Мамандықты таңдау практикумы
Сабақтың тақырыбы
«Мамандықтар әлемі: біз таңдайтын жолдар» (слайд-презентация арқылы), 9–11 сынып оқушыларына арналған.
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға саналы әрі дұрыс кәсіби таңдау жасауға көмектесу.
Сабақтың форматы
Сабақ толықтай презентация желісі бойынша жүргізіледі: кіріспе, ақпараттық бөлім және практикалық жұмыс.
Сабақтың міндеттері
- Мамандықты дұрыс таңдаудың маңызын көрсету, мамандықтар әлеміне «саяхат» жасау.
- Талдау, ойлау, рефлексия дағдыларын және өзін-өзі тануға ұмтылысты дамыту.
- Өз таңдауы үшін жауапкершілікті, мақсат қоюды және соған ұмтылуды, өмірге құлшынысты қалыптастыру.
Сабақтың барысы
1) Сәлемдесу кезеңі
Психолог өз қалауынша бір әдісті таңдап, оқушылармен амандасады.
2) Сабаққа кіріспе
Оқушыларға өмірлік және кәсіби бағдарға қатысты ойландыратын сұрақтар ұсынылады. Жауаптар тыңдалып, қысқа талдау жасалады.
Ойландыратын сұрақтар
- Қайда барамын?
- Кім маған көмектеседі?
- Мен кіммін?
- Не үшін өмір сүріп жүрмін?
- Кім боламын?
- Кімге сенемін?
Түлектер жиі таңдайтын мамандықтар
Неге бұл тақырып өзекті?
Статистикаға сәйкес, Қазақстан ЖОО-ларының 1-курс студенттерінің 28%-ы өз таңдауларына қанағаттанбай, таңдаған мамандығына өкінген.
Мамандық таңдауда жиі әсер ететін факторлар:
- 30% — ата-ана мен мұғалімдердің кеңесіне сүйену
- 44% — үйге жақын аймақты таңдау
- 12% — «қазір тренд» мамандықты таңдау
- 14% — шешімді ең соңғы сәтте қабылдау
Осыған байланысты дәл қазір дұрыс таңдау жасау мәселесіне ерекше назар аударамыз. Мұқият тыңдап, сұрақтарың болса, белгілеп отырыңдар — сабақ соңында бірге талқылаймыз.
3) Негізгі бөлім
Мамандықтар әлемінің 5 аймағы
Кәсіптерді бағдарлауға арналған жүйелеу
Адам — Табиғат
Табиғатпен, өсімдік-жануар әлемімен, экожүйемен жұмыс.
Адам — Техника
Құрылғылар, механизмдер, инженерлік жүйелер.
Адам — Адам
Қарым-қатынас, оқыту, емдеу, қолдау, қызмет көрсету.
Адам — Белгілер жүйесі
Сандар, кодтар, мәтін, деректер, ақпараттық жүйелер.
Адам — Көркемдік бейне
Шығармашылық, эстетика, көркем ойлау және дизайн.
Мамандық таңдаудың формуласы
«Қалаймын», «Қолымнан келеді» және «Қажет» — осы үшеуін үйлестіре алсаң, кәсіби таңдауың әлдеқайда сәтті болады.
Қызығушылық
Мамандық саған шынымен қызықты әрі тартымды болуы керек.
Қабілет
Таңдау сенің қабілеттеріңе және күшті жақтарыңа сай келуі қажет.
Сұраныс
Еңбек нарығында сұранысқа ие болуы маңызды.
4) Практикалық бөлім: мамандық таңдау практикумы
«Сен кімсің?» мини-тесті
Оқушылар нұсқаулық бойынша мини-тесті орындайды. Нәтижелері интерпретацияланып, әр фигураға сәйкес психологиялық сипаттамалар беріледі. Соңында, сол сипаттамаларға жақын мамандықтар ұсынылады.
Талдау сұрақтары
- Таңдаған фигураңа сәйкес сипаттамалар саған қаншалықты үйлеседі?
- Әр топтағы мамандықтарға ортақ не бар?
- Өзің туралы қандай жаңа нәрсе білдің?
Оқушылар өз ойларымен бөліседі, пікір алмасу арқылы қорытынды жасалады және сабақ соңында жиналған сұрақтар талқыланады.