Алақан жаттығуы

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Қалдықпен бөлу және оны тексеру туралы түсінік қалыптастыру.
Қалдықтың әрқашан бөлгіштен кіші болатынын меңгерту.

Дамытушылық

Логикалық ойлау қабілетін дамыту.
Ой-өрісін және есте сақтауын жетілдіру.
Салыстыру және қорытынды жасай білуге дағдыландыру.

Тәрбиелік

Ұйымшылдыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Білімге құштарлық пен жауапкершілікті арттыру.
Ақыл-ой белсенділігін көтеру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

«Алақан» жаттығуы: көршіңе бұрылып, алақандарыңды біріктіріп, жүректеріңнің жылуын бөлісіңдер.

II. Үй жұмысын тексеру және өткенді пысықтау

Ауызша жұмыс: «Кім жылдам?»

2 мысықтың неше аяғы бар?
5 тышқанның неше құлағы бар?
7 торғайдың неше қанаты бар?

Мақсат қою

Қалдықпен бөлу тәсілін меңгеру және бөлуді тексеру жолын қолдану. Сабақ соңында әр оқушы қалдықтың бөлгіштен кіші екенін дәлелдей алады.

III. Жаңа материалды түсіндіру

Қалдықпен бөлуді орындағанда нәтиже екі бөліктен тұрады: бөлінді және қалдық. Қалдық нөлден үлкен болса, ол әрқашан бөлгіштен кіші болады.

Терминдер

Бөлінгіш — бөлінетін сан.
Бөлгіш — бөлетін сан.
Бөлінді — бөлудің нәтижесі.
Қалдық — артық қалған бөлік.

Тексеру

бөлінді × бөлгіш + қалдық = бөлінгіш

Осы формула арқылы жауаптың дұрыстығын тексереміз.

IV. Оқулықпен жұмыс

№1. Ұжымдық талдау

Кесте бойынша есеп құрастыру және шығару

Бағасы	Саны	Құны
?	4	80 теңге
20 теңге	?	80 теңге
20 теңге	4	?

Талқылау: бұл есептер кері есептер бола ма? Неліктен?

№2. Өзіндік жұмыс

Түсіндіре отырып орындау

506 + 204 = 710

832 − 456 = 376

920 + 80 = 1000

716 − 509 = 207

603 − 39 = 564

1000 − 222 = 778

125 + 305 = 430

158 − 72 = 86

675 − 92 = 583

№3. Тақтада орындау

Өрнектердің мәнін тап

2 · 5 + 5 = 15

9 · 2 − 7 = ?

(28 − 2) : 2 = ?

15 + 2 : 2 = ?

2 + 2 · 6 = ?

(3 − 0) : 3 = ?

5 : (15 − 10) = ?

(18 − 9) : 3 = ?

V. Білімдерін тексеру

№4. Есеп шығару

Мазмұнын оқып, талдау жасап орындау

№4 (а)

31 асықты балаларға 4 асықтан бөліп беру керек. Неше бала асық алады? Барлық асық толық бөлініп бітті ме? Неліктен?

Жауабы

31 : 4 = 7 (қалд. 3)

31 — бөлінгіш

4 — бөлгіш

7 — бөлінді

3 — қалдық

Тексеру

7 · 4 + 3 = 31

№4 (ә)

16 орындықты әр қатарға 5 орындықтан қойса, неше қатар шығады? Неше орындық артық қалады? Бөлінгіш, бөлгіш, бөлінді және қалдықты ата.

Жауабы

16 : 5 = 3 (қалд. 1)

16 — бөлінгіш

5 — бөлгіш

3 — бөлінді

1 — қалдық

Тексеру

3 · 5 + 1 = 16

№5. Өзіндік жұмыс

а) 40-қа дейінгі 4-ке бөлінетін сандар

4; 8; 12; 16; 20; 24; 28; 32; 36; 40

ә) Қалдық қандай болуы мүмкін?

Санды 4-ке бөлгенде қандай қалдықтар қалуы мүмкін? Мысал келтір.
Санды 3-ке бөлгенде ше?
Санды 2-ге бөлгенде ше?

№6. Теңдеу құрып, шеш

а)

Тоғжан ойлаған санын 4 есе кеміткенде 5 шықты. Сол санды тап.

x : 4 = 5
x = 5 · 4
x = 20

20 : 4 = 5

ә)

Мағжан ойлаған санын 4 есе арттырғанда 16 шықты. Сол санды тап.

x · 4 = 16
x = 16 : 4
x = 4

4 · 4 = 16

№7. Өзіндік жұмыс

a = 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 деп алып, 3 · a және 4 · a өрнектерінің мәндерін тап.

a	3 · a	4 · a
0	0	0
1	3	4
2	6	8
3	9	12
4	12	16
5	15	20
6	18	24
7	21	28
8	24	32
9	27	36
10	30	40

VI. Шығармашылық жұмыс

Оқушыларға қалдықпен бөлуге арналған қысқа тапсырма құрастырып, оны жұппен алмасып шығару ұсынылады.

VII. Үй тапсырмасы

№4, №10 тапсырмалар. 85-бет.

VIII. Қорытынды

Қорытынды кезеңі: «Кел, ойнайық!» — қысқа ойын арқылы бүгінгі тақырыпты бекіту.