Өзен аңғары
География • 5-сынып
Тақырып: Өзендер
Мұғалім: Бақтыбаева Айгүл Жаңабайқы
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Өзендер туралы негізгі түсінік қалыптастыру.
- Өзендердің теңіздерден айырмашылығын түсіндіру.
- Қазақстанның ірі өзендерін таныстыру.
Дамытушылық
- Атласпен жұмыс арқылы ойлау қабілетін дамыту.
- Картамен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелік
- Суды қорғауға және үнемдеуге тәрбиелеу.
Сабақтың құрылымы
- 1 Үй тапсырмасын тексеру.
- 2 Жаңа материалды меңгерту.
- 3 Бекіту.
- 4 Үй тапсырмасын беру.
Үй тапсырмасын тексеру: сұрақ-жауап
- 1 Теңіз дегеніміз не? Орналасуына қарай теңіздерді қалай ажыратамыз?
- 2 Көл дегенді қалай түсінесің?
- 3 Адам өмірі үшін көлдер мен теңіздердің қандай маңызы бар?
- 4 Мұхит пен теңіз суларының ластануы неге байланысты?
- 5 Еуразия жағалауын қандай теңіздердің сулары шайып жатыр?
Жаңа сабақ: өзен туралы негізгі ұғымдар
Географиялық карталарға мұқият қарасаңдар, материктердің үстінде жіп тәрізді жан-жаққа созылған көкшіл сызықтарды көресіңдер. Бұл — жай белгі емес, өзендер.
Өзен дегеніміз не?
Өзен — табиғи жолмен қалыптасқан арна арқылы ағатын су.
Бастау
Өзеннің басталар жері бастау деп аталады.
Өзен алабы
Өзен бастауынан құяр жеріне дейінгі аралық өзен алабы деп аталады.
Өзен аңғары
Өзен аңғары — өзен алабында ұдайы ағып жатқан судың әсерінен төмен түскен жер бедері.
Өзен жайылмасы
Жайылма — өзен тасыған кезде су басуы мүмкін аңғардың кеңейген бөлігі.
Өзеннің саласы
Үлкен өзендерге екі қапталынан кішігірім өзендер келіп құяды. Олар өзеннің салалары деп аталады.
Қызықты деректер
- Ең ұзын өзен
- Ніл — 6671 км.
- Ең суы мол өзен
- Амазонка.
- Қазақстандағы ең ұзын өзен
- Ертіс.
Бекіту: атласпен және картамен жұмыс
Тапсырма
Тақырыпты оқып шығып, атласпен жұмыс жасаңыздар. Картадан өзендерді тауып, кескін картаға белгілеңіздер:
Сұрақтар
- 1 Өзен дегеніміз не?
- 2 Судың ағысы қалай пайда болады?
- 3 Өзеннің құрамдас бөліктерін ата.
- 4 Өзің тұратын ауыл немесе қала арқылы ағатын өзенге мысал келтір.
Үй тапсырмасы
§ 23 оқу. 1–3-сұрақтарға жауап беру.