Алғыс айту - парызым
Алғыс айту – парызым!
1 наурыз — Алғыс айту күніне арналған тәрбие сағаты. Бұл шара оқушылардың сыйластық құндылығы туралы түсінігін кеңейтіп, ризашылық білдіру мәдениетін қалыптастыруға бағытталады.
Мақсаты
Оқушылардың сыйластық құндылығы туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері
- Ризашылық, «рахмет», «алғыс» ұғымдары туралы түсінік беру.
- Үлкенге құрмет, кішіге ізет қағидасын күшейтіп, сыпайы қарым-қатынасты дамыту.
- Әдептілікке, кішіпейілділікке, ізеттілікке тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Нақыл сөздер, сандықша, шарлар және басқа да безендіру құралдары.
Күннің мәні: Алғыс айту күні қалай пайда болды?
2016 жылғы 14 қаңтарда Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылған күні — 1 наурызды елімізде Алғыс айту күні деп жариялап, №173 Жарлыққа қол қойды. Сол жылы Қазақстан халқы бұл мерекені алғаш рет атап өтті.
«Алғыс» деген не?
Алғыс — адамның адамға жасаған жақсылығы, көмегі мен ықыласы үшін ризашылық білдіруі, сондай-ақ оның ойы мен іс-әрекетіне жоғары баға беруі.
Мерекенің қоғамдық мағынасы
Алғыс айту күні — қазақстандық бірегейлікті нығайтатын, елдегі түрлі ұлт пен ұлысты бір шаңырақ астына біріктіретін Қазақстан халқы Ассамблеясының күні. Бұл — қиын кезеңдерді бірге еңсеріп, Тәуелсіз Қазақстанды құру жолында еңбек еткен азаматтардың бір-біріне құрмет білдіретін күні.
Қайырымдылық пен өзара көмектің символы
Бұл күн — қайырымдылық дәстүрлерін, әлеуметтік ынтымақты және өзара көмекті қолдау күні. Репрессия мен жер аудару жылдарында халқымыз көрсеткен мейірім, ақ көңілдік, барымен бөлісу секілді рухани құндылықтарды жаңғыртатын мереке.
Әлемдік тәжірибе: Thanksgiving Day қысқаша
«Рақмет айту күні» (Thanksgiving Day) халықаралық деңгейдегі мереке емес. Оны АҚШ пен Канадада қараша айының әрбір төртінші бейсенбісінде атап өтеді.
Атаулы күн алғаш рет 1621 жылы ағылшын колонистерінің бастамасымен тойланған. Қыс тым ауыр болып, аштық қаупі күшейген шақта губернатор Уильям Брэдфорд халықтың еңсесін көтеру үшін осы күнді белгілейді. Дәстүр кейін кеңінен таралады.
Нышаны: түйе тауық
Мерекенің басты нышандарының бірі — түйе тауық. Себебі алғашқы мерекеде колонистер орманда ауланған бірнеше түйе тауықты асқа пайдаланғаны айтылады.
Кейін, 1789 жылы Джордж Вашингтон Thanksgiving Day-ді ұлттық мереке деп жариялаған. Бұл күні отбасылар дастарқан басына жиналып, туыстарына жақсылық жасауға ұмтылады, түрлі тосынсыйлар дайындайды. Қайырымдылық дәстүрі де кең таралған: қоғамдық орындарда арнайы жәшіктер қойылып, адамдар азық-түлік пен қаржылай көмекті қалдырады.
Материалдық жағдайы жақсы болғанымен, алғыс айтуды ұмытқан адам рухани тұрғыдан жұтаңдап қалуы мүмкін. Сондықтан алғыс айту — мәдениет қана емес, мінездің өлшемі.
Алғыс мәдениеті: сөзбен ғана шектелмейді
Алғыстың түрлері
- Жылы сөзбен («рахмет», «алғыс» айту).
- Іспен (көмек көрсету, қолдау білдіру).
- Сыйлықпен (шағын естелік, пайдалы тарту).
- Қарым-қатынаспен (ізет, қамқорлық, сенім).
Халық даналығы
Әркім алған алғысы арқылы өз орнын, өзара қарым-қатынасын бағамдайды. Қазақ ұғымында көп алғыс алған адам — бақытты. «Алғыспен ер көгерер» деген мәтел соны меңзейді.
Алғыс — қуаныш үстінде, жиын-тойда адамдардың бір-біріне білдіретін игі тілегінің этикалық атауы.
Рақметке лайықтылар: тізімді бірге құрайық
Ең маңыздысы — алғыс айта білу. Рақмет айтуға себеп көп, ал оны байқай білу — жүректің сергектігі.
Анаға — өмір сыйлағаны үшін.
Әкеге — қорған болғаны үшін.
Далаға — гүлі мен көк майсасы үшін.
Сөзге — жанды жылытатыны үшін.
Күнге — шуағы мен мейірі үшін.
Жұлдызға — түндегі жарығы үшін.
Досқа — құшағы мен иығы үшін.
Әжеге — ыстық алақаны үшін.
Суға — тіршілік көзі болғаны үшін.
Жерге — мейірі мен ырысы үшін.
Отқа — жылуы үшін.
Табиғат-анаға — мейірімді күні, жаңбыры мен ақ қары, жұмсақ бұлты үшін.
Ойлануға сұрақ
Проблемалық сұрақ
- Жақсылық жасаудың біз үшін қандай пайдасы бар?
- Біз неліктен өзгелерге жақсылық жасауымыз қажет?
Негізгі үндеу
Балалар, жылы сөзді, қайырымды істі, жақсы ойды, кіршіксіз сезімді ешқашан аямаңдар. «Рахмет» деген қасиетті сөзді жиі айтыңдар. Өмірдің әрбір сәтін бағалай білуді үйреніңдер. Жақын адамдарға — қайырымдылығы мен риясыз махаббаты үшін алғыс айтуды ұмытпаңдар.
Шараның барысы (ұсынылатын жоспар)
Салтанатты бөлім
- Мемлекеттік әнұран орындалады.
- Алғыс айту күнінің тарихы мен мәні туралы әңгіме.
- Слайд/презентация: «Жаныңда жүр жақсы адам…»
Шығармашылық бөлім
- Ән: «Ұстазым».
- Би: Шығыс биі.
- Күй: «Сарыарқа».
- Видео: «Жақсылығың қайтар өзіңе».
Интерактив: «Автограф» ойыны
Әр оқушының арқасына қағаз бекітіледі. Сыныптастары сол қағазға жылы тілектерін, алғыс сөздерін жазып шығады. Бұл әрекет ризашылықтың шынайы мәнін — жақсы сөз арқылы жақсылық тілеуді — тәжірибе жүзінде сезіндіреді.
Алғыстың түпкі мәні — ризашылық білдіру арқылы жүректі тазартып, жамандықтан ада болуға ұмтылу. 1 наурыз — осы құндылықты күнделікті өмірге айналдыруға шақыратын ерекше күн.