Қазақша рефераттар

Бүгінгі кемеңгер ойшыл, кемеңгер ақын Абай атамызға арналып отырған әдеби кешке қош келдіңіздер

“Дархан халықтың дана Абайы” әдеби кеші

Батыс Қазақстан облысы, Ащысай орта жалпы білім беру мектеп-балабақшасының қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Нурушева Ақкүміс ұйымдастырған кештің мазмұны оқушыларға Абай мұрасын терең танытып, рухани-адамгершілік құндылықтарды бойға сіңіруге бағытталады.

Форматы

Сахналық көрініс, ән-жыр, тарихи дәйектемелер, мәнерлеп оқу

Көрнекілігі

Ұлағатты сөздер жазылған плакаттар, Абай портреті, слайд

Нәтиже

Тіл дамыту, шығармашылық, отансүйгіштік, адамгершілік тәрбие

Мақсаты

А) Абайдың рухани мұрасын ұлықтау

Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлының киелі есімін, мағыналы мұрасын, рухы биік мәртебесін жоғары ұстап, асыл қасиеттерін оқушы бойына сіңіру. Оқушыларды Абай туралы өз бетімен ізденуге, зерттеу әрекеттерін жүргізуге бағыттау.

Ә) Тілді, ойлауды және шығармашылықты дамыту

Оқушылардың шығармашылық және ойлау қабілеттерін, жалпы даму деңгейін жүйелі түрде арттыру; сөздік қорын байытып, тіл мәдениетін қалыптастыру.

Б) Тәрбиелік бағдар

Абай өлеңдері мен қара сөздерін басшылыққа ала отырып, оқушыларды отансүйгіштікке, адамгершілікке баулу, қоршаған ортаны қадірлеуге тәрбиелеу.

Кештің ашылуы

1-жүргізуші

Қайырлы күн, құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгін кемеңгер ойшыл, кемеңгер ақын Абай атамызға арналған әдеби кешке қош келдіңіздер.

2-жүргізуші

«Көп адам дүниеге бой алдырған, Бой алдырып, аяғын көп шалдырған. Өлді деуге бола ма, ойлаңдаршы, Өлмейтұғын артына сөз қалдырған…» Өзі төрелігін айтқан Абай бүгін де жарқын бейнесімен, жалынды жырымен бізбен бірге.

Абайдың кіршіксіз ақ жүрегін тербеткен ойлары оның шығармаларындағы әр жолдан сезіледі. Кешегі дәуірдің үні болғанымен, Абай сөзі бүгінге түсінікті, жүрекке жақын: ол — халық үні, заман тынысы.

Байқау кезеңдері

Кеш бағдарламасы бірнеше кезеңнен тұрады. Әр кезең оқушылардың білімін, өнерін және зерттеу дағдысын ашуға бағытталған.

І кезең — “Кемел ақын, кемеңгер ойшыл”

Әр сынып Абай туралы өз қолдарымен әзірлеген буклетін немесе қабырға газетін қорғап шығады. Мақсат — дерекпен жұмыс істеу, ойды жүйелеу және таныстыру мәдениетін дамыту.

Абайдың үндеуі:
«Жүрегімнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.
Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өстім,
Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма…»

ІІ кезең — “Өлең сөздің патшасы, сөз сарасы”

Сайыскерлер Абай өлеңдерін мәнерлеп, мақамдап оқудағы шеберлігін көрсетеді. Бағалау барысында дикция, ырғақ, ой екпіні мен сахна мәдениеті ескеріледі.

«Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы.
Қиыннан қиыстырар ер данасы.
Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп,
Теп-тегіс жұмыр келсін айналасы…»

ІІІ кезең — “Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін…”

Әр сынып “Абай жолы” эпопеясы мен Абай поэмалары бойынша дайындаған сахналық көріністерін ұсынады. Көріністің мазмұны, кейіпкер болмысы және актерлік шеберлік басты назарда болады.

«Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін,
Қоламтаны үрледім сөнбесін деп.
Аламыз Абайдан үлгі-өнеге,
Бүгінгі ұрпақ тұрмыз ғой бір кемеде.»

ІV кезең — “Әннің де естісі бар, есері бар”

Бұл кезеңде қатысушылар Абай әндерін орындайды. Ән таңдауы, орындау мәнері, дауыс тазалығы мен көркемдік деңгейі бағаланады.

«Әннің де естісі бар, есері бар.
Тыңдаушының құлағын кесері бар.
Ақылдының сөзіндей ойлы-күйлі,
Тыңдағанда көңілдің өсері бар…»

«Құлақтан кіріп, бойды алар,
Жақсы ән мен тәтті күй.
Көңілге түрлі ой салар,
Әнді сүйсең, менше сүй.»

V кезең — Қорытынды

Ұпайлар есептеліп, қорытынды шығарылады. Жеңімпаздар анықталып, марапатталады.

Әділқазылар құрамы

  • Мектеп директоры: Бисенғалиева Г.Б.

  • Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Битингалиева Л.Е.

  • Оқушылардың өзін-өзі басқару ұйымының мүшесі: 10-сынып оқушысы Төлеуғалиев М.К.

  • Тәрбие ісі меңгерушісі: Темірбулатова М.Ш.

Кіріспе бөлім

Сайыс басталмас бұрын көрермендер экран арқылы Абай мұражайынан алынған суреттер топтамасын тамашалайды. Бұл сәт кештің рухын күшейтіп, тарихи-мәдени кеңістікке жетелейді.

Қорытынды сөз

1-жүргізуші

«Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін,
Жоқ-барды ертегіні термек үшін.
Көкірегі сезімді, тілі орамды,
Жаздым үлгі жастарға бермек үшін», — дегендей, Абайдың әрбір өлең жолы мен қара сөзі біз үшін өнеге мен тәрбие.

2-жүргізуші

Абай әлемі — ұлы қазына. Бұл кеште ақын мұрасының бір бөлігі ғана қамтылды. ХХІ ғасырдың басында да біз Абай шығармашылығынан қазаққа қажет руханилықты табамыз. Бізден кейінгі ұрпақ та өзіне керегін табары сөзсіз, өйткені Абай — адамзат ақылманы.

Қатысушылар мен көрермендерге алғыс білдіре отырып, қоштасамыз. Қош сау болыңыздар!