Сын есімдерге сұрақ қой
Бұл сабақ жоспары оқушыларды сөйлем ішінен сын есімді табуға, оған дұрыс сұрақ қоюға және сауатты, таза жазуға дағдыландыруға бағытталған. Тапсырмалар арқылы сын тұрғысынан ойлауын дамыту, ұйымшылдыққа, ізденімпаздыққа және шығармашылықпен жұмыс істеуге тәрбиелеу көзделеді.
Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық сәт
Мұғалім мен оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне алма-кезек гүл ұсынып, жылы тілектерін айтады. Осы сәттен кейін оқушылар сергектікпен сабаққа кіріседі.
Үй тапсырмасын тексеру
Жаттығу жұмыстары тексеріледі: 3-жаттығуда оқушылар сұрақтарға жауап жазып, «қандай?» сұрағына жауап беретін сөздердің астын сызған. Мұғалім дұрыс орындалуын бақылап, қажет жағдайда түзету жасайды.
Жаңа сабақ
1) Суретпен жұмыс (топтық тапсырма)
- Әр топқа суреттер таратылады.
- Оқушылар суреттен нені көріп тұрғанын айтады.
- Сол сөздердің ішінен «қандай?» сұрағына жауап беретіндерін табады.
- Оқушылардың түсіну деңгейі тексеріледі: кеспе қағаздардан сөздер құрастырып, оларға сұрақ қойып, қай сөз табына жататынын анықтайды.
2) Теорияны практикамен ұштастыру (оқулықпен жұмыс)
1-жаттығу (жазбаша)
Өлеңді көшіріп жазыңдар. Сын есімдердің астын ирек сызықпен сызыңдар.
Құшағы кең теңізден, Аясындай гүл бақтың. Аппақ сүтін емізген, Қымбаттысы қымбаттың, Анам қандай жақсы адам!
2-жаттығу (көп нүктенің орнына сөз қою)
Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып жазыңдар. Қойылған сөздерге сұрақ қойып, қай заттың сынын білдіретінін анықтаңдар.
Тауға апаратын ... жолмен келе жатырмыз. ... төбелерден асып, ... жерге жеттік. ... гүлдер жайқалып өсіп тұр. ... дала келбеті әжелеріміздің жасаған текеметіне ұқсайды. Қарасаң, көз тойғысыз!
3) 3-жаттығу (топтастыру)
Сын есімдерді оқып, оларды мағынасына қарай топтап жазыңдар.
Ащы, ала, үлкен, кіші, дәмді, күрең, қатты, жуан, қызғылт, мықты, сұр, тәтті, жіңішке, тұзды, жұмсақ.
Түсі
ала, күрең, сұр, қызғылт
Дәмі
ащы, дәмді, тәтті, тұзды
Көлемі
үлкен, кіші, жуан, жіңішке
Сапасы
қатты, жұмсақ, мықты
4) Ой толғау: «Санжұмбақ» ойыны
Тақтаға сандармен берілген әріптер тізбегі ілінеді. Оқушылар жұмбақсөзді құрастырып, шешуін табады.
5 ә — 6 ы — 8 п — 15 е — 9 а — 10 е — 7 б — 14 а — 13 л — 20 а 11 і — 34 — 2 д — 12 р — 25 а — 13 а — 43 с — 18 — 75 — 66 с 4 т — 50 л — 60 б — 36 а — 3 л — 77 п — 70 з — 56 ы — 17 о 22 б — 1 д — 24 а — 80 л — 91 ә — 21 і — 16 б — 45 л — 99 р
Шешімі
Әдепті бала – арлы бала, Әдепсіз бала – сорлы бала.
5) Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейіні қайта шоғырландырылады.
6) 4-жаттығу (сөз тіркесі құрастыру)
Әр сөздің қасына заттың атын білдіретін сөз тауып жазыңдар. Сын есімдерге сұрақ қойыңдар.
Берілген сын есімдер
қара, жирен, сұр, таяз, жазық, биік, аласа, қызық, жүйрік, өткір, жаңа, мөлдір
Үлгі
- қара (қандай?) бояу
- жирен (қандай?) ат
- сұр (қандай?) қоян
- өткір (қандай?) қайшы
- жаңа (қандай?) киім
- мөлдір (қандай?) су
7) «Бес жолды өлең» стратегиясы
Өлеңді оқып, ішінен сын есімдерді тауып, оларға сұрақ қойыңдар.
Гүлдер, гүлдер, шоқ гүлдер, Қызыл гүлдер, көк гүлдер. Тұра берші ырғалып, Тұра берші нұрланып.
8) Шығармашылық тапсырма
Әр оқушы отбасы туралы шағын әңгіме жазады. Жазған мәтіннен сын есімдерді тауып, оларға сұрақ қояды.
9) Қорытынды және бекіту
Сабақ сұрақ-жауап тәсілі арқылы қорытындыланады: оқушылар сын есімді табу, сұрақ қою және мағынасына қарай топтау дағдыларын көрсетеді.
10) Үй тапсырмасы
Сурет бойынша әңгіме құрастырыңдар. Мәтіннен сын есімдерді тауып, оларға сұрақ қойыңдар.
11) Бағалау
Оқушылардың жұмысы тапсырмаларды орындау сапасына, белсенділігіне және жазу сауаттылығына қарай бағаланады.
Қысқаша түйін
Нені үйренеді?
Сын есімді тану, оған сұрақ қою, сөйлемдегі қызметін байқау.
Қалай меңгереді?
Көрнекілік, топтық жұмыс, жаттығу, ойын және шығармашылық тапсырмалар арқылы.
Қандай дағды дамиды?
Сын тұрғысынан ойлау, тілдік талдау, сауатты жазу, ынтымақтастық.