берекесі мен «бірлік» ұғымы күшейтіледі.
Қоғамдық ишара
Дау-дамай, қауіп-қатер кезінде жалғыздың даусы әлсіз, арқа сүйер серігі қажет екені меңзеледі.
Қорытынды ой
Бұл мақал-мәтелдер жалғыздықты біржақты қараламайды: бір жерде ол — әлсіздік пен таршылықтың белгісі, бір жерде — ептілік пен өзіне ғана сүйенудің сынағы. Дегенмен негізгі түйін айқын: адамға да, үйге де, тіршілікке де береке әкелетін күш — көптің қолдауы мен бірліктің жылуы.