Дарынды оқушының ақыл - ойының, эмоционалдық және әлеуметтік дамуы мен ерекшеліктерінің өзіндік ашылу деңгейі мен өлшемін ескеру
Ақтөбе облысы, Шалқар қаласы • І. Үргенішбаев атындағы орта мектеп • Бастауыш сынып мұғалімі Бердешова Гүлсім Орынбасарқызы
Дарынды балалармен жүргізілетін жұмыстардың әдістері мен түрлері
Нәтижеге бағдарланған білім берудің өзегі — оқушының дара тұлғалық мүмкіндіктері мен дарындылық қабілеттерін дамыту. Қазіргі білім беру үдерісінде оқушыға тек білім, білік, дағды қалыптастыру жеткіліксіз: алған білімін өмірлік қажеттіліктеріне жарата білу, оны шығармашылықпен іске асыру жолдарын меңгеру, танымдық қызығушылығын арттыру және өз білімін үздіксіз кеңейтуге ішкі қажеттілік сезінуі маңызды.
Мұғалімнің рөлі және тұлғалық қолдау
Білім беру үдерісінде мұғалім өзінің теориялық дайындығы арқылы оқушының қоршаған ортаға деген көзқарасын қалыптастыруға ықпал етеді. Мақсатқа жету оқу бағдарламасын тереңдетіп оқыту және оқушының танымдық белсенділігін дамыту арқылы жүзеге асады.
Дарынды балаларға білім беруді ғылымның қазіргі даму деңгейіне сай ұйымдастыру — ерекше қабілетті оқушылардың зияткерлік дамуын қанағаттандырудың маңызды шарты. Дарынды оқушымен жұмыс жүйесінде мұғалім негізгі орын алады: оқушының болашақ мамандығына қатысты кәсіби бағыты мен тағдыры көбіне оны жетелеген ұстаздың сапалы қолдауына байланысты.
Баланың бойында күш-қуаты жеткілікті, шынайы дарынды екеніне сендіру — ұстаздың құдіреті. Өйткені сенім үлкен жеңіске жетелейді. Дарынды баланың одан әрі кемелденуі үшін мұғалім тарапынан мейірім, кішіпейілділік және бала жанын нәзік түсіне білу қасиеттері қажет.
Негізгі мәселе және күтілетін нәтиже
Бала бойындағы дарындылық пен ғылыми-танымдық қабілетті ашу, оның оңтайлы танымдық қасиеттерін зерттеп, айқындау — басты міндет. Оқытудың түпкі нәтижесі — өз ойын дәлелдей алатын, жан-жақты білімді, білімін өмірде қолдана білетін, қалыптасқан азаматтық көзқарасы бар, іскер, ақылды, адамгершілігі мол тұлғаны тәрбиелеу.
Бұл үшін жүйелі жоба қажет: оқушының дарындылығын айқындау, шығармашылық қабілетін зерттеу және нақты бағыт-бағдарлама бойынша мақсатты жұмыс жүргізу.
Жоспарлау және оқу жылы басындағы ұйымдастыру
Оқу жылының басында дарынды балаларға арналған тиімді жұмыс жоспары құрылады. Оқушылар жоспарға сәйкес тапсырмаларды орындап, жүргізілген жұмыстарын күнделіктеріне жүйелі түрде жазып отырады.
Пән мұғалімдері үшін мақсаттар мен міндеттер
-
1
Дарынды оқушының ақыл-ой, эмоциялық және әлеуметтік дамуының ерекшеліктерін, өзін-өзі ашу деңгейі мен өлшемдерін ескеру.
-
2
Жан-жақты ақпараттандыруды қамтамасыз ету.
-
3
Коммуникативтік бейімдеуді дамытуға жағдай жасау.
-
4
Оқушының шығармашылық бағытын ашуға, дамытуға және қоршаған ортада өзін таныта білуіне қолдау көрсету.
Қолданылатын жұмыс түрлері
-
Икемді және ұтқыр оқу жоспарын құру.
-
Жеке пәндерді оқытуда тәуелсіз ілгерілеу траекториясын ұйымдастыру.
-
Оқушының өз жұмысын жоспарлап, шешім қабылдауына ықпал ету.
-
Оқушының қызығушылығына сай оқу жоспарын құрастыру.
Ұйымдастырудағы басым бағыттар
Сабақ үстіндегі жүйелі жұмыс
Пән сабақтарында шығармашылық сипаттағы тапсырмаларды іріктеу, орындау және талдауды жүйелі түрде жүргізу.
Диагностика және мониторинг
Дарынды оқушылардың білім деңгейін және өз мүмкіндіктерін пайдалану көрсеткіштерін арнайы әдістемелер арқылы тұрақты тексеріп отыру.
Сабақтан тыс дайындық
Пәндік олимпиада, ғылыми конференция, интеллектуалдық турнирлер мен шығармашылық байқауларға дайындық жұмыстарын жыл бойына жоспарлы ұйымдастыру.
Арнайы сыныптар мен жеделдетіп оқыту
Білім беру мекемелерінде дарынды оқушылар үшін арнайы сыныптар мен топтар құрып, оқу бағдарламаларын жеделдетіп оқытуды ұйымдастыру.
Ынтымақтастық қағидаты
Жеделдетіп оқыту бағдарламасын мұғалім оқушымен және ата-анасымен бірлесіп құрады. Бұл тәсіл мақсаттардың айқындалуына, жауапкершіліктің бөлінуіне және оқушының әлеуетін толық ашуға мүмкіндік береді.