Әрине, ұстаз жүгі - ауыр жүк
Ұстаздықтың асқақ жауапкершілігі
«Ұстаз болу – жүректің батырлығы, Ұстаз болу – сезімнің ақындығы, Ұстаз болу – мінездің күн шуағы, азбайтұғын адамның алтындығы…» — деп ақын Ғ. Қайырбеков жырлағандай, сөзі маржан, үні ән, қасиетті де қадірлі ұстаздардың бар екенін мақтаныш етемін.
Әрине, ұстаз жүгі — ауыр. Ұстаздардың асықпай, мәнерлеп сөйлеген әр сөзінен әрбір оқушыға деген қамқорлықтың, аналық-әкелік мейірімнің, парасатты ойдың жылы лебі сезіледі. Адамның жан дүниесін түсініп, ренжітпей-ақ қателігін сезіндіре білу — нағыз шеберлік.
Бүгінгі мұғалім бейнесін қайта қарау
Болашақта мектеп мұғалімі қандай болуы тиіс екенін түсіну үшін, бүгінгі күні орта білім беретін оқу орындарында жас ұрпақты оқытып, тәрбиелеп жүрген мұғалім бейнесіне қайта үңілуіміз керек.
Бұл тұста педагогтардың біліктілігі, шәкірттермен арадағы педагогикалық әдеп, қарым-қатынастың орнықтылығы және оның әрдайым сақтала бермеуі сияқты мәселелер ойландырады. Сондықтан мұғалімге тән педагогикалық қарым-қатынас әрекетінің мәні мен мазмұнын айқындап, ұстазға қажет негізгі сапаларды жүйелі түрде қалыптастыру маңызды.
Назардағы түйін
- Біліктілік пен әдістемелік даярлық — мектеп сапасының өзегі.
- Педагогикалық әдеп — сенім мен құрметтің негізі.
- Қарым-қатынастың мәдениеті — тәрбиенің күнделікті тәжірибесі.
Дресс-код және мұғалім киімі: өлшем мен үлгі
Соңғы жылдары «дресс-код» ұғымы кең тарады. Саналы азамат сырт келбетіне мән береді: қайда, қандай мақсатпен баратынын, ауа райы мен жыл мезгілін ескеріп, киімін саралап таңдайды. Бұл жерде дресс-кодты дұрыс түсіну маңызды.
Дресс-код деген не?
Дресс-код (ағылш. dress code — «киім кодексі») — белгілі бір іс-шараға немесе мекемеге сай киінудің қалыптасқан талабы мен форматы.
Мектеп — білім ордасы. Шәкірт білім берушіге қарап бой түзейді, сондықтан мұғалімнің киімі де назарда болады. Жайлы әрі қарапайым киіну ұстаздың іскерлігін айқындайды.
Бірыңғай үлгі туралы көзқарас
Ұстаздардың барлығының бірдей үлгіде киінуін міндеттеу әрдайым орынды емес: күні бойы бір киіммен жүру оқушыны да, мұғалімді де жалықтыруы мүмкін. Мұғалім — кеңсе не банк қызметкері емес; ол оқушыға біліммен қатар, өзіндік стиль мен ұқыптылық тұрғысынан да үлгі.
Шектен шығудан сақтану
Тым тар шалбар, тізеден жоғары белдемше секілді тым еркін үлгілер де, керісінше артық сәнденіп, жұрт назарын өзіне бұратын бояну мен әшекейдің көптігі де сабаққа зейінді бөлуі мүмкін. Ұстаздың сыртқы бейнесі — жинақылық, ұстамдылық және талғам үйлесімі.
«Менің атым — Қожа» фильміндегі шашын жинақы түйген, жүріс-тұрысы ықшам, өзіне жарасымды киінген Майқанова ұстаздың бейнесі көптің есінде. Кеңес дәуіріндегі ұстаздар образы да көбіне осындай жинақылықпен елестейді.
Ұстаздың ықпалы: тәрбие, талғам, тағдыр
Ұстаз — балаға барлық қырынан тәрбиеші, нұсқаушы, жол сілтеуші тұлға. Әр адамның өмір жолы мектеп табалдырығынан басталады. Психологтардың пікірінше, қыздар ұстазына қарап бой түзесе, ерлер өмірлік жар таңдағанда өзіне әсер еткен ұстазына немесе тәрбиешісіне ұқсастық іздеуі мүмкін.
Сонымен қатар мұғалімнің сымбаттылығы кей оқушыны сабақты жақсы оқуға, ұстаз көзіне түсуге ынталандыратыны рас. Дегенмен кей жағдайда оқушының мұғаліміне ерекше сезіммен қарауы да ықтимал. Бұл да — ұстаз мәртебесінің, ықпалының қаншалықты зор екенін көрсететін құбылыс.
Ереже жоқ жерде — жауапкершілік бар
Біз сөз етіп отырған киім мәселесі елімізде әлі толық жүйеге түсе қойған жоқ. Ұстаз киімі қандай болуы керектігі туралы нақты талап ешбір заңда не құжатта айқын көрсетілмеген.
Дегенмен көптеген аймақта мектептер ата-аналармен және ұстаздар қауымымен кеңесе отырып, өздеріне ыңғайлы киім үлгілерін таңдап келеді. Жалпы алғанда, білім беру саласы қызметкерлерінің киімі классикалық әрі іскерлік стильге жақын болғаны жөн. Ал бірыңғай үлгі туралы бастамаға ұстаздар әртүрлі қарайды.
Ахмет Байтұрсынұлының сөзі
«Мектептің жаны — мұғалім. Мұғалім қандай болса, мектебі һәм сондай болмақшы… Ең әуелі мектепке керегі — білімді, педагогика, методикадан хабардар, оқыта білетін мұғалім».
Арада бір ғасыр өтсе де, бұл ой өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Білім мен тәрбиенің тең таразысы
Отанымыздағы миллиондаған балаға білім үйретіп, тәрбие тағылымын дарытып келе жатқан мыңдаған мұғалімнің еңбегі жана берсін. Өз ісімен де, сөзімен де егемен елдің болашағын ойлайтын, тәуелсіздігін қорғайтын білімді ұрпақтың тәлімгері — сіздер.
Ұрпақ тәрбиесі жолында қызмет етіп келе жатқан мұғалімнің ата-анадан кейінгі орны айрықша. Тәуелсіз мемлекет үшін басты құндылық — білімді адам. Өз еліміздегі білім үдерісімен ғана шектелмей, әлемдік білім кеңістігіне шығуға ұмтылу — бәсекеге қабілеттіліктің жолын ашады.
Есте ұстар қағида
Әл-Фараби тәрбиесіз берілген білімнің нәтижесіз болатынын көрегендікпен айтқан. Сондықтан тәрбие мен білім беруді таразының қос басындай тең ұстау — ұстаз үшін ең басты ұстанымдардың бірі.