Мектепті өзгерту үшін, маған не істеу керек
Мектепті өзгерту үшін не істеу керек?
Бұл — рефлексивтік есеп. Әбу Насыр әл-Фараби: «Дұрыс әрекет — мақсатқа жеткізер жолды дұрыс таңдаудан басталады», — деген. Мектепке өзгерісті неден бастау керек дегенде, ең алдымен осы ой еске түседі.
Демек, өзгеріс енгізу үшін алдымен нақты іс-шаралар жоспарының нобайын құру қажет. Ал жоспарға кіріспес бұрын, жаңа циклге қатысты ақпаратты жинақтап, үдеріс басталмай тұрып, мақсат пен бағытты айқындап алған дұрыс.
Жоспарлауды неден бастау қажет?
- Жаңа цикл туралы ақпарат жинақтау және бастапқы жағдайды нақтылау.
- Мектеп ішінде және мектептен тыс кімдерді тартатынымызды және қалай тартатынымызды алдын ала ойластыру.
- Мектептің құндылықтарын, мақсаттарын, даму тұжырымдамасын қайта қарап, ұжым қандай нәтижеге қол жеткізгісі келетінін келісу.
Кімді серіктес ету маңызды?
Бұл жұмыста тек мектеп әкімшілігі ғана емес, кең ауқымды тараптардың қолдауы қажет. Атап айтқанда:
Ата-аналар
Мектеп үдерісінің тікелей серіктесі ретінде.
Ауыл әкімі және жергілікті тұрғындар
Қоғамдық қолдау мен ортақ жауапкершілік үшін.
Кәсіподақ
Ұжымдық мүддені ескеру үшін.
Психолог және медбике
Оқушы әл-ауқаты мен қолдау жүйесін күшейту үшін.
Демеуші ұйым өкілдері
Ресурстық мүмкіндікті кеңейту үшін.
Мұғалімдер және бірлестік жетекшілері
Өзгерісті тәжірибеге енгізетін негізгі күш ретінде.
Осындай бірлескен әрекет нәтижелі болатыны Ұлыбританияда жүргізілген зерттеулерде де көрсетілген. Сондықтан мектептің даму жоспары мен басымдықтары директор кабинетінде «шаң басып» жатпай, жыл сайын қайта қаралып отыруы қажет.
Басымдықтарды белгілеу: басқарылатын әрі нақты
Басымдықтарды белгілеу кезеңінде мектеп басшысы мен басқарушы органдар келесі оқу жылының негізгі бағыттарын айқындап, іс-шараларды жоспарлайды. Басымдықтар саны басқаруға болатын деңгейде болуы керек: олар мектепті жетілдірудің тірек нүктесіне айналуы тиіс.
Жақсы жоспардың талаптары
- Шығындар шынайы болуы.
- Іс-әрекеттер оңтайлы әрі орындалатын болуы.
- Табыс критерийлері алдын ала анық болуы.
Іске асыру, мониторинг және бағалау
Іске асыру
Жоспарланған іс-шараларды жүйелі түрде жүзеге асыру мектеп тәжірибесін жақсартуға ықпал етеді.
Мониторинг
Жұмыс жоспарына сәйкес тапсырмалардың орындалуын тексеру, табыс критерийлерін ескере отырып бастаманың ықпалы туралы деректерді жинау және талдау қажет. Нәтижеге қарай іс-шаралар жоспары мен үдерістер нақтыланып, пысықталады.
Бағалау
Мониторинг барысында алынған деректер талданып, жұмыс нәтижелері туралы қорытынды шығарылады. Мақсатқа қаншалықты қол жеткізілгенін анықтауда табыс критерийлері негізгі өлшем болады.
Осы үдерістер арқылы біз мектептің құндылықтарын, мақсатын және даму тұжырымдамасын қайта қарап, жоспарды жаңғыртып, кейінгі әрекеттерді жүйелі түрде жүзеге асыруымыз қажет.
Көшбасшы мұғалім ретіндегі ұстаным
Көшбасшы мұғалім ретінде мектепке өзгеріс енгізуде мен сандық және сапалық дереккөздерді қолдандым. Әріптестермен топтық жұмыстарды орындау барысында іс-әрекеттердің түрлі формалары мен жүйелерін іске асырып, көптеген жұмыс түрлерімен таныстым. Оларды күнделікті тәжірибеде қолдану нақты нәтиже беретінін түсіндім.
Қазіргі жағдайдағы мұғалімнің рөлі
Әлеуметтік-экономикалық өзгерістер жағдайында Қазақстанның әлемдік білім беру кеңістігіне енуі мұғалім тұлғасына және оның кәсіби біліктілігіне ерекше мән береді. Өйткені мұғалім — мектептегі дәстүрдің жалғастырушысы әрі жаңарудың кепілі.
Қай кезде де білімнің бастауы — мектеп. Сондықтан мектеп мәдениеті мен мұғалімдердің шығармашылдығы әрқашан құнды, әрқашан маңызды.