Ойлы бала
Сабақ барысы
Сабақ құрылымы оқушының назарын жинақтаудан бастап, ой қозғау, топтық жұмыс, бейнематериал талдауы арқылы негізгі идеяны ашуға бағытталған.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу, оқу құралдарын тексеру. Одан кейін «5Т» қағидасы бойынша топқа бөліну жүзеге асады.
Топқа бөлу сұрағы
Мұғалім сұрайды: «Балалар, ата-аналарың сендерді қалай еркелетеді?» Оқушылардың жауаптары негізінде 3 топ құрылады:
-
Ай тобы
«Айым»
-
Күн тобы
«Күнім»
-
Жұлдыз тобы
«Жұлдызым»
Шеңбердегі амандасу
Амансың ба, алтын күн!
Амансың ба, көк аспан!
Амансың ба, достарым!
Сәлеметсіздер ме, ұстаздар!
Тыныштық сәті: «Күннің нұры»
Музыка әуенімен орындалатын қысқа медитация (шамамен 7 минут) оқушылардың көңілін орнықтырып, сабақты саналы түрде қабылдауға көмектеседі.
Жетекші мәтін (ықшамдалған, мазмұны сақталған)
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолдарыңызды айқастырмаңыздар. Қолдарыңызды тізеңізге немесе үстелге қойыңыздар. Көздеріңізді жұмып, тынысыңызды бірқалыпқа келтіріңіздер.
Елестетіңіздер: күннің нұры төбеңізден түсіп, кеудеңізге қарай баяу жылжиды. Жүрек тұсында гүлдің түйнегі бар. Нұрдың әсерімен ол біртіндеп ашылып, ішкі әлеміңізді тазалыққа, мейірімге толтырады.
Нұр қолдарыңызға тарасын: қолдарыңыз тек жақсы, ізгі іс істесін. Нұр аяқтарыңызға тарасын: аяқтарыңыз сізді тек жақсылыққа бастасын. Нұр аузыңызға, тіліңізге тарасын: тіліңіз тек шындық пен ізгі сөз айтсын.
Ойша айтыңыздар: «Мен нұрлымын. Нұр менің ішімде. Мен нұрмын.» Осы күйді сақтай отырып, нұрды жүректеріңізге орналастырыңыздар. Енді жаймен көздеріңізді ашыңыздар.
Тақырыпты ашу: «Бәйге» ойыны
Тақтадағы жасырын сөзді табу үшін әр топқа мақал-мәтелдер мен қанатты сөздердің жалғасын айтуға, мағынасын түсіндіруге арналған сұрақтар беріледі.
Ай тобы
1–3- 1-сұрақ: «Өз білмегеніңді кісіден сұра, үлкен болмаса, кішіден сұра» (жалғастыру/түсіндіру).
- 2-сұрақ: «Өнер алды – қызыл тіл».
- 3-сұрақ: «Талаптыға нұр жауар».
Күн тобы
4–6- 4-сұрақ: «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын».
- 5-сұрақ: «Жақсы сөз – жарым ырыс».
- 6-сұрақ: «Ойлы бала озар».
Жұлдыз тобы
7–9- 7-сұрақ: «Адам өміріндегі ең қажетті білім – өзін-өзі тану».
- 8-сұрақ: «Арман – адамға қанат».
- 9-сұрақ: «Айнымас досы бар адам – ең бақытты адам».
Жасырын сөз
Ақылды тыңдай білу де өнеге
Сабақтың негізгі ойы: тыңдай білу — тек әдеп емес, даналыққа жетелейтін мінез.
Үй тапсырмасын тексеру: «Сиқырлы қорапша»
Қорапшадағы сөздер ішінен «талапты балаға тән қасиеттерді» таңдап, тақтаға ілу тапсырмасы беріледі.
Берілген сөздер
Бекіту ойы
Талабы бар адам білім мен өнерді үйреніп, меңгереді. Ұлы Абай айтқандай, талап — бес асыл істің бірі. Талаптанған адам арманына ұмтылады: қандай қиындық болса да, ерінбей еңбектеніп, шыдамдылық пен тұрақтылық танытады.
Ой қозғау: сый-құрмет және даналық
Сұрақ: «Үлкенге сый-құрмет, кішіге жол көрсет» дегенді қалай түсінесіңдер?
- Үлкенді сыйлап, кішіге үлгі-өнеге болу.
- Үлкенге құрмет көрсету: кішіпейіл, әдепті, сыпайы болу.
Сұрақ: «Қандай адамды дана деп айтуға болады?»
Дана адам — ақылы асқан, сөзі мен ісі үйлескен, өмірден түйгені мол тұлға.
Сұрақ: «Үлкендердің ақыл-кеңесін тыңдау керек пе?»
Иә. Үлкеннің сөзі — өмір тәжірибесінен туған бағыт. Тыңдай білген жан қателікті азайтады, уақытты үнемдейді, мінезін тәрбиелейді.
Бейнематериал: Ы. Алтынсарин «Әке мен бала»
Оқушылардың назары экранға аударылып, бейнетаспа көрсетіледі. Кейін топтарға сұрақтар беріліп, мазмұн талданады.
Ай тобына
Әңгіменің негізгі түйіні қандай?
Күн тобына
Әкесі баласына қандай өсиет айтады?
Жұлдыз тобына
«Аз жұмысты қиынсынсаң — көп жұмысқа тап боласың; азға қанағат етпесең — көптен құр қаласың» дегенді қалай түсінесіңдер?
Қорытынды ой
Әке өсиетін тыңдап, орындаған бала өмірдің қиындығын жеңіл өткереді. Ал ақылды елемеген адамның ісі ілгері баспай, тоқырап қалады. Ата сөзі, әке сөзі, ұстаздың ақылы, халық даналығы — бәрі де адамды адастырмайтын темірқазық.
Ақылды тыңдайтын бала — уақыт өте өзі де ақылды, сабырлы, әдепті тұлғаға айналады.
Автор туралы мәлімет
- Өңір
- Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы
- Мектеп
- Алабас негізгі мектебі
- Пән
- Өзін-өзі тану
- Мұғалім
- Едіге Саягүл Едігеқызы