Қазақша рефераттар

Жердің кішірейтілген моделі

Сабақтың тақырыбы

Жердің пайда болуы, пішіні, өлшемі, қозғалысы.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға Жердің пайда болуы мен қозғалыстары туралы толық әрі түсінікті мәлімет беру.

Дамытушылық

Өз бетінше ізденіп, шығармашылықпен жұмыс істеуге дағдыландыру; ойды еркін, сауатты және нақты жеткізу қабілетін дамыту.

Білімділік

Жердің пішіні мен өлшемдерін, сондай-ақ оның қалай пайда болғанын түсіндіру.

Тәрбиелік

Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу; тыңдай және сөйлей білу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі: жаңа сабақ Әдістері: сұрақ-жауап, әңгіме-дәріс Көрнекілігі: карта, атлас, таратпа қағаз

Сабақтың барысы

  1. I
    Ұйымдастыру: сәлемдесу, оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру.
  2. II
    Үй тапсырмасын сұрау.
  3. III
    Жаңа сабақ.
  4. IV
    Бекіту.
  5. V
    Үйге тапсырма.
  6. VI
    Бағалау.

Жер туралы негізгі мәліметтер

Жер — Күн жүйесіндегі Күннен санағанда үшінші ғаламшар және адамзат тіршілік ететін орта.

Орбита және қозғалыс

  • Эллипстік (дөңгелекке жуық) орбита бойымен қозғалады.
  • Орташа орбиталық жылдамдығы: 29,765 км/с.
  • Күннен орташа қашықтығы: 149,6 млн км.
  • Күнді бір айналу уақыты: 365,24 тәулік.

Ай және Жер осі

  • Табиғи серігі: Ай.
  • Айдың орташа қашықтығы: 384 000 км.
  • Осьтің эклиптика жазықтығына көлбеулігі: 66°33′22″.
  • Өз осінен айналу периоды: 23 сағ 56 мин 4,1 с.

Күн-түн және жыл мезгілдері

Жердің өз осінен айналуы нәтижесінде күн мен түн алмасады. Ал осьтің көлбеулігі және Күнді айнала қозғалуы жыл мезгілдерінің ауысуына себеп болады.

Жердің жасы, өлшемдері және пішіні

Жасы

Жердің жасы шамамен 4,5 млрд жыл деп есептеледі.

Күн жүйесіндегі орны

Күнді айналатын ғаламшарлардың ішінде Жер мөлшері мен массасы бойынша 5-орында.

Пішіні

Жердің сыртқы пішіні үш осьті эллипсоидқа (сфероидқа) жақын.

Негізгі физикалық көрсеткіштері

Массасы
5,975 × 1021 т
Орташа тығыздығы
5,517 г/см3
Көлемі
1,083 млрд км3
Ауданы
510,2 млн км2

Жердің пайда болуы туралы түсінік

Қазіргі космогониялық түсінік бойынша, Жер шамамен 4,5–5 млрд жыл бұрын Күнді қоршаған газды-шаңды тұманнан пайда болған. Тартылыс күшінің әсерінен қатты зат бөлшектері бір-бірімен соқтығысып, жабысып, біртіндеп ірі денелерге айналған.

Газды-шаңды заттың құрамындағы жеңіл элементтер Күн сәулесінің қысымымен алысырақ ығысып, ал ауыр элементтер Күнге жақынырақ шоғырланған. Жер құрамына Күн жүйесінде кездесетін көптеген химиялық элементтер енеді.

Заттың ғаламшар орталығына тартылуы және ось бойымен айналуы нәтижесінде Жердің пішіні эллипсоидқа жақындай түскен.

Тіршіліктің пайда болуына қажетті алғышарттар

Энергия ағысы

Ғаламшарға түсетін энергия бірқалыпты болмаса, тіршіліктің пайда болуы мен дамуы қиын. Тірі ағзалардың өмірі белгілі бір температуралық аралықта ғана тұрақты жүреді.

Мөлшер және температура

Тіршіліктің қалыптасуына әсер ететін негізгі шарттар: ғаламшардың қажетті мөлшері, энергия көзі және қолайлы температуралық жағдайлар.

Жаңа сабақты бекіту (сұрақтар)

  1. 1 Жердің шар тәрізді екенін алғаш дәлелдеген кім?
  2. 2 Жердің кішірейтілген моделі қалай аталады?
  3. 3 Экватор Жер шарын қалай бөледі? Жоғарғы бөлігі қалай аталады, төменгі бөлігі қалай аталады?

Үй тапсырмасы

«Жердің пайда болуы, пішіні, өлшемі, қозғалысы» тақырыбын қайталау.