Тігіншіде барлығы
Сабақ тақырыбы: Құрама есептер
Бұл сабақта оқушылар құрама есептің мәнін түсініп, оны шығару жолдарын меңгереді. Жұмыс форматы — түсіндіру және сұрақ-жауап, ал көрнекіліктер ретінде плакаттар мен бағалау фишкалары қолданылады.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Сабақтың типі
Жаңа білімді меңгерту
Сабақ әдістері
Түсіндіру, сұрақ-жауап
Сабақтың мақсаттары
-
Оқушылардың құрама есептер және оларды шығару тәсілдері туралы білімін қалыптастыру.
-
Ой-өрісті кеңейту, ойлау қабілетін арттыру және есепті шапшаң шығаруға үйрету.
-
Ұқыптылыққа, жауапкершілікке және білімділікке тәрбиелеу.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі (1–2 минут)
Оқушыларды сабаққа дайындау, назарын шоғырландыру.
2) Үй тапсырмасын тексеру (5–7 минут)
Тест тапсырмалары
1. Амалдарды орында
30 + 5 = ______
43 − 5 = ______
47 − 5 = ______
26 − 14 = ______
14 + 18 = ______
14 + 26 = ______
2. Өлшем бірліктері және разрядтар
3 дм + 7 дм = … дм … м
3 онд. + 7 онд. = … онд. = … жүзд.
3. Периметр
Шаршы мен тіктөртбұрыштың периметрін тап.
4. Тіктөртбұрыш пішінді жер
Ұзындығы 5 м, ені 4 м болса, қоршауға неше метр керек?
5. Мата орамдары
Бірінші орамда 7 м, екіншісінде 5 м мата бар. 4 м мата сатылды. Неше метр мата қалды?
Психологиялық дайындық: «Сәлемдесу» ойыны
Ойын шарты: белгі берілгенде мұғалім амандасу түрін айтады, ал оқушылар бір-бірімен тез амандасады. Әр қатысушымен әртүрлі тәсілмен амандасу керек.
Мақсат қою кезеңі
Мұғалім сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын хабарлайды: құрама есеп құрастыру және оны тиімді тәсілмен шығару.
Жаңа сабақ: құрама есептің құрылымы
1-қадам: Бірінші қарапайым есеп
Тігінші 3 тұтқыш тікті, содан кейін тағы 8 тұтқыш тікті. Ол барлығы неше тұтқыш тікті?
Қысқаша жазу
Тікті: 3 т. және 8 т.
Барлығы: ? т.
Шешуі: қосу амалы қолданылады, себебі екі бөлек әрекет нәтижесі біріктіріледі.
2-қадам: Екінші қарапайым есеп
Тігінші барлығы 11 тұтқыш тікті (осыны бірінші есептен білеміз). Ол 4 тұтқышты сыйлады. Тігіншіде неше тұтқыш қалды?
Қысқаша жазу
Болғаны: 11 т.
Сыйлады: 4 т.
Қалды: ? т.
Шешуі: азайту амалы қолданылады, себебі бір бөлігі берілді.
3-қадам: Екі есептен бір құрама есеп құрастыру
Енді екі әрекетті бір есепке біріктіреміз: алдымен жалпы санын табамыз, содан кейін берілгенін шегереміз.
Қысқаша жазу
Тікті: 3 т. және 8 т.
Сыйлады: 4 т.
Қалды: ? т.
Жаттығулар мен тапсырмалар
№1. Интерактивті тақтамен жұмыс (тотықұстар)
К — 7, Ж — 4
7 + 4 = 11
Жауабы: Зоодүкенде барлығы 11 тотықұс бар.
1 қ. — 5 сатылды
(7 + 4) − 5 = 6
Жауабы: Зоодүкенде 6 тотықұс қалды.
№2. Тақтамен жұмыс (мата)
1-орам — 7 м
2-орам — 5 м
7 + 5 = 12
Жауабы: Екі орамда 12 метр мата бар.
№3. Өздік жұмыс
Ө. т. — 14
Е. т. — 10-ға кем
14 − 10 = 4
Жауабы: Айманда ертегі жазылған 4 таспа бар.
№4. «Кім жылдам?»
Өрнектерді жылдам есепте:
12 − (9 + 1) = ____
100 − (50 + 20) = ____
(80 − 30) + 6 = ____
7 + (11 − 5) = ____
60 + (10 − 5) = ____
94 − (70 + 20) = ____
(4 + 9) − 10 = ____
(90 + 10) − 60 = ____
(76 − 6) + 8 = ____
(16 − 8) + 10 = ____
90 − (10 + 60) = ____
(54 − 4) + 40 = ____
№5. Электрондық оқулықпен жұмыс
Электрондық оқулықтағы тапсырмаларды орындау және нәтижесін талқылау.
№6. Тақтамен жұмыс
Әр санға жұп таңдай отырып, қатарды жалғастыр.
4) Сергіту сәті
Шығу үшін шымыр боп,
Шынығамыз шаршамай.
Бұлшық еттер шымыр боп,
Аламыз сосын тыныс жай.
5) Сабақты бекіту
«Шеңбердегі мысалдар» ойыны
Мұғалім шеңбердегі мысалдарды құрастыру қағидасын түсіндіреді. Тақтаға бастапқы компоненті берілген мысалдар жазылады, ал оқушылар тізбекті өз бетінше жалғастырады.
Тапсырма түрлерін ажырату
Жаңа материалды қабылдауға дайындық ретінде тақтаға әртүрлі математикалық тапсырмалар (өрнектер, теңдеулер, теңсіздіктер, теңдіктер, есептер) жазылады.
Мысалдар мен жазбалар
7 + 10 = 17
9 + a = 10
a + 3
10 − a = 2
5 + 4 = 9
6 + 4
Мәтінді есептер
Тосап қайнату үшін жемістер сатып алынды. 5 кг жеміс қайнатылды. 3 кг жеміс қалды. Неше килограмм жеміс сатып алынды?
10 сәбізді тазалау керек. Қыз бала 4 сәбізді тазалады. Тазаланбаған неше сәбіз қалды?
Талқылау сұрақтары
- Тақтада қандай тапсырмалар жазылған?
- Тек есептерді тап, оқы және ауызша шығар.
- Есептің басқа тапсырмалардан айырмашылығы қандай?
Қорытынды: есептің шарты, сұрағы, шешуі болады; есептер мәтін түрінде беріледі.
6) Бағалау
Оқушылардың жұмысы бағалау фишкалары арқылы қорытындыланады.
7) Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы мұғалімнің нұсқауына сәйкес беріледі (оқулықтағы сәйкес жаттығулар мен құрама есептер).