Қазағым менің өлеңнің мағынасын ашу
Әдебиет • Поэзия • Талдау
Күләш Ахметова және «Қазағым менің» өлеңі
Бұл жазбада Күләш Ахметованың өмірбаянына қысқаша шолу жасалып, «Қазағым менің» өлеңінің негізгі мағынасы мен көркемдік өзегі айқындалады. Сондай-ақ сабақ барысына арналған топтық тапсырмалар мен өлеңді сатылай кешенді талдаудың үлгісі беріледі.
Қысқаша өмірбаян
Туған күні
1946 жыл, 25 сәуір
Туған жері
Қырғызстан
Білімі
Жамбыл облысы, Талас ауданы, Үшарал орта мектебін тәмамдаған.
Өлеңнің өзегі
«Қазағым менің» — ел тағдыры, азаттық рухы, ұлттық намыс пен тарихи жадыны арқау еткен лирикалық туынды. Ақын қазақтың бірлікке ұмтылған болмысын, қайсарлығын, қасірет пен үміт қабат өрілген жолын көркем сұрақтар мен бейнелі тіркестер арқылы ашады.
«Қазағым менің» (үзінді)
Бір жерде тұрлау таппаған, Қосылмай малы қаптаған, Бөлініп қонған қазақты Кімдер де кімдер шаппаған?! Бағынып бірақ қалмаған, Тәуелсіз қайран жан далам! Жер бар ма жалпақ төсінде Қасірет жасы қалмаған?! Толқимын-дағы тоқталам, Тоқталмай кімдер өтті аман? Ардағын қимай қазақтар Қай жерге күмбез соқпаған?! Құстары көлде шулаған, Тұлпары белде тулаған. Тулары биік желбіреп, Қандай әндер тумаған?! Жауына қатты қасарған, Қасарған сайын жасарған. Найзамен нағыз қазақтың Намысын кімдер баса алған?!
Ескерту: Бұл мәтін оқу-әдістемелік мақсатта берілген үзінді ретінде ұсынылды.
Сабаққа арналған топтық жұмыс
1-топ: Мағынаны ашу
- Өлеңнің негізгі идеясын анықтап, тірек сөздерді іріктеу.
- «Кластер» әдісі арқылы ой картасын құрастыру (тақырып, дәлел, бейне, эмоция, қорытынды).
2-топ: Сұрақ–жауап
- Өлеңдегі тарихи-әлеуметтік ишараларды сұрақ арқылы нақтылау.
- Лирикалық кейіпкердің күйін, авторлық үнді және поэтикалық сұрақтардың қызметін талдау.
Сатылай кешенді талдау (үлгі)
Әдеби паспорт
- Авторы
- Күләш Ахметова
- Тақырыбы
- Қазақ халқының тағдыры, рухы, бірлігі мен азаттық идеясы
- Жанр түрі
- Лирика
- Өлеңнің идеясы
- Халықтың қайсарлығы мен намысы: «Жауына қатты қасарған, қасарған сайын жасарған…»
Өлең құрылысы
- Шумақ саны
- 10
- Тармақ саны
- 42
- Бунақ саны
- 2
- Буын саны
- 8
- Ұйқас түрі
- Қара өлең ұйқасы, кезекті
Әдеби-теориялық ұғымдар (троптар)
Теңеу
«…даладай»
Антоним
«бардың — жоқтың»
Метафора
«алтын бесік»
Өлеңнің түйіні
Өлеңнің түйіні — халықтың амандығын, ұрпақтың сақталуын көксеген арман мен тарихи жадқа адалдық. Ақынның ойы ұлттың рухын асқақтатып, тәуелсіздік пен намыс құндылықтарын алға шығарады: «Ұрпақты сақтап қалсақ деп, қайда да, қайда кетпеген?!»
«Кубизм» әдісі: талқылау сұрақтары
Автор тұлғасы
- Күләш Ахметова кім?
- Күләш қандай ақын?
Шығармашылық көкжиек
- Күләштың қандай шығармаларын білесіңдер?
- «Қазағым менің» өлеңіндегі ең әсерлі жолдар қайсы? Неліктен?
Үй тапсырмасы
Жазылым
«Қазағым менің» тақырыбы бойынша шағын шығарма жазу: өлеңдегі негізгі ойды өз көзқарасыңмен түсіндіріп, 2–3 дәлел және бір қорытынды ой келтір.