Қазақша рефераттар

Кішкентай балаларды жылатқан жаман

Сабақтың мақсаты мен мазмұны

Бұл сабақта балалар өлеңді мәнерлеп оқып, мазмұнын ашады және түсіндіреді. Өлең жолдары арқылы жақсы мен жаманды ажыратуды меңгереді, шығармашылық ойлау қабілетін дамытады, өз пікірін ашық айтуға дағдыланады. Негізгі идея — жақсы болып өсуге тәрбиелеу, жақсыдан үйреніп, жаманнан жиренуге үйрету.

Көрнекіліктер

  • Жақсы және жаман іс-әрекеттер бейнеленген суреттер
  • Слайд материалдары
  • Жұмыс дәптері

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ-жауап
  • Тақпақ айту, мәнерлеп оқу
  • Әңгімелеу, топтық жұмыс

Нәтиже

  • Жақсылықтың мәнін түсіну
  • Жаман әдеттерден сақтану
  • Өз ойын дәлелдеп айту

Ұйымдастыру және жылы лебіз

Сәлемдесу сәті

Армысың, қайырымды Күн!

Армысың, қайырымды Аспан ата!

Армысың, менің достарым!

Армысың, келген қонақтар!

Кіріспе бөлімде бейнефильм көрсетіліп, кейін сұрақ-жауап арқылы оқушылардың түсінігі нақтылайды: «Жақсы деген не?» және «Жаман деген не?».

Жақсы мен жаман: қысқа анықтама және мысалдар

Жақсы әрекеттер

  • Гүл өсіру.
  • Ағаштарға, гүлдерге су құю.
  • Үлкендерге көмектесу.

Жақсылық жасау — адамдарға, табиғатқа қайырымдылық пен қамқорлық танытып, көмек көрсету. Бұл өзара сыйластықты күшейтеді.

Жаман әрекеттер

  • Салақ, кір-қожалақ болу.
  • Ағаштың бұтағын сындыру.
  • Кішкентай балаларды жылату.

Теріс мінез-құлық пен ұнамсыз әдеттер адамның өзіне де, айналасына да зиян келтіреді. Одан сақтанудың жолын сабақ барысында талқылаймыз.

Автор туралы: Қастек Баянбайұлы

Қастек Баянбайұлы 1936 жылы 15 қарашада Алматы облысының Алакөл ауданындағы Талдыбұлақ ауылында дүниеге келген. Қазақ мемлекеттік университетінде білім алған. 1960 жылдан бастап Алакөл аудандық, 1965 жылдан бастап Алматы облыстық газет редакцияларында әдеби қызметкер әрі бөлім меңгерушісі болып еңбек еткен.

1971–1995 жылдары «Жазушы» баспасында редакция меңгерушісі, «Жалын» баспасында бас редактор қызметтерін атқарған. Балаларға арналған алғашқы жинағы — «Арғымақ» — «Жазушы» баспасынан жарық көрген. Өлеңдері бастауыш сынып оқулықтарына еніп, кейбіріне ән жазылған; ертегілері бойынша мультфильмдер түсірілген. Шығармалары орыс, украин, белорус, өзбек, болгар, молдован, түрікмен, әзірбайжан, литван және басқа тілдерге аударылған.

Өлең: мәнерлеп оқу

Өлеңді бірге оқып, мағынасын талдаймыз. Төмендегі жолдарда жаман қылықтар мен жақсы қасиеттер қатар көрсетіліп, бала мінезін тәрбиелеуге үндейді.

Жағымсыз қылықтар

Қайыр күтпе баладан

Өз мысығын сабаған.

Кім алдаса анасын,

Оған қалай нанарсың.

Екі болса алғаны,

Бала ұятқа қалғаны.

Ойнап жүріп жыласа,

Орынды емес бұл аса.

Келсе сөзі анайы,

Мақтамас бұл баланы.

Жала жапқан басқаға —

Барып тұрған масқара.

Добын қимас ойнауға,

Ұят сараң болғанда.

Кім мақтанса көбірек,

Жасайды мінез жөні жоқ.

Ерінсе қол жуғанға,

«Насың» дейміз мұндайда.

Мұнша уақыт санарлық,

Бар екен ғой жамандық.

Жағымды қасиеттер

Бәрі жақсы баланың,

Беске оқиды сабағын.

Айналайын баладан,

Көгершінді аяған.

Адал болса досына,

Азаматың осында.

Ойнатса кім інісін,

Мақұлдаймыз мұнысын.

Әділ болсаң ойында,

Жақсы мінез оның да.

Күтсе бала әжесін,

Жақсы дейміз дәл осың.

Өскен бала ауылда,

Ойнар аттың жалында.

Өзі түйме қадаса —

Мұндай бала тамаша.

Уәдесін сақтаған,

Баланың жұрт мақтаған.

Болады әрі санауға,

Жақсылық көп қалайда.

Талқылауға арналған сұрақтар

  • Өлең не туралы айтады?
  • Өлеңде қандай жағымсыз қылықтар бейнеленген?
  • Жағымды және жағымсыз әрекеттерді қалай топтастыруға болады?

Топтық жұмыс және жағдаяттар

Оқушылар өлеңде берілген қасиеттерді анықтап, топпен талқылайды. Мақсат — жақсыны үлгі ету, жаманнан аулақ болудың жолын ойластыру.

1-топ

Суреттерге сүйеніп, жақсы қасиеттер туралы әңгімелейді.

2-топ

Суреттерге сүйеніп, жаман қасиеттер туралы әңгімелейді.

3-топ

«Құпия хаттар» және жағдаяттарды талдайды.

4-топ

«Құпия хаттар» және жағдаяттарды талдайды.

Қорытынды ой: жақсымен дос болып, жақсыдан үйренейік; ал жамандықтан аулақ жүрейік.

Қасиеттер картасы: ассоциация құру

Адам бойында жақсы да, жаман да қасиеттер кездеседі. Адам болам деген бала жақсы қасиеттерді үйреніп, жаман әдеттерден және ұнамсыз қылықтардан аулақ болуға тырысуы керек.

Жақсы қасиеттер

  • Адалдық
  • Мейірімділік
  • Қамқорлық
  • Көмек
  • Қайырымдылық

Жаман қасиеттер

  • Мақтаншақтық
  • Өтірікшілдік
  • Әдепсіздік
  • Сараңдық
  • Еріншектік

Ойындар арқылы бекіту

«Жалғасын тап» (мақал-мәтел)

Ата-бабамыз жақсыдан үйреніп, жаманнан жиренуге шақыратын мақал-мәтелдерді көп қалдырған. Оқушылар мақалдың жалғасын табады:

Жақсыдан үйрен —жаманнан жирен.

Жаман шайқап сөйлер —жақсы байқап сөйлер.

Жамандықты ұмыт —жақсылыққа ұмтыл.

Әдепті бала — арлы бала,әдепсіз бала — сорлы бала.

«Ойнайық та, ойлайық» (керісінше жауап)

Мұғалім бірнеше тұжырым айтады, ал оқушылар дұрыс мінез-құлыққа сай келетін кері жауабын ұсынады.

  • Үлкендердің алдынан кесіп өтуге болады.
  • Құстарды атуға болады.
  • Сабақтан кешігуге болады.
  • Есікті керуге болады.
  • Үйге жүгіріп кіруге болады.

Балалардың ортақ ойы

Жақсылықтан үйреніп, боламыз біз жақсы адам.
Жамандықтан жиреніп, үлгі аламыз жақсыдан.

Қорытынды және үй жұмысы

Мұғалімнің қорытынды сөзі

Жарқыраған күндей мейірімді, жан шуақты, көңілі ақ, адамға тек жақсылық жасай білетін адамгершілігі мол азамат болыңдар. Алдағы уақытта жаман әдет пен ұнамсыз қылықтардан арылып, жаны таза, рухани сезімдері бай адам болып өсіңдер.

Үй жұмысы

Өлеңді оқып, мазмұнын қысқаша әңгімелеп келу.

Түйін

Жақыныңды, досты аялай біл — сонда қанатың талмайды.
Барыңды жұрттан аяма — жақсылық жасау арқылы.