Ойынға қатысатын топтарды анықтау
Сабақтың барысы
Мұғалім: Құрметті ұстаздар мен оқушылар, бүгін 1 «А» сынып оқушылары арасында өткізілетін «Мақал – сөздің мәйегі» сайысын бастауға рұқсат етіңіздер.
1-кезең
Ұйымдастыру
Ойынға қатысатын топтарды анықтау, топ басшысын тағайындау, топқа ат қою.
2-кезең
Кіріспе
Мақал мен мәтелдің айырмашылығын түсіндіру, мысалдар арқылы талдау.
3-кезең
Ойын-сайыс
4 айналымнан тұратын тапсырмалар арқылы білімді бекіту.
Мақал мен мәтел: айырмашылығы
Мақал
Мақалда қорытынды, тұжырымды түйін айқын беріледі. Ой тікелей, нақтылы айтылып, белгілі бір өмірлік қағиданы ұсынады.
Мысал
«Еңбек – ер атандырады.»
Бұл мақал еңбек еткен адамның қадірі артып, ер атанатынын анық білдіреді.
Мәтел
Мәтелде ой тікелей айтылмай, көбіне тұспалдап жеткізіледі. Тыңдаушының ойлануына жол ашады.
Мысал
«Көппен көрген – ұлы той.»
Мұнда қандай жағдай болса да жұртпен бірге көтер, тек өз басыңның қамын ойлама деген ой астарлап беріледі.
«Сөйлей-сөйлей шешен боласың, көре-көре көсем боласың» деген сөз тегін айтылмаған. Ендеше, ойынымызды бастайық.
Ойын-сайыс: 4 айналым
І айналым: Мақалдың тақырыбын анықтау
Мұғалім кез келген мақал оқиды, ал топтар сол мақалдың қай тақырыпқа қатысты айтылғанын анықтап жауап береді.
- Анасыз өмір — сөнген көмір.
- Еңбек — ер атандырады.
- Мектеп — кеме, білім — теңіз.
- Ас атасы — нан.
- Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
- Жолдасын тастаған — жолда қалар.
- Ұрлықтың түбі — қорлық.
- Мал жуасы — қой, аң жуасы — қоян.
- Денсаулық — зор байлық.
- Оқу — білім бұлағы, білім — өмір шырағы.
Ойыншыларды қол соғып қолдап отырайық!
ІІ айналым: Тақырыпқа байланысты мақал табу
Әр топқа мақал-мәтелдер жазылған үлестірмелер беріледі. Топтар солардың ішінен берілген мәтінге немесе жағдайға сай келетін мақал-мәтелді тауып, дауыстап оқиды.
ІІІ айналым: Мақал құрастыру
Әр топ басшысы өзіне тиесілі геометриялық пішіндерді жинап, топпен бірлесе отырып мақал құрастырады.
ІV айналым: Мақал-мәтелдер айтысы
Әр топ кезекпен мүмкіндігінше көп мақал-мәтел айтып жарысады.
Үзіліс тапсырмасы: жаңылтпаш сайысы
Әділқазылар шешім шығарғанша, топтар арасында жаңылтпаш айту арқылы шағын сайыс өткізіледі.
1
Шеше, шеше, неше кесе сынды кеше?
2
Тары ақта, тары ақтап, қапқа қапта.
3
Ақ шар бар, көк шар бар, көп шар бар, бес шар бар.
4
Доп, доп! Доп жоғалды. Қап, қап! Тап, тап!
5
Ақ тайлақ ақ па? Қара тайлақ ақ па?
Қорытынды және марапаттау
Мұғалім: Енді сөз кезегін әділқазылар алқасына береміз. Барлық айналымның қорытындысы бойынша қатысушылардың ұпайын жариялап, жеңімпаздарды анықтауыңызды сұраймыз.
Негізгі ой
- Мақал-мәтел — белгілі бір ойды қысқа, көркем әрі әсерлі түрде жеткізетін даналық сөз.
- Ол ойдың дәлдігімен, тереңдігімен және ықшамдылығымен ерекшеленеді.
- Дұрыс қолданылған мақал сөздің көркін келтіріп, айтпақ ойды ұнамды да ұтымды жеткізеді.
- Жаманнан сақтандырып, жақсыны үлгі ететін мақал-мәтел — адам өміріне рухани азық.
Жеңімпаздар мақтау қағазымен марапатталады. Осымен «Мақал – сөздің мәйегі» сайысымыз аяқталды. Келесі кездескенше!