Балалар суретті жалғастырып басқа заттың суретін салу
Сабақ тақырыбы: «Ө» дыбысы мен әрпі
Бұл сабақ жоспары бастауыш сынып оқушыларына «Ө» дыбысы мен әрпін дұрыс меңгертуді, сөз ішінде тануды және сөйлеу дағдыларын жүйелі дамытуға бағытталған. Сабақ барысында мақал-мәтелдің мәнін түсіндіру, «Қандай?» сұрағына дұрыс жауап беруге үйрету және адамгершілік құндылықтарды сіңіру көзделеді.
Сабақтың мақсаты
- «Ө» дыбысын сөз ішінде дұрыс оқуға жаттықтыру.
- Мақал-мәтел айтуға және мазмұнын ашып түсінуге үйрету.
- «Қандай?» сұрағына дұрыс жауап беруге дағдыландыру.
- Адамгершілік тәрбие беру.
Ресурстар мен әдістер
- Көрнекілік: әріптер, суреттер, диск.
- Оқыту әдістері: көрсету, түсіндіру, сұрақ-жауап.
- Пәнаралық байланыс: музыка және бейнелеу өнері.
Сабақ құрылымы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу.
- Психологиялық дайындық.
II. Өткен сабақты қайталау және білімді тексеру
Сұрақ-жауап үлгілері
- Кеше қандай дыбыспен және әріппен таныстық?
- «Ө» қандай дыбыс?
- «Ө» дыбысы бар қандай сөздерді білесіңдер?
- «Ө» дыбысы сөздің қай буынында кездеседі?
- Кеспе әріптермен сөз құрастыру және дыбыстық талдау: «Өзен».
- Сөйлемнің тірек-сызбасын құрастыру.
- «Өркеш» мәтінін оқыту.
Шығармашылық тапсырма
Түйе өркешіне ұқсас берілген суретті жалғастырып, оны басқа затқа айналдырып салу ұсынылады: алма, жүрек, құс, көзілдірік, тау.
Ертегі тыңдау: неге түйе су ішкенде артына қарайлайды?
Балалар, түйе су ішкенде жалтақтап артына қарай береді екен. Неліктен бұлай болатынын білесіңдер ме? Онда сендерге қызық ертегі айтып берейін.
Ертеде түйе өте әдемі болыпты: ағаш бұтағындай мүйізі, жерге дейін сусылдаған ұзын құйрығы болған екен. Түйе су ішкен сайын өз сұлулығын судан көріп, өзіне риза болады.
Бір күні оған бұғы келіп: «Түйе, сен сондай ақылды әрі сұлу екенсің. Мен бүгін қонаққа бармақ едім, бір күнге мүйізіңді бере тұршы»,— дейді. Түйе мәз болып, мүйізін береді.
Осы кезде жылқы шауып келіп: «Түйежан, сенің әдемілігіңе шек жоқ. Мен де бір күн әдемі болғым келеді, құйрығыңды бере тұршы»,— дейді. Түйе оған да құйрығын береді.
Бірнеше күн өтеді, бірақ бұғы да, жылқы да алғандарын қайтармайды. Түйе күте-күте шаршап, алдымен бұғыға барады. «Мүйізімді қашан қайтарасың?»— дейді. Бұғы: «Құйрығың қашан өссе, сол кезде қайтарамын»,— деп жауап береді.
Түйе жылқыға да барады: «Құйрығымды қашан қайтарасың?»— дейді. Жылқы: «Мүйізің өскен кезде қайтарамын»,— дейді.
Айлар өтеді, бірақ түйенің мүйізі де, құйрығы да өспейді. Содан бері түйе су ішіп, өзін судан көрген сайын: «Қарызымды әкеліп қалар ма?» деп, жалтақтап артына қарайлай беретін болыпты.
Сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс арқылы қысқа жаттығулар орындап, назарды қайта шоғырландыру.
III. Жаңа сабақ
Мұғалім сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлайды. Одан кейін төлдер туралы түсінік беріледі: «Кімнің анасы балаларын қалай еркелетеді?» (мысалы: құлыным, ботам). «Неге “ботақаным” дейді?» — себебі бота әдемі әрі сүйкімді; ана үшін баласы да сондай қымбат.
Төрт түлік және қадірлеу дәстүрі
Қазақ халқы ертеден мал шаруашылығымен айналысқан. Төрт түлікке түйе, жылқы, сиыр, қой және ешкі жатады. Мал — мінсе көлік, ішсе сусын, кисе киім, тұтынса бұйым болған. Әр түлікті «иесі бар» деп қадірлеген: түйені — Ойсылқара, сиырды — Зеңгібаба, жылқыны — Қамбарата, қойды — Шопаната, ешкіні — Сексеката деп атаған.
Төлдері: бота, бұзау, құлын, қозы, лақ.
Тақпақ оқу: малдың төлін еркелетуі
Қой сүйеді баласын қоңырым деп,
Ештеңені білмейтін момыным деп.
Ешкі сүйеді баласын лағым деп,
Тастан тасқа секірген шұнағым деп.
Сиыр сүйеді баласын торпағым деп,
Қараңғыға баспаған қорқағым деп.
Жылқы сүйеді баласын құлыным деп,
Тұлпар болып жүгірер жұрыным деп.
Түйе сүйеді баласын боташым деп,
Жаудыраған көзіңнен тоташым деп.
Ойын: «Тез ойла, сөз ойла»
Оқушылар «Қандай?» сұрағына жауап беріп, сөз тіркесін құрайды:
- Қандай алма? — қызыл алма.
- Қандай бөлме? — жарық бөлме.
- Қандай тау? — биік тау.
- Қандай қайшы? — өткір қайшы.
Оқулықпен жұмыс
Жаңа сөздермен танысу және жартылай дауыспен оқыту. Түсініксіз сөздерді белгілеп отыру ұсынылады (INSERT стратегиясы).
Сөздер
Көже, көрік, көкек, көл, сөз
Сөздер
Шөже, көлік, көмек, төл, көз
Дәптермен жұмыс және сергіту
Дәптерде тапсырмаларды орындау, кейін қысқа сергіту сәтін өткізу.
Төлдерді қалай шақырады?
Дискіден тыңдау арқылы әр түліктің төлін шақыру үлгілерін тыңдап, қайталау.
Ойын: «Жүректен жүрекке»
«Мен қандаймын?» тақырыбында бір-біріне жылы сөз айту, өзін сипаттайтын жақсы қасиеттерді атау.
Мақал-мәтел
Жақсы сөз — жарым ырыс.
Ойын: «Үндемес» және ән
Зейінді дамытуға арналған тыныш ойыннан кейін «Әлди, бөпем» әнін орындау.
IV. Қорытындылау
Мұғалім оқушыларға сұрақ қояды: «Біз бүгін нені үйрендік?» Оқушылар «Ө» дыбысын тану, жаңа сөздерді оқу, «Қандай?» сұрағына жауап беру және төлдер туралы мәліметтерді қайталап қорытынды жасайды.