Махатма Гандидің өмірінен шабыттандыратын мысал келтіру
Сабақ туралы қысқаша ақпарат
Пән / сынып
Өзін-өзі тану, 5-сынып
Тақырып
Табиғат тылсымы
Құндылық
Қиянат жасамау
Қасиеттер
Толеранттылық, қамқорлық, қоршаған ортаны қорғау
Сабақ мақсаты
Табиғат пен қоршаған ортаға қатысты «қиянат жасамау» құндылығының мәнін ашу.
Ресурстар
- Махатма Гандидің портреті
- Дәйексөз жазылған плакат
- Дәптер
Сабақ міндеттері
Табиғатқа қиянат жасамаудың қажеттігін түсіндіру, табиғатқа деген сүйіспеншілікті арттыру.
Балалардың табиғатқа аялы қарым-қатынасын, қамқорлығын дамыту.
Табиғатты сүюге, қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу
- Оқушыларды түгендеу
2) Тыныштық сәті (баяу әуен)
Мұғалімнің жетекші сөзі: Арқаларыңызды тік ұстап отырыңыздар. Аяқ-қолды айқастырмай, түзу отыруларыңызды өтінемін. Қазір тыныс алу жаттығуын жасаймыз. Тыныс алуға зейін қойған кезде, ақылымыз да дем алады. Ауаны ішке жұтқанда тыныштық пен қуанышты қабылдаймыз, ал демді сыртқа шығарғанда мазасыздықты сыртқа шығарамыз.
Нұсқау
Көзімізді жұмамыз, арқамызды тіктейміз, қолды тізеге қоямыз.
Жаттығу
Дем алып, дем шығарамыз (жаймен 9–10 рет).
3) Үй тапсырмасын тексеру
«Бесағаш бұлағы» (Ә. Ысқабаев)
- 1 Ақсақал неліктен Бесағаш бұлағының көзін ашу үшін еңбектенді?
- 2 Табиғатты қорғаудың мәні неде?
- 3 Табиғатқа қалай қиянат жасамауға болады?
4) Дәйексөз арқылы талқылау
«Қиянат жасамау — шексіз сүйіспеншіліктің көрінісі, ал сүйіспеншілік өз кезегінде шексіз жанашырлықты білдіреді».
Сұрақ
«Қиянат жасамау» дегенді қалай түсінесіздер?
Ортақ жұмыс
Ұлдар мен қыздар — барлығы бірге дәйексөзді қайталайды.
5) Әңгімелеу (мұғалім сыйы): Махатма Гандиден үлгі
Үндістанның ұлы перзенті — Махатма Ганди. Мохандас Карамчанд Ганди (Махатма — халқы ерекше құрметпен берген аты) көзі тірісінде-ақ аты аңызға айналған көшбасшы болды.
Оның өмір жолы — сөзі мен ісі қабысып жатқан, адамзатқа сирек кездесетін үлгі. Ол өзі құрған Сатьяграха қозғалысының арқасында қантөгіссіз, күш қолданбай, асқан төзімділікпен Үндістан халқын тәуелсіздікке жеткізуге бел буды.
Ганди бүкіл Үндістанды жаяу аралап, будда, христиан, мұсылман ғибадат орындарында болып, ешкімді ұлтына, дініне, әдет-ғұрпына қарай алаламай, ортақ күреске шақырды. Ол мұндай биік мақсатқа өзін-өзі тазарту арқылы жетуге болады деп сенді.
Өміріне тәртіп енгізіп, өзін тежей білуді және талғамын бақылауды үйренді. Отбасындағы бағалы заттарды банкке өткізіп, оның өсімін жетім-жесірлерге жұмсап отырды. Адамға оңай емес қадамдар жасау — Ганди үшін тұрақты әдетке айналды.
Негізгі ой
Сүйіспеншілік — жанашырлыққа, жанашырлық — қиянат жасамауға бастайды.
Тәсіл
Күш қолданбай әрекет ету, төзімділік пен жауапкершілік.
Құндылық
Адалдық, қарапайымдылық, мейірім, әділет.
Мәтін бойынша сұрақтар
- 1 Осы әңгімеден қандай ой түйдіңіздер?
- 2 Гандидің бойынан қандай құндылықтар мен адамгершілік қасиеттерді байқадыңыздар?
- 3 Адам өзіне қатысты қандай қиянат жасамауы керек?
6) Шығармашылық және топтық жұмыс
Оқушылар 3 топқа түстер арқылы бөлінеді.
I топ
«Табиғат» тақырыбына 5 жолды өлең құрастыру.
II топ
«Қиянат жасамау» ұғымына ассоциация құру.
III топ
Қоршаған ортаны қорғау туралы шағын жоба әзірлеу.
7) Топпен ән айту
Ән: «Жақсы адамдар»
Сөзі: К. Салыков
8) Үй тапсырмасы
28-сабақ, 102–104-бет: «Аққулы мекен» (Ы. Кененбаев) әңгімесін оқып, сұрақтар әзірлеу.
9) Соңғы тыныштық сәті (1 минут)
Баяу әуен қосылады. Оқушылар денесін және басын тік ұстап, көзін жұмып отырады. Бүгінгі сабағымызды еске түсірейік. Жақсыны естіп, жақсыны айтып, көңіл-күйіміз көтерілді. Ісіміз де сөзіміз бен ойымыздай болатынына сенемін.
Сабақта көрініс тапқан жақсы қасиеттер жүрегімізде сақталып, іс жүзінде жүзеге ассын: жақсылық ойлайық, жақсылықты көрейік, жақсылықты естейік, жақсылықты оятайық, жақсылық жасайық. Бақытқа бастар жол — осы.
Қорытынды
Осындай тыныштықта сәл отыра тұрайық. Қандай жан тыныштығы! Енді жайлап көздеріңізді ашуға болады.