Аквариумға өсімдіктерді отырғызу Сабақтың мақсаты
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ басында оқушылардың дайындығы тексеріледі, қатысушы ұстаздармен амандасу жүргізіледі. Психологиялық дайындық ретінде оқушылардан бүгінгі көңіл күйі сұралады, кейін олар топтарға бөлінеді.
Жаңа сабақ: өсімдіктерді дайындау, отырғызу және орналастыру
Өсімдіктерді таңдауға қойылатын талаптар
Өсімдіктер аквариумның көлемі мен түріне сай іріктеледі. Тамыры, сабағы немесе жапырағы сынған, зақымданған өсімдіктер таңдалмайды.
Отырғызар алдында өсімдікті лупамен мұқият қарап, гидра сияқты зиянкестердің жоқтығына көз жеткізу қажет. Қосымша қауіпсіздік үшін өсімдікті әлсіз тұз ерітіндісінде шайқауға болады: 1 литр суға жарты шай қасық ас тұзы, шамамен 5 минут.
Маңызды ереже: аквариумның алдыңғы бөлігін (бақылауға ыңғайлы аймақ) бос қалдырған дұрыс. Балықтардың еркін жүзуіне кедергі келтірмеңіз, өсімдіктерді түр-түрімен бөлек топтап отырғызыңыз.
Өсімдікті отырғызудың 2 әдісі
Су құймай тұрып (ылғалды топыраққа)
- Алдымен саусақпен шұңқыр жасалады.
- Тамыры тым ұзын болса, ұшын қайшымен қысқартады.
- Тамырдың сынбауын және жан-жағына тегіс жайылуын қадағалап отырғызады.
- Топырақты өте жай, сақтықпен себеді (су өсімдіктерінің тамыры нәзік болады).
- Аласа өсімдіктер алдыңғы жаққа орналастырылады.
- Топырақ шайылып, өсімдік қалқып кетпес үшін түбіне жұқа қағаз немесе картон жайып, содан кейін су құяды.
- Су деңгейі ернеуден 3–4 см төмен болғанда қағазды жайлап алып тастайды.
- Су толған соң аквариум әйнекпен жабылады, өсімдік тамырланғаннан кейін бірнеше күннен соң балық жіберіледі.
Су астындағы топыраққа
Бұл әдісте аквариумға суды толық толтырмайды. Суды аздап құйып, өсімдікті су ішіндегі топыраққа абайлап отырғызады.
Ыңғайлы кеңес: отырғызған кезде жапырақтарды емес, тамыр бөлігін ұстап жұмыс істеңіз — өсімдік аз зақымданады.
Аквариумда өсімдіктерді орналастыру қағидалары
Өсімдіктер аквариумға эстетикалық тартым беріп, жалпы көріністі үйлестіруі керек. Тамыр жүйесі жақсы дамыған, суда қалқып жүретін өсімдіктер үстінен қарағанда әсерлі көрінеді. Ал алдыңғы жағынан қарағанда да әдемі көріну үшін грунтқа бекініп өсетін түрлерді қолданған дұрыс.
Аквариумның ортаңғы бөлігін толық жабық қалдырмау қажет: композиция «тыныс алуы» керек. Екі бүйір қабырғаға сабағы мен жапырағы ұзындау өсімдіктерді орналастыру ұсынылады. Мысалы, валлиснерия, сагиттария сияқты өсімдіктерді артқы қабырғаға жақын отырғызса, аквариумның сәні артып, көркем әсер береді.
Ескерту
Өсімдікті шамадан тыс көп егу дұрыс емес: ол көмірқышқыл газын көбейтіп, судың қышқылдығын арттыруы мүмкін. Сондай-ақ тоған, суат, көлшік өсімдіктері аквариумға әрдайым сай келмейді — ерекше күтімді қажет етіп, суды лайлап, су теңгерімін бұзуы ықтимал. Мүмкіндігінше дүкеннен алынған, аквариумға бейімделген өсімдіктерді таңдаңыз.
Өсімдік — аквариумның көркі. Аквариум тартымды әрі сәнді болуы үшін өсімдіктерді дұрыс таңдап, жүйелі күтім жасау маңызды.
Балықтар туралы қызықты мәліметтер
- Балықтардың кейбір түрлері өмір барысында жынысын өзгерте алады; қосжынысты түрлері де кездеседі.
- Көптеген балықтар ұсақ түйіршіктермен және құрттармен қоректенеді.
- Акуланың тісі 3000-ға дейін жетуі мүмкін; тісі түссе, орнына жаңасы өсіп шығады.
- Ежелгі Грецияда дельфин өлтірген адам ауыр жазаға тартылған; гректер оларды «әулие балық» деп атаған.
- Әлемде балықтардың 25 000-нан астам түрі бар.
- Анабас сияқты кейбір балықтар қысқа уақытқа болса да құрлықта өмір сүре алады.
- 2003 жылы ғалымдар балықтар ауырсынуды сезе алатынын анықтады.
- Қармақшы балық жемтігін жарық арқылы алдап шақырады.
Практикалық жұмыс
Тақырып
Аквариумға өсімдіктерді отырғызу.
Бекіту тапсырмалары
А) «Шелектегі балықтар»
Әр шелектен балықтардың төртеуінің атын табу керек. Барлығы 8 балықтың атауы шығуы тиіс.
Жауаптары
Гуппи, Акара, Барбус, Сазан; Гурами, Неон, Жайын, Алтын балық.
Ә) Топтастыру
Аквариумдық балықтар
Түрлерін топтастырыңыз.
Көлдегі балықтар
Түрлерін топтастырыңыз.
Б) Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы демалып, назарды қайта шоғырландыру.
В) «Жасырын балықтар»
Берілген әріптер қатарынан аквариумда жасырынған балық атауларын табыңыз.
ГУРАМИСТОЛГУППИАВСГРКСИХЛОЗОМАВУОМОЛЛИНЕЗИЯЫСМАКРОПОДНГУОНАЛИЖАЙЫНФШАМНЕОНСАГОРАЛТЫНТГААЖЛБАЛЫҚУГ
Г) «Балықтарды танисың ба?» (Сөзжұмбақ)
Жауаптары
- Барбус
- Акара
- Скалярия
- Жайын
- Семсерқұйрық
- Табан
- Сазан
- Гурами
Д) «Бинго» сұрақтары
- 1 Қандай аквариумдық балық түрлерін білесіңдер?
- 2 Аквариум топырағына өсімдікті неше әдіспен отырғызуға болады?
- 3 Қандай аквариумдық өсімдіктердің түрлерін білесіңдер?
- 4 Аквариумды таңдаған кезде нені басты назарға алу керек?
- 5 Аквариумда өсірілетін өсімдіктер неше топқа бөлінеді?
- 6 Мектепте қолданылатын аквариумдар нешеге бөлінеді?
- 7 Бөлме өсімдіктері мен аквариум өсімдіктерінің айырмашылығы неде?
- 8 Аквариумды бөлмеде қалай дұрыс орналастыру керек?
Қорытынды және рефлексия
Оқушылардан сабақ туралы кері байланыс алынады: бүгінгі сабақ ұнады ма, қай бөлігі ерекше әсер етті, қандай жаңа ақпарат есте қалды — өз ойларын айту ұсынылады.
Пайдаланылған дереккөздер
- massaget.kz
- ustaz.kz
Материалдар көрсетілген сайттардан алынған және оқу мақсатына сай редакцияланып берілді.