Жұлдызша аруы
8 наурызға арналған мерекелік сайыс
8 наурыз — Халықаралық әйелдер күні мерекесіне орай «Қыз өссе — елдің көркі» атты байқау «Жұлдызша» ересек тобының қатысуымен өткізіледі.
Байқауымызды ашық деп жариялай отырып, баршаңызға зор денсаулық, мол бақыт, отбасыңызға шаттық пен күлкі тілейміз. Бүгін қыздарымыздың балабақшада алған тәрбиесі мен өнерін бірге тамашалап, куә болайық.
Әділқазылар мен демеушілер
Әділқазылар алқасы
Өнерде кім озады — сол марапатқа ие болады. Бағалау әділ әрі ашық жүргізіледі.
«Әділқазы береді — өздеріңе билікті. Өнерде кім жеңеді — сол алады сыйлықты».
Байқаудың демеушілері
Бүгінгі сайысқа қолдау көрсетіп отырған жандар — аруларымыздың ата-әжелері, ата-аналары, нағашы жұрты, әпке-жезделері, аға-жеңгелері және кіндік шешелері.
Марапат атаулары
Сайыстың ашылуы
«Уа, халайық, халайық, бәріміз назар салайық! Жұлдызшаның мерекесі — сайысын біз бастайық!»
«Қыз өссе — елдің көркі» атты байқауымызды ел дәстүрін қадірлейтін, ер намысын қорғайтын Ердәулет ашып береді.
Қатысушыларды қарсы алу
Ән ырғағымен ер балалар аруларды ортаға шығарып, көпшілік қошеметпен қарсы алады. Бағдарламада вальс орындалады: 5 қыз және 5 ұл.
«Мың бұралған арулар аңдап басып, келеді міне ортаға толқып-тасып. Аруларын сыйлаған халқым менің, көңілді қошеметпен қарсы алайық».
Байқаудың мақсаты
Қыздардың өнері мен тәрбиесін, қолөнерін, білімін және сахна мәдениетін көрсету; ұлттық салт-дәстүрді дәріптеу; көпшілік алдында өзін еркін ұстауға баулу.
Сайыс кезеңдері
- 1Өзін-өзі таныстыру
- 2Қазақтың ою-өрнегін жапсыру және қорғау
- 3Ата-салтқа байланысты сұрақ-жауап
- 4Үй тапсырмасы: тамақ дайындау және дайындау жолын түсіндіру
- 5Жұмбақтар шешу
- 6Би сайысы
- 7Ән сайысы
- 8Кешкі киім: сән үлгісі
«Білім, ғылым, өнерге қанат қағар кездерің. Ата-салтты ертеңге жеткізетін — өздерің».
1-кезең: Өзін-өзі таныстыру
Қатысушылар сахнаға шығып, өз есімін, отбасын, қызығушылығын және өнерін таныстырады. Таныстыру барысында тақпақ, ән, би элементтері қолданылады.
Сахналық таныстыру үлгілері
- «Армысыздар, ата-анам, тәрбиешім! Бұл сайыста сыналар бағым менің. Сұрасаңыз, Зарина — менің атым».
- «Өзімді таныстырсам — Назирамын. Қызымын мен Бауыржанның, бір үйдің тұңғышымын. Ән саламын, би билеймін».
- «Таныстырсам өзімді — Арина есімім. Ән де айта аламын, би де билей аламын. Өзім жас болсам да, таудай боламын».
- «Армысың, өнер сүйген халқым менің! Бір қызың — Гүлназ. Қазақтың салт-дәстүрін қастерлеймін».
- «Әке-шешем мақтаған, сайыс десе жайнаймын. Өнерімді көріңдер, әділ баға беріңдер».
Бағалау өлшемдері
- Сөйлеу мәнері, өз-өзіне сенімділігі
- Сахна мәдениеті, көркемдік
- Мазмұнның нақтылығы мен қысқалығы
- Ұлттық құндылықты жеткізе білуі
2-кезең: Қолөнер — ою-өрнек
Қыздардың қолөнері дайын болғанша, балалар аналар мен әжелерге арнап тақпақтар оқиды. Бұл бөлім — мерекенің ең жылы, ең жүрекке жақын сәттерінің бірі.
Ана туралы
«Ана — біздің елде ардақты адам. Кіші де, үлкені де құрметтеген. Өзінің аяулысы Отанын да — ана деп халқымыз бекер айтпаған».
Құттықтау
«Құттықтаймын, анашым, 8 наурызбен! Шалқып тассын әніміз, жадырасын жанымыз».
Әже туралы
«Әжемді мерекесімен құттықтаймын. Айтатын әнім, беретін гүлім дайын. “Әжетай, мен сені жақсы көремін” — деп ақырын сыбырлаймын».
Әділқазылар бағасы
Әділқазылар алқасы 1–2-кезеңнің нәтижесін хабарлайды.
3-кезең: Ата-салтқа байланысты сұрақ-жауап
Бұл бөлімде қатысушылар ұлттық танымға қатысты сұрақтарға жауап береді: «Кім зерек, кім тапқыр — талантын дәлелдейді».
Сұрақтар мен жауаптар
1) Жеті байлыққа не жатады?
Денсаулық, еркіндік, тіл байлығы, қайрат-күш, ақ жаулық, алтыншы байлық, жүз саулық.
2) Бес парызға не жатады?
Иман; намаз оқу; зекет, садақа беру; ораза ұстау; қажылыққа бару.
3) Үш мақсатты ата.
Жол мақсаты — жету; дау мақсаты — біту; сауда мақсаты — ұту.
4) Қонақ түрлері.
Арнайы қонақ; құдайы қонақ; қыдырма қонақ; қылқима қонақ.
5) Үш арсыз.
Ұйқы арсыз; күлкі арсыз; тамақ арсыз.
Жүргізуші сөзі
«Ал, арулар, сұраққа қалайсыңдар? Сендер өтер әлі талай сын бар. Дұрыс жауап берсеңдер — жарайсыңдар».
Бұл кезеңде біліммен қатар, ойды жинақы жеткізу мен тыңдаушыға құрмет көрсету де бағаланады.
4-кезең: Үй тапсырмасы — тағам дайындау
Қатысушылар өздері дайындаған тағамын таныстырып, әзірлеу жолын түсіндіреді. Бұл бөлім — еңбекке баулу мен отбасы құндылығын дәріптеудің бір көрінісі.
Әділқазылар бағасы
Әділқазылар алқасы 3–4-кезең бойынша бағасын жариялайды.
Арнау тақпақтар
- «Құрт пен майын жинаған, балаларға сыйлаған. Бұл — әжемнің өмірі, таусылмайтын жыр маған».
- «Аналарды сыйлаймыз, сөзін ойға түйеміз. Әрқашан ардақтап, әжеге бас иеміз».
- «Ана — біздің күніміз, ана — біздің гүліміз. Ұландарды қуантып, ұзақ өмір сүріңіз».
Мерекелік тілек
«Сенен өскен балалар — бақыттылар, даналар. Құттықтаймыз мерекемен, құрметті әже, аналар!»
Бұл бөлімде көрерменнің қолдауы ерекше сезіледі: әр сөз — алғыс, әр шумақ — құрмет.
5-кезең: Жұмбақтар
Жұмбақтар тізімі
- 1) «Көзге ілінбейді, жұтсаң білінбейді». (Ауа)
- 2) «Кіруге адам батпайды, затыңды аман сақтайды». (Сандық)
- 3) «Миы жоқ, есі бар». (Компьютер)
- 4) «Түсі қардай, дәмі балдай». (Балмұздақ)
- 5) «Әндетіп маза бермейді, көтермей жағы сөнбейді». (Қалта телефоны)
Неге бұл бөлім маңызды?
Жұмбақ — ой ұшқырлығын, сөз байлығын, жылдам шешім қабылдауды дамытуға көмектеседі. Сонымен қатар балалардың қазақ тіліндегі танымын тереңдетеді.
6–7-кезең: Би және ән сайысы
Би бағдарламасы
- Шығыс биі
- Сыған биі
- Қазақ биі
- «Барыня» биі
- «Аққу» биі
Ән бағдарламасы
- «Анаға» — жеке ән
- «Әжетайым» — жеке орындау
- «Ана өмірі» — жеке ән
- «Кір қуыршақ» — жеке ән
- «Ақ мамам» — жеке ән
Көрерменге арналған өнер
Әділқазылар 5–6–7-кезеңнің бағасын дайындағанша, балалар өз өнерлерін көрсетеді. Сондай-ақ «Туған жер» әні орындалады.
8-кезең: Кешкі киім — сән үлгісі
Сайыстың қорытынды бөлімі — кешкі киім үлгісін көрсету. Бұл кезеңде сымбат, жүріс, сахнада өзін ұстау мәдениеті, эстетика мен талғам бағаланады.
«Барша жұртқа үлгі болсын демекпіз — қазағымның салт-дәстүрі, өнері. Қыз Жібектей арта берсін беделі».
Қорытынды және марапаттау
Әділқазылар шешімі
Қорытынды сөз әділқазылар алқасына беріледі. Жеңімпаздар анықталып, марапаттау рәсімі өткізіледі.
Түйін
«Жүзден — жүйрік, мыңнан — тұлпар». Бұл сайыс — қыздардың өнерін ұштап, ұлттық құндылықты ұлықтайтын, аналар мен әжелерге құрметті тереңдететін мерекелік кеш.